آقـای کتـابباز ؛ کتابخوانترین سیاستمدار دنیا
رهبر شهید تا آخرین روزهای زندگی بابرکت خود، به واسطهی ادبیات داستانی، همت و تلاش زیادی از خود برای شناخت فرهنگ ملتهای گوناگون نشان دادند.
باشگاه خبرنگاران جوان - در تاریخ معاصر ما کم بودند و هستند سیاستمدارانی که حرفی برای گفتن در وادی رمان و داستان داشته باشند. متأسفانه قاطبه آنان نسبتی با مطالعه در زمینههای غیرتخصصی و بهاصطلاح متفرقه ندارند و خواندن رمان، نوول و داستان کوتاه را «وقت هدر دادن» تلقی میکنند. در این میان، رهبر شهید انقلاب، حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای نگاه کاملاً متفاوتی داشتند.
ایشان نهتنها بیشتر وقت روزانه خود را به مطالعه اختصاص میدادند، بلکه میزان اطلاعاتشان در زمینه ادبیات داستانی و منظوم با استادان دانشگاهی این عرصه برابری میکرد و حتی هماورد میطلبید. رهبر شهید از آغاز عمر باعزت خویش تا آخرین روزهای زندگی در دنیای فانی، به میانجی ادبیات داستانی، همت و تلاش زیادی از خود برای شناخت فرهنگ و خردهفرهنگ ملتهای گوناگون نشان دادند، بهطوریکه در این راه بدون آنکه ادعایی داشته باشند، مانند یک پژوهشگر حوزه فرهنگ عمل میکردند و روح حاکم بر جهان غرب و شرق را میکاویدند.
از این منظر شاید هیچ سیاستمداری را نتوان مثال زد که تاریخ اجتماعی مردم دنیا تا این حد و اندازه برایش اهمیتی همسنگ با امور حکمرانی داشته باشد؛ بهنحویکه مسئولان کشورهای غربی و شرقی در بازدید از ایران و ملاقات با معظمله به این مهم اشاره میکردند که ایشان از راه مطالعه رمان به شناختی کافی و وافی نسبت به باقی نقاط جهان دست یافتهاند. در این فرسته قصد داریم به داستانها و نویسندگان خارجی موردعلاقه امام شهید اشاره کنیم تا هم به شناخت خوبی نسبت به سلیقه تربیتیافته آن شهید دست یابیم و هم بر این ادعا صحه بگذاریم که یک سیاستمدار ذوالابعاد و جامعالاطراف باید چگونه به دنیای پیرامونش نگاه کند.
خوشههای خشم
جان اشتاین بک یکی از نامداران عرصه نویسندگی در آمریکای قرن بیستم است. یکی از آثار معروف او در این زمینه، «خوشههای خشم» است که جان فورد کارگردان شاخص سینمای هالیوود در سال ۱۹۴۰ یک اقتباس تمیز سینمایی از آن درآورد. رهبر شهید انقلاب هم در بیاناتشان به این اثر اشاره کردند و دلیل اهمیت آن را اینطور برشمردند: «همین کتاب معروف خوشههای خشم، اثر جان اشتاین بک یا دیگر کتابش را که الان در ذهنم نیست، بخوانید و ببینید راجعبه وضع چپها و برخورد سردمداران دموکراسی با آنها، چه نوشته است!
بخوانید و بدانید که مرکز بهاصطلاح دموکراسی و قبله کسانی که صاحب چنین قلمهای بد و زشتی در ایرانند، حتی حاضر نبودند چپها را تحمل کنند، چون معتقد بودند، مارکسیسم، نظام سرمایهداری آمریکا را زیر سؤال میبرد. خوب، اگر چپها را تحمل میکردند، به معنای موافقت با عبور آنها از خط قرمز بود. اگر امروز مجموعهای در آمریکا پیدا شود که شعار آمریکا باید تجزیه شود را بدهد چگونه با آن رفتار میکنند؟»
پابرهنهها
زاهاریا استانکو نویسنده رومانیایی، رمان «پابرهنهها» را در ژانر رئالیسم سوسیالیستی نوشت. استانکو پیش از نوشتن این داستان، بهعنوان شاعر شناخته میشد، اما پس از انتشار پابرهنهها در سال ۱۹۴۸ بود که اغلب او را بهعنوان یک رماننویس مورد شناسایی قرار دادند. داریه، جوانی کشاورز است که ماجرای زندگی والدین و پدربزرگ و مادربزرگش را از زبان عمه خود میشنود. مادر داریه در نوجوانی ازدواج میکند و پس از قریب به دو سال شوهرش را از دست میدهد. حال او باید برای مراقبت از خود و فرزندانش نزد والدینش بازگردد.
