سرگرمیِ پرطرفدار با هزینهای سنگین برای سلامتی
قلیان در سالهای اخیر، بهویژه در میان جوانان و نوجوانان، از یک تفریح جمعی به عادتی خطرناک تبدیل شده است.
باشگاه خبرنگاران جوان - قلیان عادتی که بسیاری آن را کمضررتر از سیگار میدانند، اما کارشناسان سلامت هشدار میدهند که دود قلیان میتواند حجم بالایی از مواد سمی، نیکوتین و ذرات سرطانزا را وارد بدن کند و سلامت قلب، ریه، دهان و حتی جنین را به خطر بیندازد.
قلیان سالها است در برخی کافهها، سفرهخانهها و حتی جمعهای خانوادگی حضور پررنگی دارد. بسیاری از مصرفکنندگان قلیان، آن را نوعی تفریح بیضرر یا دستکم کمخطرتر از سیگار تلقی میکنند؛ باوری که به گفته متخصصان، کاملاً نادرست است و میتواند پیامدهای جدی و گاه جبرانناپذیری برای سلامت داشته باشد.بر اساس یافتههای پزشکی، دود قلیان نهتنها حاوی نیکوتین است، بلکه مقدار زیادی مونوکسید کربن، فلزات سنگین، مواد شیمیایی سمی و ترکیبات سرطانزا را نیز وارد دستگاه تنفسی میکند.نکته نگرانکننده اینجاست که در یک نوبت مصرف قلیان، فرد ممکن است حجم دود بسیار بیشتری نسبت به یک نخ سیگار استنشاق کند؛ زیرا مدتزمان استفاده از قلیان معمولاً طولانیتر است و هر بار پکزدن، دود بیشتری را به ریهها میرساند.
قلیان؛ فقط یک سرگرمی نیست
یکی از بزرگترین سوءبرداشتها درباره قلیان این است که عبور دود از آب، آن را تصفیه و بیخطر میکند. اما متخصصان میگویند آب تنها بخشی از ذرات درشت را کاهش میدهد و نمیتواند جلوی ورود سموم اصلی را بگیرد. به همین دلیل، مصرفکننده همچنان در معرض نیکوتین و دیگر مواد آسیبزا قرار میگیرد.نیکوتین موجود در قلیان میتواند باعث وابستگی و اعتیاد شود. این ماده با تأثیر بر سیستم عصبی مرکزی، احساس آرامش موقت ایجاد میکند اما در بلندمدت وابستگی روانی و جسمی به همراه دارد. در واقع، بسیاری از کسانی که مصرف قلیان را فقط «تفننی» میدانند، بعد از مدتی متوجه میشوند که ترک آن برایشان دشوار شده است.
آسیب به ریهها و دستگاه تنفسی
یکی از اصلیترین قربانیان مصرف قلیان، ریهها هستند. دود قلیان میتواند باعث التهاب مجاری تنفسی، کاهش ظرفیت ریه، سرفههای مزمن، تنگی نفس و تشدید بیماریهایی مانند آسم و برونشیت شود. در بلندمدت، خطر ابتلا به بیماریهای مزمن انسدادی ریه نیز افزایش مییابد.همچنین ذرات ریز و سموم موجود در دود قلیان میتوانند عملکرد مژکهای تنفسی را مختل کنند؛ مژکهایی که وظیفه پاکسازی راههای هوایی را بر عهده دارند. وقتی این سیستم دفاعی آسیب ببیند، بدن در برابر عفونتها و آلودگیها آسیبپذیرتر میشود.
