باشگاه خبرنگاران جوان - آیات آغازین سوره شوری با حروف مقطعه «حم عسق» شروع می‌شود و بلافاصله توجه انسان را به سرچشمه وحی معطوف می‌کند «كَذَلِكَ يُوحِي إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ اللَّهُ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ».

علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، دو صفت «عزیز» و «حکیم» را بیانگر اقتدار شکست‌ناپذیر و تدبیر حکیمانه خداوند می‌داند. وحی الهی نیز بر اساس همین عزت و حکمت نازل شده و هیچ قدرتی نمی‌تواند در برابر آن ایستادگی کند.

مالکیت مطلق خدا، عظمت بی‌کران پروردگار

آیه سوم و چهارم با تعبیر «لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ» بر مالکیت مطلق خداوند تأکید می‌کند. همه هستی تحت فرمان اوست و هیچ موجودی استقلالی در برابر اراده الهی ندارد. عظمت خداوند به اندازه‌ای است که قرآن می‌فرماید که «تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْ فَوْقِهِنَّ» گویی آسمان‌ها از شدت عظمت و جلال الهی نزدیک است از هم شکافته شوند.

این تصویر، هیبت پروردگار را نشان می‌دهد و در مقابل، ادعاها و قدرت‌نمایی دشمنان حق را بسیار ناچیز و بی‌ارزش جلوه می‌دهد. هر قدرتی که در برابر خدا صف‌آرایی کند، در حقیقت در برابر مالک آسمان‌ها و زمین قرار گرفته و سرانجامی جز شکست نخواهد داشت.

فرشتگانی که برای مؤمنان طلب آمرزش می‌کنند

در ادامه، آیه پنجم می‌فرماید که «وَالْمَلَائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ». علامه طباطبایی این آیه را نشانه گستردگی رحمت الهی می‌داند. فرشتگان، پیوسته خدا را تسبیح می‌کنند و برای اهل زمین طلب آمرزش دارند.

این حقیقت، پشتوانه‌ای بزرگ برای جبهه حق است زیرا مؤمنان تنها نیستند و نظام عالم در مسیر رحمت الهی و حمایت از بندگان شایسته قرار دارد. از همین رو، خداوند با دو صفت «غفور» و «رحیم» پایان آیه را زینت می‌بخشد تا امید اهل ایمان را افزایش دهد.

ذلت دشمنان در برابر ولایت الهی

آیات ششم و هفتم درباره کسانی سخن می‌گوید که غیر خدا را ولی و سرپرست خود برگزیده‌اند «وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ اللَّهُ حَفِيظٌ عَلَيْهِمْ». به اعتقاد صاحب المیزان، این آیه بیانگر آن است که پیامبر مأمور اجبار مردم نیست و حساب همه اعمال در دست خداست.

کسانی که به قدرت‌های پوشالی دل بسته‌اند، در حقیقت از ولایت حقیقی خدا محروم شده‌اند. چنین تکیه‌گاهی پایدار نیست و سرانجام، صاحبان آن در برابر حقیقت الهی خوار و درمانده خواهند شد. قدرت‌های ظاهری، هر اندازه هم بزرگ باشند، در برابر قدرت مطلق خدا ارزشی ندارند.

روزی که راه‌ها از هم جدا می‌شود

آیات هشتم و نهم به روز قیامت اشاره می‌کند روزی که انسان‌ها به دو گروه تقسیم می‌شوند «فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ» این تقسیم نتیجه طبیعی انتخاب‌های انسان در دنیا است، خداوند انسان را مختار آفریده و راه هدایت را نشان داده است، اما هر کس با اختیار خود مسیر بهشت یا آتش را برمی‌گزیند.

در این میان، جبهه حق و مؤمنان، سرانجامی روشن و آرامش‌بخش خواهند داشت و به نعمت‌های جاودانه بهشت می‌رسند. در مقابل، دشمنان حقیقت و کسانی که در برابر خدا ایستادگی کردند، گرفتار «سعیر» یعنی آتش فروزان جهنم خواهند شد آتشی که نتیجه لجاجت و دشمنی آنان با حق است.

ولی حقیقی و زنده‌کننده مردگان

آیات دهم تا دوازدهم بار دیگر انسان را به سرچشمه قدرت بازمی‌گرداند. قرآن می‌فرماید که «فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِيُّ وَهُوَ يُحْيِي الْمَوْتَى وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ». ولایت حقیقی تنها از آن خداست زیرا اوست که قدرت زنده کردن مردگان و تدبیر همه عالم را دارد.

در ادامه می‌خوانیم که «لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ» هیچ چیز همانند او نیست. این آیه اوج تنزیه و عظمت خداوند را بیان می‌کند. سپس با عبارت «لَهُ مَقَالِيدُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ» کلیدهای رزق، قدرت و تدبیر جهان به خدا نسبت داده می‌شود.

آیات آغازین سوره شوری، تصویری باشکوه از قدرت و عظمت پروردگار ارائه می‌دهد. خداوند مالک مطلق جهان، صاحب ولایت حقیقی و قادر بر هر چیز است. در برابر این اقتدار بی‌پایان، دشمنان حق هرچند مدتی قدرت‌نمایی کنند، سرانجامی جز خواری و عذاب ندارند.

در مقابل، اهل ایمان و جبهه حق تحت رحمت الهی قرار دارند و فرجام آنان، بهشت و رضوان الهی است. از این رو این آیات پیام روشنی برای مؤمنان دارد، اینکه تکیه بر قدرت خدا، مایه آرامش و امید است و هیچ قدرتی توان مقابله با اراده الهی را ندارد.

منبع: فارس