بازگشتی که با بیمیلی پدر و مادر همراه میشود. حضرت آیتالله خامنهای به دنبال علاقه زیادشان به رمانها و داستانهای منتسب به دوران اتحاد جماهیر شوروی از این اثر نام بردهاند. پابرهنهها توسط احمد شاملو در دو برهه زمانی ترجمه شد که با بازخورد مثبت خوانندگان و منتقدان ادبی مواجه شد، بهطوری که حرف و حدیثها در مورد ترجمههای این شاعر درخصوص این رمان تکرار نشد.
مغضوبین زمین
«مغضوبین زمین» یا «دوزخیان روی زمین» توسط فرانتس فانون در سال ۱۹۶۱ منتشر شد. نویسنده فرانسویزبان اهل مارتینیک در این کتاب از تأثیر غیرانسانی استعمار بر روان فرد و ملت حرف زده و در باب مسائل اجتماعی مهم و گسترده بحث میکند. فانون بهواسطه نقد ناسیونالیسم و امپریالیسم، بحثی درباره سلامت روان فردی و اجتماعی ارائه میدهد. فانون اصطلاح «لومپن پرولتاریا» را در باب رعایای استعماری که در تولید صنعتی دخالت ندارند، بهویژه دهقانان مورداستفاده قرار میدهد.
چون برخلاف پرولتاریای شهری، لومپن پرولتاریا استقلال فکری کافی از ایدئولوژی مسلط طبقه حاکم استعماری دارد. پس باید به این درک برسند که آنها میتوانند علیه وضع موجود شورش کنند و به این شکل ملت خود را از بند استعمار رها سازند. رهبر انقلاب در مورد این کتاب فرمودند: «اگر کتاب دوزخیان روی زمین را مطالعه کرده باشد میتوانید بفهمید که در زمان گذشته نیز وضع ما (از باب استعماری) هم همینطور بود.»
نمایشنامهها و آثار شکسپیر
بعید است یک نفر اهل مطالعه جدی رمان و نمایشنامه باشد و از کنار آثار نمایشنامهنویس بزرگ انگلیسی، ویلیام شکسپیر بهراحتی عبور کند؛ آنهم رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران که در عمر پر برکتشان با کتاب انسی کمنظیر برقرار کرده بودند. ایشان در برهههای زمانی مختلف بارها به اهمیت شکسپیر اشاره کردند. برای مثال با اشاره به اهمیت زبانی شعر سعدی نقبی هم به آثار شکسپیر زدند و فرمودند: «نوشته شکسپیر برای آدمی که اهل ادبیات است، بهقدر نوشته سعدی احترام و لذت ایجاد میکند. بنده خودم شاید اکثر نوشتههای شکسپیر را خواندهام و احساس التذاذ و تعظیم و تکریم کردهام. شما اصلاً به نمایشنامههای شکسپیر دست نزنید، چون اینها در دنیا به ثبت رسیده است. مثل آثار عتیقه شناختهشدهای است که اگر یک گوشهاش را بردارید اصلاً معلوم است که کم شده است؛ بنابراین نباید دست زد. بههیچوجه دستبردن در نمایشنامه مصلحت نیست. حتی یک فرازش را هم نباید کسی عوض کند.»
