باشگاه خبرنگاران جوان - از پیام‌رسان‌هایی که فقط برای چت ساخته شده بودند تا سوپراپ‌هایی که حمل‌ونقل، بانکداری، خدمات شهری و حتی ارتباط با نهاد‌های عمومی را در خود جای داده‌اند، مسیر تحول اپلیکیشن‌ها به‌سمت یک واقعیت تازه حرکت کرده است؛ جایی که اپلیکیشن دیگر صرفاً ابزار ارتباطی نیست، بلکه به زیرساخت اصلی برای انجام کار‌های روزمره مردم تبدیل شده است.

در شرق آسیا، وی‌چت و کاکائوتاک نمونه‌های شاخص این تغییرند؛ پلتفرم‌هایی که نشان می‌دهند چگونه یک پیام‌رسان می‌تواند به زیرساخت حکمرانی، اقتصاد و زیست روزمره مردم گره بخورد و مرز میان شبکه اجتماعی، بانک، اداره و دستیار هوشمند را تا حد زیادی از میان بردارد. در ادامه، به بررسی دو نمونه شاخص این تحول یعنی وی‌چت و کاکائوتاک پرداخته‌ایم.

وی‌چت چین، فراتر از چت و ارتباط

پیام‌رسان وی‌چت با اتکا به ۱.۴۱۸ میلیارد کاربر فعال ماهانه تا مارس ۲۰۲۶، به غول‌پیکرترین سکوی تبادل پیام و بخش جدایی‌ناپذیری از زیرساخت حاکمیتی و رفاهی چین تبدیل شده است. این پلتفرم که ایده اولیه آن در سال ۲۰۱۰ توسط «جانگ شیائولونگ» با الهام از اپلیکیشن خارجی «کیک» به شرکت تنسنت پیشنهاد شد، در ژانویه ۲۰۱۱ برای iOS رونمایی گردید. وی‌چت به‌سرعت مسیر تکامل را از یک پیام‌رسان ساده به یک شبکه اجتماعی کامل با قابلیت‌هایی، چون «حلقه دوستان» طی کرد و در سال ۲۰۱۴ با معرفی «کیف قرمز» (برگرفته از سنت سال نوی چینی)، به بازیگر اصلی پرداخت دیجیتال بدل شد.

امروزه براساس مطالعه آکادمیک آئوسما برنوت در مجله «پالسی‌اند اینترنت»، وی‌چت ابزاری کلیدی برای امنیت عمومی است؛ به‌طوری‌که بیش از ۵۰ هزار حساب رسمی پلیس در آن فعال بوده و کاربران از طریق این ایستگاه‌های مجازی، جرایم را گزارش می‌کنند یا در گوانگژو و فوجیان به مراکز فرماندهی متصل می‌شوند. این سوپراپلیکیشن به کمک «برنامه‌های کوچک» (Mini-Apps)، زیست‌بومی خودکفا خلق کرده که کاربران را از خروج از پلتفرم برای دریافت خدماتی، چون تاکسی، غذا و رزرو هتل بی‌نیاز می‌کند؛ خدماتی فرامرزی که اکنون با بیش از ۵۰ میلیارد بار استفاده، ۱۰۰ کشور را پوشش داده است. بر اساس آمار‌های مارس ۲۰۲۶، پیش‌بینی می‌شود امسال۸۴/۵% از کاربران پیام‌رسان‌های موبایلی چین از وی‌چت استفاده کنند.

در بخش بین‌الملل نیز اگرچه تمرکز بر جوامع چینی دور از وطن (آمریکا، استرالیا و بریتانیا) است، اما تنسنت با توسعه پوشش پرداخت «وی‌چت‌پی» به ۷۸ کشور و ۳۶ ارز، رشد ۱۰۰% در اتصال کارت‌های بانکی خارجی ثبت کرده است. وی‌چت برعکس واتساپ (با رمزگذاری سرتاسری پیش‌فرض) و تلگرام (با ساختار ابری)، یک سوپراپ متمرکز است که مدل درآمدی آن بر تبلیغات هوشمند مجهز به هوش مصنوعی (برپایه گزارش ۲۰۲۵)، کارمزد تراکنش‌ها و فروش اقلام مجازی استوار است؛ الگویی که پلتفرم‌های ایرانی می‌توانند با بومی‌سازی آن برپایه ظرفیت‌هایی، چون عیدی نوروز و یلدا و یکپارچه‌سازی خدمات شهری، از آن بهره بگیرند.

