باشگاه خبرنگاران جوان - خدا در سوره «ص» در میانه فشارها و دشمنی‌ها، نسخه پیروزی جبهه حق را «صبر و استقامت» معرفی می‌کند، آنجا که خداوند به پیامبر(ص) می‌فرماید که «وَاصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ». غلبه بر دشمن، نه با جنجال و هیاهو، بلکه با ایستادگی و تکیه بر یاری الهی ممکن می‌شود.

آیات ۱۷ تا ۲۶ سوره «ص» در صفحه ۴۵۴ قرآن کریم، تصویری روشن از مسیر دشوار جبهه حق در برابر دشمنان ترسیم می‌کند، مسیری که در آن، فشار، تهمت، طمع و دشمنی وجود دارد، اما در نهایت، نصرت الهی از آن کسانی است که صبر و استقامت را رها نمی‌کنند.

تفسیر المیزان در شرح این آیات، بر این نکته تأکید می‌کند که خداوند برای پیروزی مؤمنان، پیش از هر چیز آنان را در میدان امتحان قرار می‌دهد تا حقیقت ایمان و پایداری‌شان آشکار شود.

بر آنچه دشمنان می‌گویند صبر کن

قرآن در آغاز این بخش، خطاب به پیامبر(ص) می‌فرماید که «وَاصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ، بر آنچه می‌گویند صبر کن. این تعبیر نشان می‌دهد که نخستین سلاح جبهه حق در برابر هجمه دشمن، صبر است. دشمن تلاش می‌کند با تحقیر، تمسخر، دروغ و فشار روانی، اراده مؤمنان را بشکند، اما خداوند به پیامبرش دستور مقابله احساسی یا شتاب‌زده نمی‌دهد، بلکه راهبرد الهی را در استقامت معرفی می‌کند.

علامه طباطبایی در المیزان توضیح می‌دهد که این صبر، تنها تحمل منفعلانه نیست، بلکه نوعی ایستادگی آگاهانه در مسیر حق است. یعنی مؤمن، باوجود فشارها، مأموریت خود را فراموش نمی‌کند و میدان را ترک نمی‌کند. همین صبر است که زمینه نزول یاری الهی را فراهم می‌سازد.

الگوی مقاومت، از داوود(ع) تا جبهه مؤمنان

پس از فرمان به صبر، قرآن به سراغ حضرت داوود(ع) می‌رود و او را بنده‌ای نیرومند معرفی می‌کند، «اذْكُرْ عَبْدَنَا دَاوُودَ ذَا الْأَيْدِ». قدرتی که درباره داوود مطرح می‌شود، تنها قدرت جسمی یا حکومتی نیست، بلکه قدرت در بندگی، مقاومت و بازگشت مداوم به خداست.

داوود(ع) در میان درگیری‌ها، حکومت، مشکلات و دشمنی‌ها، ارتباطش را با خدا قطع نکرد. قرآن از تسبیح کوه‌ها و پرندگان همراه او سخن می‌گوید تا نشان دهد انسانی که در جبهه الهی قرار بگیرد، حتی عالم هستی نیز با او همسو می‌شود. این همان وعده‌ای است که در سراسر قرآن تکرار شده، اینکه جبهه حق هرچند در ظاهر تنها باشد، در حقیقت از پشتیبانی الهی برخوردار است. دشمنان معمولاً قدرت را در تجهیزات، ثروت و هیاهو می‌بینند، اما قرآن معیار دیگری معرفی می‌کند، کسی پیروز نهایی است که پیوندش با خدا مستحکم‌تر باشد. داوود(ع) نمونه انسانی است که در اوج قدرت، دچار غرور نشد و در سختی‌ها نیز امیدش را از دست نداد.

دشمن، گرفتار حرص، عجله و زیاده‌خواهی

در ادامه آیات، ماجرای ورود ناگهانی دو نفر به محراب داوود(ع) مطرح می‌شود، ماجرایی که در ظاهر یک اختلاف حقوقی است، اما در باطن، آزمونی الهی برای پیامبر خدا به شمار می‌آید. یکی از آن دو می‌گوید که «این برادر من است، نود و نه میش دارد و من یکی دارم، اما او می‌خواهد همین یکی را هم از من بگیرد.»
المیزان این بخش را نشانه‌ای از روحیه طمع و زیاده‌خواهی معرفی می‌کند، صفتی که معمولاً در جبهه باطل دیده می‌شود. دشمن به داشته‌های خود قانع نیست و حتی اندک طرف مقابل را هم تحمل نمی‌کند. حرص، انسان را به جایی می‌رساند که عدالت، انصاف و حقیقت را قربانی منفعت‌طلبی می‌کند.

قرآن با این مثال، یک قاعده دائمی را بیان می‌کند، اینکه بسیاری از نزاع‌ها و دشمنی‌ها، ریشه در طمع دارند. کسانی که دنیاطلبی بر آنان غلبه کند، برای رسیدن به منافع بیشتر، حق دیگران را نادیده می‌گیرند. در مقابل، جبهه مؤمنان باید مراقب باشد که خود نیز گرفتار همین آفت نشود زیرا طمع، حتی انسان‌های قدرتمند را به سقوط می‌کشاند.

آزمون الهی، میدان رشد انسان‌های مؤمن

پس از شنیدن سخنان دو طرف، حضرت داوود(ع) متوجه می‌شود که این ماجرا تنها یک دعوای عادی نبوده، بلکه امتحانی الهی برای او بوده است. قرآن می‌فرماید که «وَظَنَّ دَاوُودُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ». او فوراً به درگاه خدا بازمی‌گردد، استغفار می‌کند و به سجده می‌افتد.

انبیا نیز در معرض امتحان الهی قرار می‌گیرند، اما تفاوت آنان با دیگران در سرعت بازگشت و تسلیم‌شدن در برابر حق است. انسان مؤمن ممکن است دچار لغزش یا غفلت شود، اما نقطه نجات او این است که در برابر حقیقت مقاومت نکند و با تکبر از خطا دفاع نکند. این آیات نشان می‌دهد که سختی‌ها و بحران‌ها، صرفاً برای مجازات نیستند، بلکه بخشی از فرایند تربیت الهی‌اند. خداوند انسان‌ها را در میدان‌های مختلف می‌آزماید تا ضعف‌ها و قوت‌هایشان آشکار شود. در چنین شرایطی، صبر و توکل، مهم‌ترین سرمایه جبهه حق خواهد بود.

نصرت خدا، پاداش ایستادگی در میدان

پایان این بخش از آیات، بار دیگر به رحمت و لطف الهی اشاره می‌کند. خداوند پس از توبه داوود(ع)، او را می‌بخشد و جایگاهش را تثبیت می‌کند. این پیام مهمی برای همه مؤمنان است، اگر انسان در مسیر حق حرکت کند، حتی لغزش‌هایش نیز می‌تواند به سکوی رشد تبدیل شود، به شرط آنکه روحیه بازگشت و تسلیم در برابر خدا را از دست ندهد.

آیات ۱۷ تا ۲۶ سوره ص در حقیقت نقشه راه جبهه مؤمنان در برابر دشمن را ترسیم می‌کند؛ صبر در برابر هجمه‌ها، مقاومت در میدان فشار، دوری از طمع و دنیاطلبی، و پذیرش آزمون‌های الهی. قرآن می‌گوید پیروزی نهایی، نه از آنِ پرهیاهوترین‌ها، بلکه متعلق به کسانی است که در سخت‌ترین لحظات، پیوندشان را با خدا حفظ می‌کنند.

منبع: فارس