سفرهای گالیور
«سفرهای گالیور» در کنار «دنیای سوفی» یکی از آثار شناختهشده در میان نسلهای جدیدتر است که امام شهید به تعریف و تمجید از آن پرداختهاند. این اثر قصه جراحی به اسم لموئل گالیور را تعریف میکند که بهتدریج تبدیل به ناخدای چند کشتی میشود. گالیور بعد از شکستن کشتی و سرگردان شدن در دریا، در جزیره لیلیپوت بیدار میشود؛ ساکنان این جزیره، افرادی کوتاهقدند که اندازهشان، نزاعهایی که بر سر خوشتیپی و شهرت میکنند را بسیار خندهدار جلوه میدهد.
ملاقاتهای گالیور با غولها، اسبهای فیلسوفمسلک و موجوداتی درندهخو به او بینشی بهتر و عمیقتر درباره رفتارهای انسانی میبخشد. تاکنون ترجمههای زیادی از مهمترین اثر نویسنده انگلیسی «جاناتان سویفت» در بازار ایران منتشر شده که نسخه منوچهر امیری و محمود گودرزی در مقایسه با کار باقی مترجمان و ناشران در وضعیت بهتری قرار دارند. اگر شخصی اهل ادبیات نباشد، بدون شک فیلم یا انیمیشن این اثر را تماشا کرده است.
قلب سگی
میخائیل بولگاکف پزشکی حاذق بود که با حفظ سمت دستی هم بر آتش نویسندگی داشت. دوستداران ادبیات روسیه، بیشتر او را با رمان «مرشد و مارگاریتا» میشناسند. بولگاکف، برخلاف بسیاری از رماننویسان مشهور و نامی روس در قرن بیستم، نسبتی با انقلاب اکتبر نداشت و حتی ضد آن بود. مسئلهای که از دید رهبر انقلاب دور نماند و ایشان ضمن اشاره به رمان «قلب سگی» (دل سگ) اینطور به آن اشاره کردند: «این رمان، رمان کوچکی است (از نظر تعداد صفحه). اما بسیار هم هنرمندانه است.
این رمان، در ایران هم ترجمه شده و چاپ شده است؛ ولی کمتر کسی اسم آن را شنیده است. دل سگ یک اثر ضدانقلابی است که در حدود سالهای ۱۹۲۵ یا ۱۹۲۶، یعنی همان اوایل انقلاب روسیه نوشته شده و نویسندهاش به انقلاب و به بعضی از کارها معترض بوده و حتی آنها را مسخره کرده است؛ مثل همین کارهایی که در اینجا هم نظیرش را دیده بودیم.»
دنیای سوفی
«دنیای سوفی» نوشته یوستین گوردر یکی از پرتیراژترین آثار خارجی چاپشده در صنعت چاپ و ترجمه ایران است و خوانندگان پروپاقرصی دارد. شاید هیچ کتابی نزد نسل جوان ایرانی در فهرست منتخب حضرت آیتالله خامنهای بهاندازه «دنیای سوفی» شناختهشده نباشد. رمان «دنیای سوفی»، اثری تأثیرگذار و کاوشی جریانساز در مفاهیم عظیم فلسفی اندیشه غرب است که با فروش بیش از بیست میلیون نسخه، قوه تخیل مخاطبان جهانیاش را به کار میاندازد. سوفی آموندسن چهاردهساله از مدرسه به خانه بازمیگردد و در صندوق پستی، دو یادداشت با سؤالهایی روی آنها پیدا میکند: «تو که هستی؟» و «جهان از کجا میآید؟»
همین سوفی را درگیر مسائل و سؤالات بیشتری کرده و وی را به سمت سفری بسیار دورتر از روستای محل زندگیاش در نروژ میکند. او از طریق این نامهها - که دربردارنده موضوعات فلسفی از سقراط تا سارتر است- مکاتباتی با یک فیلسوف انجام میدهد. درحالیکه نامههای ارسالی به آدرس شخص دیگری فرستاده شدهاند.
ریشهها
رمان «ریشهها»، نوشته الکس هیلی، یکی از تأثیرگذارترین کتابهای معاصر در باب اشاره به زندگی آمریکاییهای آفریقاییتبار است. الکس هیلی از طریق داستان یک خانواده به حکایت فراموشناشدنی شخصیتی به نام کونتا کینته و شش نسل بعد از او زندگی بخشیده است. کاراکترهای زیادی در این رمان نظیر بردهها و مردمان آزادشده، کشاورزان و آهنگران، کارگران چوب و راهآهن و بهصورت کلی معماران و البته یک نویسنده وجود دارند که اثر را به کتابی پر جزئیات بدل میکنند.
