باشگاه خبرنگاران جوان - اسرائیل با افزایش ۷۸۰ درصدی بودجه تبلیغاتی خود سعی کرد چهره واقعیاش را بعد از نسلکشی غزه و جنگ با ایران پنهان کند، اما اسناد کنست نشان میدهد همین هزینههای سرسامآور هم نتوانسته روند افول جایگاه بینالمللی این رژیم را متوقف کند.
یک تحقیق میدانی نشان میدهد رژیم صهیونیستی طی سه سال گذشته بودجه جنگ روانی و روایتپردازی خود را نزدیک به ۸۰۰ درصد افزایش داده و به ۲.۲ میلیارد شیکل (حدود ۷۷۸ میلیون دلار) رسانده است. این جهش بودجهای در حالی رقم میخورد که اسرائیل پس از شکستهای میدانی در غزه و افزایش محبوبیت جنبشهای تحریم در دانشگاههای آمریکا، هزینههای جنگ تبلیغاتی خود را ده برابر کرده است.
انفجار بودجه در سایه جنگ چند جبههای
بررسی اسناد بودجه رسمی اسرائیل نشان میدهد که هزینههای مربوط به جنگ تبلیغاتی و مقابله با جنبشهای تحریم (BDS) طی سه سال جهشی بیسابقه داشته است. اگر در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۵۱ میلیون شیکل برای این منظور هزینه شد، این رقم در سال ۲۰۲۵ به ۸۴۵ میلیون شیکل رسید و در سال ۲۰۲۶ به رقم شگفتانگیز ۲.۲۴۶ میلیارد شیکل افزایش یافت.
سه عامل اصلی این افزایش بیسابقه را رقم زده است: جنگ غزه و پیامدهای رسانهای آن، تشدید جنبشهای تحریم در سطح جهانی و کاهش حمایت مردمی از اسرائیل در دانشگاهها و شهرهای غربی.
وزارت پراکندگی؛ بازوی اصلی مقابله با تحریم
در این میان، «وزارت پراکندگی و مبارزه با یهودستیزی» اسرائیل به یکی از محوریترین نهادها در مواجهه با جنبش تحریم تبدیل شده است. این وزارتخانه که وظیفه ادعایی آن ارتباط با جوامع یهودی خارج از اسرائیل است، امروز به یک سکوی تأمین مالی برای شبکههای مقابله با تحریم در دانشگاهها و جوامع غربی تبدیل شده است.
«صدای اسرائیل» (Voices of Israel) نیز نام پروژهای است که ابتدا در سال ۲۰۱۷ با نام «فلاخن سلیمان» (Kela Shlomo) و سپس «کنسرت» (Concert) در وزارت راهبردی اسرائیل طراحی شد. این پروژه در ابتدا به عنوان «یگان کماندوی روابط عمومی» برای مقابله با چهرههای حامی فلسطین شکل گرفت، اما پس از جنگ غزه، با بودجهای عظیم و زیر نظر وزارت پراکندگی احیا شد. طبق اسناد منتشر شده، این پروژه هم اکنون شامل بیش از ۸۰ برنامه مختلف است و بودجه آن از طریق نهادهای غیرانتفاعی و با دور زدن قوانین شفافیت مالی (مانند قانون ثبت نمایندگان خارجی در آمریکا) به سازمانهای فعال در دانشگاههای غربی میرسد.
وزارت راهبردی اسرائیل نیز (Ministry of Strategic Affairs) یک نهاد امنیتی-اطلاعاتی است که در سال ۲۰۰۶ تأسیس شد و مستقیماً زیر نظر دفتر نخستوزیری فعالیت میکند. این وزارتخانه مسئول «مقابله با تلاشها برای نامشروع جلوه دادن اسرائیل» و مبارزه با جنبش تحریم (BDS) است. یکی از تاکتیکهای اصلی این وزارتخانه، شناسایی و تحت نظر گرفتن فعالان حقوق فلسطینیان در سراسر جهان و تلاش برای ارتباط دادن انتقاد از اسرائیل به یهودستیزی است.
