شبکههای اجتماعی انسان را تنهاتر کردهاند/ بازگشت به دوستیهای آفلاین
روانشناسان نمیگویند عضو شبکههای اجتماعی نباشید تا دوستان بیشتری داشته باشید، بلکه معتقدند رسانههای اجتماعی ابزار دوستیابی یا حفظ دوستیها نیستند.
باشگاه خبرنگاران جوان - چقدر معتقدید که شبکههای اجتماعی و پیامرسانها ابزار مناسبی هستند برای نزدیکتر کردن شما به دوستان و آشنایانتان؟ آن هم در عصری که خیلیها از زمان آغاز آن گفته و نوشتهاند: انسان امروز تنهاست! مگر رسانهها و ابزار ارتباطی که بشر برای ابداع آن خون دلها خورده است، قرار نبود ما را به هم نزدیکتر کنند و از تنهاییهایمان بکاهند؟
تنهایی کنار دیگران
«سیانان» هفته پیش در گزارشی نوشت: «فکر میکنید پیام دادن به دوستانتان مثلاً در تیکتاک یا اینستاگرام شما را به هم نزدیکتر نگه میدارد؟... نه لزوماً! مطالعهای که بهتازگی در نشریه رسمی خدمات سلامت عمومی ایالات متحده منتشر شد، نشان میدهد استفاده از رسانههای اجتماعی احتمالاً دوستیهای شما را تقویت نمیکند و حتی میتواند شما را تنهاتر کند».
بر اساس یک پژوهش و نظرسنجی که میان آمریکاییان سی تا هفتاد ساله انجام شده، بزرگسالانی که درصد بیشتری از ارتباطات رسانههای اجتماعی را داشتهاند و هرگز حضوری با کاربرانی که در ارتباط هستند، دیدار نکردهاند، تنهاتر بودند! دکتر «برایان پریماک» عضو اصلی گروه پژوهش و استاد بهداشت عمومی در دانشگاه ایالتی اورگان میگوید: «حتی وقتی ارتباط با دوستان نزدیک (نه عموم کاربران) بیشتر در رسانههای اجتماعی انجام میشود چیزی از احساس تنهایی افراد را کم نمیکند».
پریماک به این نکته هم اشاره کرده که پیش از این بیشتر تحقیقات به چگونگی تأثیر رسانههای اجتماعی بر کودکان متمرکز بودهاند، اما این مطالعه به تأثیر تعاملات برخط بر بزرگسالان میپردازد. البته یکی از محدودیتهای پژوهش انجامشده، این است که مشخص نمیکند افرادی که ابراز تنهایی کردهاند، پیش از ارتباط با غریبهها در فضای برخط هم احساس تنهایی داشتهاند یا اینکه ارتباط زیاد با غریبهها در شبکههای اجتماعی، حس تنهایی بیشتر را در آنها دامن زده است؟ دکتر «پریماک» معتقد است هر دو مورد میتواند در مورد این افراد وجود داشته باشد. البته به عنوان یک پژوهشگر، او به این نکته هم اشاره دارد که تحقیقات زیادی نشان دادهاند داشتن دوستان آفلاین (دوستان حضوری) موجب میشود افراد کمتر احساس تنهایی کنند.
پریماک میگوید وقتی ارتباط آنلاین با دوستان را جایگزین دیدار و ارتباط حضوری میکنیم مثل این است که خوراکیهایی با طعم و اسانس سیب را جایگزین سیب کنیم! این خوراکیهای طعمدار شکم شما را پر میکنند، کالری و طعم خوبی هم دارند، اما نیاز شما به سیب و ویتامینهایش را برآورده نمیکنند.
گوشی را کنار بگذار
همین مثال و تفاوت میان خوراکیهای طعمدار و سیب، میتواند توضیح دهد که چرا بسیاری از مردم تنها هستند؛ چون ارتباط آنلاین، نیاز شما به حضور واقعی یک دوست، دست دادن با او، دیدهبوسی، قدم زدن کنار هم، درد دل کردن و... را برآورده نمیکند. گزارشها نشان میدهد در سال ۲۰۲۳، حدود نیمی از بزرگسالان آمریکایی این احساس را داشتهاند که حس تنهایی، یک بیماری همهگیر است. براساس این گزارش، قطع ارتباط اجتماعی حضوری، به اندازه کشیدن ۱۵ نخ سیگار در روز برای سلامتی فرد مضر است!