رهبر انقلاب در جمع تعدادی از فرماندهان بسیج کشور در تاریخ دوم آذرماه ۱۳۹۲ با اشاره به رمان «ریشهها» فرمودند: «یکی از شاخصهای دیگر استعمار و استکبار این است که جنایت را نسبت به ملتها و نسبت به آحاد بشر مجاز میشمرند و اهمیت نمیدهند. این یکی از بلایای بزرگ استکبار در دوران جدید است. اگر میخواهید از منظر تاریخی متوجه میزان و شدت برخورد مستکبرین با بومیان آمریکا شوید، رمان «ریشهها» را مطالعه کنید.» (نقل به مضمون).
آمریکایی
«آمریکایی» نوشته هوارد فاست با ترجمه فریدون مجلسی نویسنده و دیپلمات رژیم پهلوی یکی از آثاری است که رهبر معظم انقلاب در بیانات خود به آن ارجاع دادهاند. آمریکایی شرح زندگی قاضی و سیاستمدار اهل ایالات متحده، جان پیتر آلتگلد است که نویسنده ضمن اشاره به آن وارد ماجرای شورشهای کارگری در شیکاگو میشود.
حضرت آیتالله خامنهای در جلسه پرسشوپاسخ مدیران مسئول و سردبیران نشریات دانشجویی در اسفند ۱۳۷۷ اشاراتی به این اثر داشتند و گفتند: «هوارد فاست، رماننویس بسیار خوبی است. قدری هم چپ میزند. البته چپ بهاصطلاح آمریکاییها. در اصطلاح آمریکاییها، چپ کسی است که یکذره اسم عدالت و تأمین اجتماعی و امثال اینها را بر زبان بیاورد یا در کتابی بنویسد! او رمانی دارد به اسم آمریکایی. آدم وقتی این کتاب را میخواند واقعاً میفهمد که انتخابات یعنی چه. برای انسانی که میخواهد در یک جامعه دارای منطق زندگی کند، این معیارها مطلقاً معنی ندارد. کسانی که در انتخابات حاضر میشوند، مردم هستند که هیچکاره محض هستند.»
شکست
رمان «شکست» یا «افتضاح» اثر نویسنده مشهور فرانسوی، امیل زولا و یکی از نامداران مکتب ناتورالیسم در اواخر قرن نوزدهم منتشر شد. داستان این اثر هم مانند بسیاری از رمانهای بزرگ موردعلاقه رهبر شهید و فقید انقلاب در میانه حوادث سیاسی و نظامی دوران خود روایت میشود. در اینجا اشاره نویسنده در زمینه و پسزمینه داستان مربوط به حوادث سیاسی دوران ناپلئون سوم، جنگ پروس، نبرد سدان و کمون پاریس است. رهبر انقلاب با اشاره ضمنی به این اثر در ۳۱ شهریور ۱۳۸۴ فرمودند: «بسیاری از کتابهایی که در مورد انقلاب شوروی یا دررابطهبا انقلاب کبیر فرانسه مانند آثار امیل زولا به رشته تحریر درآمده مربوط به بازنمایی دوران حساس یک ملت هستند. این آثار درنتیجه عیان شدن ظرفیتهای معنوی و ادراکی ملتها نوشته میشوند. (نقل به مضمون).
