باشگاه خبرنگاران جوان - اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره «نقضشدهترین آتشبس تاریخ» در حالی مطرح میشود که بسیاری از تحلیلگران معتقدند واشنگتن در طول دهههای گذشته بارها از آتشبس، توافق و مذاکرات به عنوان ابزاری برای افزایش فشار سیاسی و کسب امتیاز در میز مذاکره استفاده کرده است.
رئیسجمهور آمریکا اذعان کرده که «ترامپ: آتشبس با ایران، نقضشدهترین و ناقضترین آتشبس در تاریخ جهان بود.»
از این منظر، مسئله اصلی نه صرفاً ادعای نقض آتشبس، بلکه چگونگی رفتار طرفهای درگیر با تعهدات و توافقات اعلامشده است.
شاید آمریکا این انتظار را داشته که هر حمله به مواضع ایران بی پاسخ بماند، اما ایران به خوبی نشان داد که هر حمله را به طور گسترده و کوبنده پاسخ میدهد.
منتقدان سیاست خارجی آمریکا معتقدند سابقه واشنگتن در خروج از توافقها، اعمال تحریمهای جدید همزمان با مذاکرات و حمایت از اقدامات تنشزا، این تصور را در افکار عمومی منطقه ایجاد کرده که آمریکا گاهی از آتشبس به عنوان فرصتی برای بازآرایی فشارها و نه الزاماً کاهش تنش استفاده میکند.
به همین دلیل، هرگونه اظهارنظر درباره پایبندی به آتشبس، با نگاه تردیدآمیز بسیاری از بازیگران منطقهای روبهرو میشود.
در مقابل، آنچه در تحولات اخیر مورد توجه ناظران قرار گرفته، واکنش سریع و قاطع ایران به هرگونه اقدام تهدیدآمیز است.
تجربه ماههای گذشته نشان داده که تهران تلاش کرده این پیام را منتقل کند که دوران پاسخ ندادن به اقدامات خصمانه پایان یافته و هرگونه تعرض یا نقض توافقات با واکنشی متناسب مواجه خواهد شد.
همین مسئله باعث شده معادلات منطقهای نسبت به گذشته پیچیدهتر و هزینه اقدامات یکجانبه بالاتر شود
از سوی دیگر، موضوع تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین مؤلفههای قدرت ژئوپلیتیکی ایران محسوب میشود. این آبراه راهبردی که بخش قابل توجهی از تجارت انرژی جهان از آن عبور میکند، همچنان در معادلات امنیتی منطقه نقش تعیینکننده دارد.
بسیاری از کارشناسان معتقدند تا زمانی که تنگه هرمز به عنوان یکی از مهمترین شریانهای انرژی جهان در این منطقه قرار دارد، هیچ بازیگری نمیتواند بدون در نظر گرفتن جایگاه و نقش ایران درباره امنیت خلیج فارس تصمیمگیری کند.
در چنین شرایطی، پیام تحولات اخیر این است که هرگونه تلاش برای کسب امتیاز از طریق نقض آتشبس یا افزایش فشارهای یکجانبه، نه تنها با واکنش طرف مقابل مواجه میشود، بلکه زیر نگاه افکار عمومی و جامعه جهانی نیز قرار دارد.
جهان امروز تنها شاهد ادعاها نیست؛ بلکه رفتار عملی بازیگران را نیز رصد میکند. اگر آتشبس قرار است مقدمهای برای توافق پایدار باشد، پایبندی به تعهدات باید از سوی همه طرفها رعایت شود؛ در غیر این صورت، بیاعتمادی عمیقتر شده و فرصتهای دیپلماتیک بیش از پیش از دست خواهد رفت.
آمریکا در زمان آتشبس به خوبی نشان داده که پایبند به هیچ اصولی نیست و این موضوع دقیقاً مسئله هر گونه توافقی را زیر سئوال بیاعتباری و بی اعتمادی به آمریکا برده است.
منبع: فارس