اسناد نشان میدهد این وزارتخانه با نهادهای لابی صهیونیستی در آمریکا برای تصویب قوانین منع تحریم اسرائیل در بیش از ۳۰ ایالت همکاری داشته است. ابتکار «صدای اسرائیل»؛ یک شبکه فریب گسترده در چارچوب این پروژه، وزارت پراکندگی اسرائیل ۴۵ میلیون شیکل بودجه اضطراری را بین ۵۶ سازمان و ابتکار مدنی توزیع کرده است. هدف این بودجه، ایجاد یک جبهه دروغین ضدتحریم در عرصه افکار عمومی جهانی بود. همچنین سازوکاری برای حمایت از سازمانهای کوچک با بودجه حداکثر ۲۰۰ هزار شیکل هر کدام ایجاد شده که در مجموع ۱۲ میلیون شیکل بین آنها توزیع شده است. نکته قابل توجه اینکه این سازمانها از شرط ارائه «بودجه تطبیقی» (Matching Funds) معاف شدهاند تا پول سریعتر به دست آنها برسد.
واحد هاسبارا؛ اتاق فرماندهی تبلیغات
در قلب این ماشین تبلیغاتی، «واحد ملی هاسبارا» (تبلیغات) وابسته به دفتر نخستوزیری قرار دارد. این واحد در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۶۰ میلیون شیکل بودجه دریافت کرد. این واحد فقط یک دستگاه رسانهای ساده نیست، بلکه یک اتاق عملیات است که بیش از ۲۰ نهاد دولتی را گرد هم میآورد تا پیامهای روزانه را مدیریت و کمپینهای هماهنگ علیه روایت فلسطینیان هدایت کند.
این واحد بخشی از بودجه خود را به شرکای دولتی دیگر منتقل کرده است؛ از جمله ۱۵ میلیون شیکل به وزارت خارجه و ۹ میلیون شیکل به وزارت پراکندگی برای اجرای کمپینهای مشترک.
وزارت خارجه؛ صرف ۷۰ درصد بودجه برای فریب افکار عمومی
وزارت خارجه اسرائیل نیز در سال ۲۰۲۵ حدود ۵۴۵ میلیون شیکل از بودجه ۲.۱۲ میلیاردی خود را به دیپلماسی عمومی و تبلیغات اختصاص داده است. این رقم در سال ۲۰۲۶ به حدود ۲.۳۵ میلیارد شیکل جهش کرده است. این تغییر اساسی نشان میدهد جنگ روایت از یک موضوع حاشیهای به وظیفه اصلی دیپلماسی اسرائیل تبدیل شده است.
اسناد کنست نشان میدهد دولت اسرائیل در سال ۲۰۲۵، ۱۵۰ میلیون شیکل از بودجه آموزش عالی را قطع کرده و آن را صرف کمپینهای جذب تأثیرگذاران در فضای مجازی کرده است.
دور زدن قوانین شفافیت آمریکا
یکی از حساسترین جنبههای این پرونده، روش تأمین مالی شبکههای نفوذ خارجی بدون رعایت قانون ثبت نمایندگان خارجی آمریکا (FARA) است. اسناد نشان میدهد ایجاد نهادهایی مانند فلاخن سلیمان (سپرسلیمان) و سپس تغییر نام آن به کنسرت و نهایتاً صدای اسرائیل، بخشی از یک طراحی حقوقی برای عبور از این الزامات بوده است.
«صندوق مرکزی اسرائیل» به عنوان کانالی برای ارسال پول به سازمانهای مقابلهکننده با تحریم استفاده شده است تا این نهادها مجبور به ثبت نام به عنوان «وکلای خارجی» در آمریکا نشوند.
رکوردشکنی بودجه در سال ۲۰۲۶
در سال ۲۰۲۶، بودجه کلی ماشین تبلیغاتی به ۲.۲۴۶ میلیارد شیکل رسیده است. از این رقم، حدود ۱۸۹ میلیون شیکل صرف مقابله با تحریم و حدود ۲.۰۵۷ میلیارد شیکل صرف تبلیغات و هاسبارا شده است. بودجه اداره تبلیغات دولتی نیز در این سال به ۱.۳۸ میلیارد شیکل رسیده که نشان میدهد هزینههای تبلیغاتی به یک صنعت عظیم در اسرائیل تبدیل شده است. جهش ۸۰۰ درصدی بودجه تبلیغاتی اسرائیل نشاندهنده بحران عمیق اعتبار این رژیم در افکار عمومی جهان است. حجم بالای منابعی که صرف جذب تأثیرگذاران، رصد فضای مجازی و نفوذ در دانشگاههای غربی میشود، در واقع پاسخی به شتاب فزاینده جنبشهای تحریم و همبستگی با فلسطینیان است.
تلآویو با وجود خرج میلیاردها شیکل، نتوانسته است چهره واقعی خود را پس از نسلکشی غزه پنهان کند و این بودجههای سرسامآور نیز نتوانسته روند افول جایگاه بینالمللی این رژیم را متوقف سازد.
منبع: فارس