گوژپشت نوتردام
برای اهمیت رمان بزرگ «گوژپشت نوتردام» اثر «ویکتور هوگو» در نگاه رهبر شهید شاید بد نباشد به بیان خاطرهای از «طارق متری»، وزیر اسبق فرهنگ لبنان در دیدار با حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای اشاره کنیم. متری بههمراه «سعد الحریری» نخستوزیر وقت لبنان در ماه مارس به ایران سفر کرد و به دیدار رهبری رفت. حریری در آن جلسه موضوع خلع سلاح حزبالله را بهعنوان بحث اصلی این دیدار پیشکشید. پاسخ رهبری به وی، اما جالب بود؛ ایشان از نخستوزیر پرسیدند آیا رمان «گوژپشت نوتردام» را خوانده است؟
آقا وقتی با جواب منفی حریری مواجه شدند اینطور ادامه دادند: «این داستان یک زن بسیار زیبا و شاید زیباترین زن پاریس است و بسیار طبیعی جلوه میکرد که قدرتمندان شهر در پی او باشند. تمام این اشخاص که ویژگی اصلی این زن (اسمرالد) را در زیبایی وی خلاصه میکردند خواهان سوءاستفاده و کامجویی از وی بودند. این زن، اما خنجری زیبا و تیز در اختیار داشت تا بهواسطه آن بتواند از خودش دفاع کند. لبنان به این زن زیبا شباهت دارد و عروس مدیترانه است. همه کشورها دوست دارند با آن ارتباط برقرار کنند و اسرائیل تهدیدی جدی در برابر آن بهشمار میآید. در این شرایط، حزبالله مانند خنجر اسمرالد عمل میکند. هوگو، کار نگارش این رمان را در سال ۱۸۲۹ و در سبک «رمانتیسیسم ادبی» شروع کرد و هدف اصلیاش این بود که به ارزش معماری گوتیک که در آن دوره زمانی -که از یادها رفته بود- اشاره کند. این داستان با محوریت کلیسای نوتردام پاریس تاکنون بارها دستمایه نمایشها، فیلمهای سینمایی و انیمیشن قرار گرفته و یکی از مهمترین میراث ادبیات فرانسه در قرن نوزدهم میلادی است.»
گذر از رنجها
در میان علاقهمندان جدی ادبیات و منتقدان ادبی، این بحث وجود دارد که کدامیک از کشورهای «فرانسه» و «روسیه» بهعنوان مهد رمان و ادبیات داستانی شناخته میشوند. وقتی به نگاه و نظرات حضرت آیتالله خامنهای در باب کتابهای داستانی مینگریم برایمان بهوضوح روشن میشود که ایشان بهشکل توأمان توجه ویژهای به رمانهای فرانسوی و روسی دارند. یکی از این آثار «گذر از رنجها» نوشته «آلکسیی نیکولایویچ تولستوی» است. گذر از رنجها، یک رمان تاریخی مهیج و پر کشش است که دوران پر آشوب روسیه در ابتدای قرن نوزدهم میلادی را دستمایه روایتش قرار داده است. نویسنده در این اثر، داستان دمیتری پوژاسکی، یک رهبر نظامی روس را در کانون ماجراهایش قرار میدهد که به اشتباه صاحب تاج و تخت این کشور میشود.
حضرتآقا سالها پیش با تعریف و تمجید از این قصه و نویسندهاش عنوان کردند: «الکسی تولستوی تا سال ۱۹۲۵ ضد انقلاب اکتبر بود، تا جایی که از کشورش میگریزد و به آلمان و فرانسه پناه میبرد. او پس از مدتی به شوروی برمیگردد و کتاب گذر از رنجها را مینویسد. گذر از رنجها رمانی بسیار عالی در باب انقلاب شوروی (از حیث تم و مضمون) است و حتی در مرتبه بالاتری از دن آرام قرار میگیرد. این رمان تاکنون دوبار به فارسی ترجمه شده که کار «سروژ استپانیان» تودهای از نمونه دیگر شکیلتر است و ارزشهای ادبی داستان را حفظ کرده است.»
خانواده تیبو
«ابوالحسن نجفی» مترجم بزرگ و نویسنده کتاب ارزشمند «غلط ننویسیم» از اینکه رهبر انقلاب او را با ترجمه رمان «خانواده تیبو» میشناخت بسیار تعجب کرد، چون اصلاً فکرش را نمیکرد که رهبر انقلاب حتی اسم این کتاب را شنیده باشد، چه برسد به آنکه هر چهار جلد رمان موردنظر را خوانده باشد.