کاکائوتاک؛ ادغام کامل زندگی روزمره در کره جنوبی

کاکائوتاک که در مارس ۲۰۱۰ عرضه شد، فراتر از یک برنامه ارتباطی، به عنوان سیستم‌عامل زندگی برای بیش از ۴۵ میلیون انسان در کره جنوبی عمل می‌کند. تیم مهندسی این پلتفرم در مسکو مستقر بود و بنیان‌گذار آن تمرکز خود را به‌جای حریم خصوصی صرف، بر تعاملات اجتماعی گذاشت. ساختار مالکیت این سوپراپ با حضور صندوق بازنشستگی ملی کره جنوبی به عنوان دومین سهامدار بزرگ (۷/۲۲% سهام در سال ۲۰۲۶) نشانگر حمایت سرمایه‌های عمومی از این زیرساخت ملی است. کاربران کره‌ای بدون خروج از برنامه به خدماتی، چون حمل‌ونقل هوشمند، ناوبری بومی (رقیب گوگل مپ)، پرداخت دیجیتال و «کاکائو بانک» دسترسی دارند. همچنین امکان مدیریت سه پروفایل مجزا (کاری، خانوادگی و عمومی) با یک شماره، مزیتی کلیدی در مارس ۲۰۲۶ نسبت به تلگرام محسوب می‌شود. همگرایی دولت و این پلتفرم تا جایی است که در نوامبر ۲۰۲۴، شهر چئونان با همکاری شرکت «دیکی تکین» چتبات هوشمند اداری را برای صدور گواهی‌ها راه‌اندازی کرد و در سال ۲۰۲۵، هوش مصنوعی «کانانا» نیز به این سیستم افزوده شد.

این پیوند عمیق منجر به ضریب نفوذ افسانه‌ای ۹۵٪ در کره جنوبی با ۴۸.۹۵ میلیون کاربر فعال ماهانه تا دسامبر ۲۰۲۵ شده است. در سطح جهانی، کاکائوتاک ۱۵۰ میلیون کاربر دارد که بخشی از آن شامل ۱۴۶۳ سازمان در نیویورک و تگزاس است؛ همچنین در مارس ۲۰۲۶ با صعود به رتبه ۱۱ اپ‌استور روسیه و رشد ۸۲٪، به بیش از ۴۳۶ هزار کاربر فعال در این کشور (به دلیل عدم نیاز به VPN و پشتیبانی از زبان روسی) دست یافت.

مدل درآمدی شرکت بر فروش استیکر، تبلیغات پلاس‌فرند، کارمزد تراکنش‌ها و بازی‌های ابری استوار است که با ورود هوش مصنوعی به سوددهی پایدار می‌رسد. از نظر فلسفه طراحی در سال ۲۰۲۶، برخلاف رقبای غربی که رمزگذاری سرتاسری پیش‌فرض دارند، کاکائو این ویژگی را تنها در چت مخفی ارائه می‌دهد. با این حال، برگ برنده کاکائو در برابر غول‌های غربی، سرمایه‌گذاری روی دستیار هوشمند «کانانا» است که در سال ۲۰۲۵ با همکاری شرکت OpenAI و تزریق فناوری GPT توسعه یافت. تحلیل‌گران پیش‌بینی می‌کنند تا پایان ۲۰۲۶، بیش از ۴۰٪ از تراکنش‌های خرد کره از طریق این چت‌بات انجام شود و کاکائو قصد دارد سهم خود را در بازار جنوب شرق آسیا تا ۱۵٪ افزایش دهد.

منبع: فارس