ملیسا گرینبرگ، روانشناس بالینی در مرکز رواندرمانی پرینستون میگوید اگر شما هم احساس میکنید به دوستان آفلاین و افرادی که با آنها ارتباط رو در رو داشته باشید، نیازمندید، نگران نباشید، چون مشکل یا بیماری ندارید. مسئله این است بدانید چطور این وضعیت را تغییر میدهید؟ او عضویت در گروهها و باشگاههای مختلف از جمله کتابخوانی، سینما، گروههای مذهبی، کلاسهای ورزشی، هنری و... را پیشنهاد می دهد.
او معتقد است مردم تمایل دارند با افرادی که علایق مشترکی دارند دوست شوند، بنابراین انجام کاری که به آن علاقه دارید احتمالاً نقطه شروع خوبی است. البته بهتر است از نزدیک خانهتان شروع کنید یعنی دوستی با افرادی که نزدیک شما زندگی میکنند. این روانشناس توصیه میکند حتماً اگر به دیدار دوستان یا محل تجمع دوستانه میروید، گوشی و وبگردی را کنار بگذارید چون ارتباط برقرار کردن با اطرافیانتان را بسیار سختتر میکند.البته نحوه ارتباط برقرار کردن و دوست شدن هم مهم است. روانشناسان میگویند با سؤال کردن شروع کنید. پرسشی که جوابی بیشتر از یکی دو کلمه داشته باشد. مثلاً به جای پرسیدن «آخر هفتهات خوب بود؟» بپرسید «این آخر هفته چه کار کردی؟»
تعریف، توصیف و تمجید هم در ارتباط برقرار کردن تأثیر دارد. یعنی اگر خودتان مورد سؤال قرار گرفتید، جذاب و مشروح توضیح دهید آخر هفته را چکار کردهاید، چطور فلان مشکل را حل کردید و با سختیهای زندگی چطور کنار میآیید؟
استفاده منفعلانه
در ضمن یادتان باشد بیشتر مردم دوست دارند دیگران به آنها و کارهایشان علاقه نشان دهند؛ پس شما هم با علاقه به حرفها و صحبتهای آنان گوش کنید.
درنهایت اینکه روانشناسان و جامعهشناسان نمیگویند عضو شبکههای اجتماعی نباشید تا دوستان بیشتری داشته باشید، بلکه معتقدند رسانههای اجتماعی ابزار دوستیابی یا حفظ دوستیها نیستند. پس فقط از آنها برای ارتباط با افراد زندگیتان استفاده کنید، مثلاً با پیام دادن یا تعامل با پستهای افرادی که برایتان مهم هستند. یافتهها نشان میدهد استفاده منفعلانه از رسانههای اجتماعی و واگذاشتن همه اختیارات زندگی و دوستیهایمان به آنها با افسردگی و اضطراب بیشتر مرتبط است، چرا؟ احتمالاً به این دلیل که مصرف منفعلانه سبب میشود شما دائم زندگی و حال خودتان را با زندگی و حالی که افراد در شبکههای اجتماعی به نمایش میگذارند و اغلب واقعی هم نیستند، مقایسه کنید.
«پریماک» در پایان به کاربران رسانههای اجتماعی توصیه میکند در مورد اینکه با چه کسانی در تعامل هستید و آیا میخواهید به ارتباط خود ادامه دهید، کیفیت و سطح ارتباطتان چگونه باشد و... خوب فکر کنید، این مهم است که در این باره تأمل کنید چون اغلب ما در شبکههای اجتماعی به این مسائل فکر نمیکنیم.
خلاصه اینکه در عصر ارتباطات و جهان امروز، اگر میخواهید تنها نباشید، حتماً گوشیها و تبلتهایتان را کنار بگذارید. برای تنها نبودن باید با دیگران معاشرت کرد. همین تابستان پیش رو فرصت خوبی است... امتحان کنید!
منبع: روزنامه قدس