رهبر انقلاب سال ۱۳۸۴ در سفر به کرمان با اشاره به این اثر گفت: «چندسال قبل، از یک نویسنده قوی فرانسوی رمانی خواندم بهنام خانواده تیبو. البته آن نویسنده معروف نیست، اما این رمان خیلی قوی است. معمولا رمانهای بزرگ و قوی فرانسویها و روسها و دیگر کشورهایی که رمانهای بزرگ از آن جاها منتشر شده، تصویر هنرمندانه واقعیتهای زندگی است.»، اما خانواده تیبو چه میگفت که مورد علاقه رهبر شهید بود؟ این رمان در پسزمینه به واکاوی وقایع اروپا در سالهای ابتدایی قرن بیستم و همینطور جنگ بینالملل اول میپردازد. از طرف دیگر، ماجرای یک خانواده فرهیخته فرانسوی، یعنی تیبو را روایت میکند. فرزند کوچک این خانواده روح ناآرامی دارد و به همین خاطر سرنوشت خود را در دنیای پیرامونش دنبال میکند. «روژه مارتن دوگار» نویسنده خانواده تیبو، کار نگارش این کتاب را پس از ۱۸ بهار در سال ۱۹۴۰ به اتمام رساند.
غرور و تعصب
«غرور و تعصب» دومین اثر «جین آستین» است و رمانی در باب آداب و معاشرت محسوب میشود. در واقع خواننده قرار است با مطالعه این کتاب شاهد کامل شدن منحنی تحول شخصیت «الیزابت بنت» قهرمان داستان را دنبال کند. این کاراکتر در طول قصه میآموزد قضاوتهای شتابزده ممکن است چه پیامدهایی در پی داشته باشد. رهبر شهید چند روز پیش از آغاز انتخابات دور هفتم ریاستجمهوری در خردادماه ۱۳۷۶ با اشاره به رمان غرور و تعصب فرمودند: «خلاصه انگلیسی کتابهای جین آستین را از جمله همین غرور و تعصب را خواندم. برای کسانی که در حال فراگرفتن زبان انگلیسی هستند مفید است.» (نقل به مضمون)
کلبه عموتام
کلبه عموتام رمانی برجسته و سرشناس درخصوص ضدیت با بردهداری، نوشته «هریت بیچر استو» است. این کتاب هم مانند باقی آثار موردعلاقه رهبر شهید در قرن نوزدهم نوشته و منتشر شد و توانست تأثیر شگرفی بر جنگ داخلی آمریکا و مسئله بردهداری بگذارد.
در همین راستا حضرت آیتالله خامنهای با اشاره به اهمیت کلبه عموتام در دیدار با اقشار مختلف بانوان افزودند: «در جنگهای داخلی آمریکا در ۱۸۶۰ یعنی تقریباً صد و شصت سال پیش بیش از یک میلیون کشته شدند! در جنوب، کشاورزی بود و در شمال صنعت جریان داشت. جنوب مرکز بردگان بود، بردهها بیشتر در جنوب بودند که کشاورزی میکردند، شمالیها به کارگر ارزان و به این سیاهان احتیاج داشتند؛ جنجال آزادی بردهها را شمالیها شروع کردند. شما اگر کتاب رمان کلبه عموتام را که متعلق به دویست سال پیش است خوانده باشید، این مسئله را مشاهده میکنید. مسئله اصلی در این رمان و همچنین جنگی که میان شمال و جنوب درگرفت چیزی جز دسترسی به کارگر ارزان نبود. تقلب حضرات غربی در مسائل گوناگون هم تاکنون از این قبیل بوده است.» (نقل به مضمون).
دن آرام
«میخائیل شولوخف» را دوستداران جدی ادبیات با رمان چهارجلدی «دن آرام» میشناسند. او سهجلد این اثر را حدفاصل ۱۹۲۵ تا ۱۹۳۲ نوشت و هشتسال بعد را به اتمام نگارش جلد چهارم اختصاص داد. آوازه این رمان از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی فراتر رفت و حتی نوبل ادبیات را در سال ۱۹۶۵ برایش به ارمغان آورد. روزنامه لسآنجلستایمز هم لقب بهترین رمان روسی قرن بیستم را به «دن آرام» داد.
