در بسیاری از احادیث و آیات، لرزش‌های بزرگ زمین از نشانه‌های «ساعت» و یادآور دگرگونی عظیم قیامت معرفی شده‌اند تا انسان را از غفلت بیرون آورند و متوجه ناپایداری دنیا کنند. از این رو، نگاه توحیدی در کنار تبیین علمیِ زلزله، آن را حامل پیامی معنوی و هشداری برای بازگشت، تأمل و اصلاح نیز می‌داند.

اما در کنار توصیه‌های علمی برای مقاوم‌سازی ساختمان‌ها و رعایت اصول ایمنی، در معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام نیز دعاها و اذکاری برای محفوظ ماندن از زلزله و دیگر بلاها بیان شده است. این روایات، انسان را متوجه پیوند میان یاد خدا، آرامش قلب و امداد الهی در سختی‌ها می‌کند.

امام صادق علیه‌السلام فرمودند:

«لَا تَمَلُّوا مِنْ قِرَاءَةِ إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ، فَإِنَّ مَنْ کَانَتْ قِرَاءَتُهُ فِی نَوَافِلِهِ لَمْ یُصِبْهُ اللَّهُ بِزَلْزَلَةٍ أَبَداً، وَ لَمْ یَمُتْ بِهَا وَ لَا بِصَاعِقَةٍ وَ لَا بِآفَةٍ مِنْ آفَاتِ الدُّنْیَا..؛ از خواندن سوره‌ی «إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ» خسته نشوید؛ زیرا کسی که این سوره را در نمازهای نافله‌اش بخواند، خداوند او را به زلزله، صاعقه و دیگر آفات دنیا گرفتار نمی‌کند. و هنگامی که از دنیا برود، فرمان داده می‌شود او را به بهشت ببرند.» (ثواب الأعمال، ص ۱۵۲)

همچنین آن حضرت دعایی را برای هنگام وقوع زلزله تعلیم فرمودند:

«یَا مَنْ یُمْسِکُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ أَنْ تَزُولَا وَ لَئِنْ زَالَتَا إِنْ أَمْسَکَهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ إِنَّهُ کَانَ حَلِیماً غَفُوراً، صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَمْسِکْ عَنَّا السُّوءَ إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ؛ ای کسی که آسمان‌ها و زمین را از فروپاشی نگه می‌داری، و اگر فرو ریزند هیچ‌کس جز تو توان نگهداری آن‌ها را ندارد؛ بر محمد و آل محمد درود فرست و بدی و بلا را از ما بازدار، که تو بر هر چیزی توانایی.» امام علیه‌السلام فرمودند: «هر کس این دعا را هنگام خواب بخواند، ان‌شاءالله سقف خانه بر او فرود نمی‌آید.» (تهذیب الأحکام، ج۳، ص۲۹۴ )

در روایتی دیگر، امام صادق علیه‌السلام از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله نقل می‌کنند که فرمودند:

«هر کس پس از نماز، سی مرتبه بگوید: «سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ»، این ذکرها انسان را از فرو ریختن ساختمان، غرق شدن، سوختن، سقوط و بلاهای ناگوار حفظ می‌کنند.» (تهذیب الأحکام، ج۲، ص۱۰۷ )

این روایات به معنای کنار گذاشتن عقل، علم و رعایت اصول ایمنی نیست، بلکه یادآور آن است که انسان مؤمن، در کنار بهره‌گیری از اسباب طبیعی، دل خود را نیز به پناه الهی گره می‌زند و در حوادث، تنها به توان مادی تکیه نمی‌کند.

منبع: تسنیم