افزایش خطر بیماریهای قلبی
قلیان فقط برای ریهها مضر نیست؛ قلب و عروق نیز از آسیب آن در امان نمیمانند. مونوکسید کربن موجود در دود قلیان باعث کاهش اکسیژنرسانی به بافتهای بدن میشود و این مسئله فشار مضاعفی بر قلب وارد میکند. در نتیجه، احتمال افزایش ضربان قلب، بالارفتن فشارخون و آسیب به دیواره رگها بیشتر میشود.پزشکان هشدار میدهند مصرف مداوم قلیان میتواند زمینهساز سکته قلبی، سکته مغزی و بیماریهای عروقی شود. این خطر زمانی بیشتر میشود که مصرف قلیان با سایر عوامل مانند کمتحرکی، تغذیه ناسالم، استرس و مصرف سیگار همراه باشد.
خطر برای دهان، دندان و گلو
یکی دیگر از مضرات کمتر دیدهشده قلیان، آسیب به دهان و دندان است. حرارت بالای دود، مواد شیمیایی و تماس مداوم با لوله قلیان میتواند باعث خشکی دهان، التهاب لثه، بوی بددهان، تغییر رنگ دندانها و افزایش احتمال پوسیدگی شود. علاوه بر این، خطر ابتلا به برخی سرطانهای دهان، زبان، حنجره و گلو نیز در مصرفکنندگان قلیان بالاتر میرود.ازآنجاکه بسیاری از افراد قلیان را در جمعهای دوستانه مصرف میکنند، استفاده مشترک از شیلنگ و سری قلیان نیز احتمال انتقال بیماریهای عفونی را افزایش میدهد. بیماریهایی مانند تبخال، هپاتیت، سل و برخی عفونتهای تنفسی میتوانند از این طریق منتقل شوند.
قلیان و خطر برای زنان باردار و جنین
مصرف قلیان در دوران بارداری یکی از خطرناکترین رفتارهای سلامتمحور محسوب میشود. نیکوتین و مونوکسید کربن میتوانند اکسیژنرسانی به جنین را مختل کنند و خطر سقطجنین، زایمان زودرس، وزن کم نوزاد هنگام تولد و مشکلات رشدی را افزایش دهند.حتی قرارگرفتن در معرض دود دستدوم قلیان نیز برای زنان باردار و کودکان خطرناک است. به همین دلیل، کارشناسان تأکید میکنند محیطهای بستهای که در آن قلیان مصرف میشود، میتوانند برای افراد غیرسیگاری هم تهدیدی جدی باشند.
وابستگی اجتماعی و عادیسازی مصرف
یکی از دلایل گسترش مصرف قلیان، جنبه اجتماعی و جمعی آن است. بسیاری از جوانان قلیان را بهعنوان بخشی از دورهمی، تفریح شبانه یا نشانهای از صمیمیت میشناسند. همین جنبه اجتماعی باعث شده قلیان در ذهن برخی افراد عادیسازی شود و خطرات آن کمتر جدی گرفته شود.کارشناسان اجتماعی معتقدند تبلیغات غیرمستقیم، نمایش مصرف قلیان در برخی فضاهای عمومی و باور غلط «قلیانِ میوهای» یا «قلیانِ سبک» به افزایش گرایش نوجوانان کمک کرده است. در حالی که طعمدار بودن تنباکو به معنای بیضرر بودن آن نیست و فقط مصرف را برای افراد تازهکار جذابتر میکند.
جمعبندی
قلیان اگرچه برای برخی افراد بهعنوان تفریحی ساده و بیخطر شناخته میشود، اما شواهد علمی نشان میدهد که این تصور با واقعیت فاصله زیادی دارد. دود قلیان میتواند سلامت ریه، قلب، دهان، دندان و حتی سیستم تولیدمثل را تهدید کند و وابستگی به نیکوتین را به دنبال داشته باشد.در شرایطی که آگاهی عمومی درباره مضرات قلیان هنوز با باورهای نادرست همراه است، کارشناسان بر ضرورت آموزش، اطلاعرسانی و فرهنگسازی تأکید میکنند؛ چرا که پیشگیری از عوارض این عادت دودآلود، بسیار آسانتر و کمهزینهتر از درمان بیماریهای ناشی از آن است.
منبع: فارس
