باشگاه خبرنگاران جوان - صبح که از راه می‌رسد، دودانگه بوی بهشت می‌گیرد مه هنوز روی دامنه‌ها خوابیده و آفتاب، آرام‌آرام از پشت کوه بالا می‌آید؛ اما در روستاهای ساری روز مردم با بیداری گل‌ها آغاز می‌شود. 

دست‌های پینه‌بسته زن و مرد روستایی میان بوته‌های گل محمدی می‌چرخد و گلبرگ‌های صورتی را با وسواس و عشق می‌چیند؛ گویی هر گل تکه‌ای از زندگی است که باید سالم به خانه برسد.

گل محمدی، ناجی زمین‌های شیب‌دار

اینجا گل محمدی فقط یک محصول کشاورزی نیست بلکه نجات‌دهنده اقتصاد روستا، نگهبان خاک شیب‌دار کوهستان و نشانه‌ای از امید در زمین‌های کم‌بازده است؛ زمین‌هایی که روزی شاید تنها با فرسایش خاک و رهاشدگی شناخته می‌شدند، امروز به گلستان‌هایی تبدیل شده‌اند که هم عطرشان جان و هم نان می‌دهد.

از خاک سخت تا گلستان معطر

در شهرستان ساری به‌ویژه در منطقه دودانگه سال‌هاست که کشاورزان مسیر تازه‌ای را انتخاب کرده‌اند؛ مسیری که به‌جای رها کردن اراضی شیب‌دار و کم‌رمق آنها را زیر کشت گل محمدی و گیاهان دارویی برده‌اند. 

این تصمیم فقط یک تغییر الگوی کشت نبود نوعی ایستادگی در برابر فرسایش خاک بود.

دودانگه ساری؛ قلب تپنده تولید گل محمدی

گل‌محمدی در اینجا فقط می‌روید اما در دل خود چندین معنا ازجمله تثبیت خاک، اشتغال فصلی، تولید گلاب، گردشگری کشاورزی و امید به ماندن دارد.

سیداسماعیل علوی مدیر جهاد کشاورزی ساری می‌گوید، شهرستان ساری از سال ۱۳۹۱ کاشت گل‌محمدی در اراضی شیب‌دار و کم‌بازده بخش دودانگه را آغاز کرده و امروز این طرح به سطحی چشمگیر رسیده است. 

وی افزود: ۳۵۷ هکتار از اراضی شهرستان به باغات گل محمدی اختصاص یافته که ۲۶۸ هکتار آن در دودانگه قرار دارد، عددی که نشان می‌دهد این منطقه به قلب تپنده گل محمدی ساری تبدیل شده است.

عطر گل، نان خانه را می‌سازد

در کارگاه‌های گلاب‌گیری دودانگه صدای جوشیدن دیگ‌ها با عطر گل تازه درهم می‌آمیزد آنجا که گلبرگ‌های تازه راهی دیگ‌های گلاب‌گیری می‌شوند و محصولی متولد می‌شود که فقط نوشیدنی یا عصاره نیست؛ گلاب حاصل دسترنج یک فصل کار صبح‌های زود و امید به درآمدی پایدار برای خانواده‌های روستایی است.

به گفته مدیر جهاد کشاورزی شهرستان ساری، در حال حاضر ۳۵ کارگاه فعال گلاب‌گیری در شهرستان ساری فعالیت می‌کنند؛ از این تعداد سه واحد نیمه‌صنعتی و ۳۲ واحد سنتی هستند. 

علوی یادآور شد: پیش‌بینی می‌شود از حدود ۸۰۰ تن گل تر حدود دو میلیون و ۴۰۰ هزار لیتر گلاب استحصال شود.

اینها تنها آغاز ماجراست؛ غنچه خشک، مربای گل محمدی و دیگر فرآورده‌ها نیز سهم خود را از این سفره معطر دارند.

در این میان نکته‌ای که به قصه گل محمدی جان بیشتری می‌دهد، نقش زنان روستایی است؛ زنانی که در فصل برداشت از نخستین روشنایی صبح تا میانه‌های روز، پای گلستان می‌ایستند آنها خوب می‌دانند هر گل می‌تواند بخشی از آینده خانه را بسازد.

جشنواره‌ای که روستا را به مقصد گردشگران تبدیل کرد

گل‌محمدی در دودانگه فقط اقتصاد نمی‌سازد؛ جشن و حرکت می‌آفریند؛  

جشنواره گل محمدی و گیاهان دارویی که امسال به نام شکرانه برداشت گل محمدی و در نهمین دوره خود برگزار می‌شود حالا به یکی از مهم‌ترین رویدادهای محلی منطقه تبدیل شده است. 

این جشنواره که روزهای ۶ تا ۸ خردادماه برگزار می‌شود روستا را از یک فضای صرفاً تولیدی به مقصد گردشگری کشاورزی تبدیل کرده؛ جایی که مردم برای دیدن گلستان‌ها، چشیدن گلاب، و لمس زندگی روستایی راهی دامنه‌ها می‌شوند.

همین حضور گردشگران است که به گفته مسئولان می‌تواند موتور محرک اقتصاد منطقه باشد.

همچنین فروش مستقیم محصولات، معرفی ظرفیت‌های محلی، رونق کارگاه‌های تولیدی و افزایش درآمد خانوارها همه از دل همین جشنواره‌ها بیرون می‌آید.

طلایی که فقط عطر ندارد؛ ریشه دارد

گل محمدی در دودانگه تنها گیاهی خوش‌بو نیست بلکه ریشه در خاک و چشم به آینده دارد از یک سو این گیاه با سازگاری بالا در اراضی شیب‌دار به مهار فرسایش خاک کمک می‌کند و از سوی دیگر با بهره‌وری بالا در شرایط طبیعی و بارندگی محدود امکان کشت اقتصادی را فراهم می‌کند به همین دلیل است که مسئولان جهاد کشاورزی از آن به‌عنوان یکی از گونه‌های ارزشمند و دارویی یاد می‌کنند؛ گیاهی که هم می‌تواند مصرف داخلی را پاسخ دهد و هم در صورت توسعه اصولی به بازارهای صادراتی راه پیدا کند.

در شهرستان ساری علاوه بر گل محمدی ۵۴ هکتار انواع گیاهان دارویی مانند زعفران، سیاهدانه، گل گاوزبان و دیگر گونه‌ها نیز کشت می‌شود؛ نشانه‌ای از آن‌که مسیر کشاورزی منطقه به‌تدریج از تولید سنتی به سوی اقتصاد گیاهان دارویی در حرکت است.

آینده‌ای که با عطر گل نوشته می‌شود

دودانگه امروز فقط نام یک منطقه کوهستانی نیست نماد یک انتخاب هوشمندانه است؛ انتخابی که از دل زمین‌های کم‌بازده، ثروت بیرون کشیده از دل شیب‌های سخت، شغل ساخته و از میان گلبرگ‌های لطیف راهی برای ماندگاری روستا گشوده است.

اگر حمایت‌ها ادامه یابد اگر فرآوری‌ها بروزتر شوند اگر جشنواره‌ها به بازارسازی واقعی برسند و اگر کشاورزان در مسیر تولید تنها نمانند گل محمدی می‌تواند برای مازندران همان باشد که سال‌ها پیش برای برخی مناطق دیگر شد؛ طلای معطر اقتصاد محلی.

شاید راز ماندگاری این سرزمین همین باشد اینکه هنوز هم می‌شود با عطر گل هم خاک را نگه داشت و هم روستا را زنده کرد.

منبع: فارس