این کتاب توجه رهبر انقلاب را هم در پی داشت. آیتالله خامنهای در اینباره میگفتند: «من تعداد زیادی کتاب در مورد انقلاب اکتبر مطالعه کردهام. یکی از آنها دن آرام نوشته شولوخف است که معروف است. خود شولوخف هم فرزند و پدید آمده انقلاب اکتبر روسیه و مربوط به طبقه انقلاب است.» دن آرام قصه زندگی یک خانواده قزاق به اسم ملخوف را در دوره جنگ بینالملل اول و پیروزی انقلاب اکتبر در سال ۱۹۱۷ روایت میکند. شخصیت اول این داستان، شخصیتی شجاع به اسم گریشاست که در همه رویدادها و بزنگاههای بزرگ تاریخی زبانش حاضر شده و در تمام آنها جنگیده است. از این رمان تاکنون سه ترجمه منتشر شده که آوازه کار «محمود اعتمادزاده» (م. ا. بهآذین) از باقی ترجمهها بیشتر است.
جنگ و صلح
شهرت «لئو تولستوی» از «آلکسی تولستوی» در میان مردم روسیه و کتابخوانان بیشتر است، اما در نظر رهبر شهید ما، دومی بر اولی ارجحیت دارد. با وجود این، ایشان در مواجهه با رمان سترگ و فراموشناشدنی «جنگ و صلح» اثر «لئو تولستوی» هم زبان به تحسین باز کردند و گفتند: «جنگ و صلح تولستوی به مقاومت عجیب مردم روسیه در برابر حمله لشکر ناپلئون و حرکت بزرگی که اهالی مسکو برای مواجهه با آن انجام دادند اشاره میکند. تولستوی آثار دیگری هم دارد، اما بهنظر من این اثر برجستگیاش به دلیل این است که کاملاً بر محور روح دفاع مردم روسیه است.»
«مقاومت» در تمام سالهای پیش و پس از رهبری، دال مرکزی نوشتهها و بیانات آن یار سفر کرده بود، بهطوریکه ادبیات هم از این قاعده کلی مستثنی نشده و هر داستان و ماجرایی که بهشکل هنرمندانه به این مهم پرداخته، سخت درنظر آیتالله خامنهای تحسین شده است. رمان جنگ و صلح را تولستوی در سال ۱۸۶۹ نوشت. او در این کتاب بالغبر ۵۸۰ شخصیت را در دل این خط پیرنگ به خواننده معرفی میکند. در حقیقت میتوان گفت برای شناخت بهتر تاریخ اجتماعی و سیاسی روسیه در قرن نوزدهم هیچکتابی سودمندتر از این اثر داستانی نیست.
جان شیفته
«رومن رولان» نویسنده «جان شیفته» به سرگذشت زنی عاشقپیشه به اسم «آنت ریوییر» میپردازد. این اثر با علاقه بسیار آنت به پدرش و مرگ او شروع میشود. در همین اثناست که دختر جوان باردار میشود، اما از ازدواج با پدر فرزندش امتناع میکند. او سپس شیفته خواهر ناتنیاش و بعد از آن شیفته فرزندش میشود.
در ادامه، آنت و پسرش درگیر حوادث فرانسه میشوند. تأکید حضرت آیتالله خامنهای در مورد جان شیفته بیش از آنکه بر متن قصه باشد، بر ترجمه مصفای «محمد قاضی» است. ایشان در رابطه با جادوی ترجمه این کتاب و آشناییشان با رومن رولان بهواسطه قلم این مترجم گفتند: «من شاید چهل سال پیش (دهه چهل) یا بیشتر اولین ترجمه را از مرحوم قاضی خواندم که گمان میکنم ترجمه کتاب «مهاتما گاندی» نوشته رومن رولان بود. هم کتاب، کتاب بسیار ممتازی است، هم ترجمه محمد قاضی حقا ترجمه برجسته و ممتازی است. البته چندسال بعد هم ترجمه دیگر ایشان را از یک اثر بسیار مهم دیگری از رومن رولان خواندن که جان شیفته است. بهنظرم سه-چهار جلد است با نثر بسیار فاخر و حقیقتاً مرصع و مزین. البته من از جهت اینکه ترجمه چقدر با اصل مطابق است، اظهار نظری نمیتوانم بکنم؛ کسانی که زبان اصل را میدانند، آنها باید اظهارنظر کنند، لیکن از نظر زبان و نثر، حقاً یک چیز برجستهای است.»
سرخ و سیاه
بازهم یک رمان قرن نوزدهمی؛ با مرور فهرست علاقهمندیهای امام شهید بهروشنی درمییابیم ایشان علاقه وافر و بیحدوحصری به قصههای نوشته شده در قرن نوزدهم داشتند؛ «سرخ و سیاه» هم به این واسطه از قاعده مزبور جدا و مستثنی نیست. ناشر کتاب سرخ و سیاه اثر «استاندال» را در سال ۱۸۳۰ منتشر کرد. رهبر معظم و معزز انقلاب در دیدار با تشکلهای مختلف دانشجویی دانشگاه تهران در بیستوچهارم دیماه ۱۳۷۷ با اشاره به این رمان بیان کردند: «رمان را فقط برای این نمینویسند که کسی سرگرم شود.
اینها پیام دارد و نشاندهنده فرهنگ است. سرخ و سیاه از داستانهایی است که به همه زبانها ترجمه شده است. سالها پیش هم به فارسی ترجمه شده است. جوانی با خصوصیات حضرت یوسف وارد خانهای میشود؛ البته خانم نسبتاً اشرافی است، البته نه مثل خانه عزیز مصر. این جوان هم مثل یوسف نیست. عیناً همین حادثه اتفاق میافتد؛ یعنی بانوی خانه، عاشق این پسر جوان میشود. ماجراهای بین این زن و این جوان مظهر پلیدی است. پلیدی جنسی، خیانت، دنائت، بدقولی، پیمانشکنی، شهوترانی و غرق شدن در هوسها! سرخ و سیاه یکی از شاهکاری قصهنویسی فرهنگ غرب است. استاندال نویسنده این رمان، به خاطر همین کتاب جزو داستاننویسان درجه اول فرانسه محسوب میشود. این کتاب هم از رمانهای درجهیک و یکی از ده رمان معروف دنیاست.»
پارادینها
قهرمان داستان، فردی است که نسبت به دنیای پیرامونش احساس بیگانگی میکند؛ او حس میکند عمرش به بیهودگی گذشته، اما درعینحال به زیباییهای این جهان و به لذاتی که نامنتظر در هر قدم سر راه آدمی است، سخت دل بسته است و ازاینرو در تلاش است تا خود را بفریبد و کردار و رفتارش را بهگونهای موجه به دیگری عرضه کند. نویسنده این اثر، میشل زواکو، نویسنده و روزنامهنگار فرانسوی بود که در طول عمرش به نگارش رمانهای تاریخی و پر ماجرا و پر تنش شهرت یافت.
حضرت آیتالله خامنهای در بهمنماه ۱۳۷۶ ضمن معرفی رمان پارادینها و اهمیت آثاری نظیر بینوایان در جمع جوانان و نوجوانان گروه کودک و سیمای جمهوری اسلامی فرمودند: «من نمیخواهم به بچهها خیلی کتاب و رمان معرفی کنم؛ حالا ممکن است اسم مؤلفینش را بگویم. مثلاً یک نویسنده معروف فرانسوی هست به نام میشل زواکو که کتابهای زیادی دارد. من اغلب رمانهای او را در آن دوره خواندم. یا نویسنده معروف فرانسوی ویکتور هوگو من کتاب بینوایان او را اولین بار در همان دوره نوجوانی از کتابخانه آستان قدس گرفتم. البته همه آن را نخواندم؛ مقداریاش را خواندم. یکی دو بار بعد از آن هم تمامش را مطالعه کردم.»
منبع: فرهیختگان
با این قیمت ها و تورم و رکود و بیکاری و بی اینترنتی که کتاب دیجیتال رایگان و پادکست نداریم ، دیگه کتاب خوندن هم شد مال طبقه مرفه