باشگاه خبرنگاران جوان - قرآن در آیات پایانی سوره لقمان نشان می‌دهد که در دل موج‌های خطر، انسان‌ها با اخلاص خدا را می‌خوانند. امروز نیز دشمن بر موج غرور سوار شده، اما این موج ناپایدار، او را به سوی غرق شدن می‌برد، چرا که وعده الهی، پیروزی حق و نابودی اهل غرور است.

آیات پایانی سوره لقمان با تصویری عمیق آغاز می‌شود، تصویری از رفت‌ و آمد شب و روز، از کوتاه و بلند شدن آن‌ها، از نظمی که بی‌وقفه در عالم جریان دارد. این صحنه، تنها یک توصیف طبیعی نیست، بلکه نشانه‌ای است از حاکمیت مطلق خداوند بر جهان. در نگاه تفسیر المیزان، این تغییرات دائمی به ما یادآوری می‌کند که هیچ قدرتی حتی آنکه با هیاهو و تجاوز وارد میدان می‌شود مستقل و پایدار نیست.

حال در شرایطی که دشمن با غرور و تکیه بر ابزار مادی حمله می‌کند، قرآن نگاه انسان را از ظاهر قدرت‌ها به باطن حاکمیت الهی می‌برد. همان خدایی که شب را در روز داخل می‌کند، قادر است مسیر قدرت‌ها را نیز دگرگون سازد، پس هیچ تجاوزی خارج از دایره تدبیر او نیست.

حرکت کشتی بر موج دریا، نماد زندگی در طوفان است

در ادامه، آیه به حرکت کشتی‌ها بر سطح دریا اشاره می‌کند، کشتی‌هایی که به لطف خدا در دل امواج پیش می‌روند. این تصویر، نمادی از زندگی انسان در میان طوفان‌هاست. دریا می‌تواند آرام باشد یا طوفانی، اما آنچه کشتی را نگه می‌دارد، قوانین و سنت‌هایی است که خداوند قرار داده است.

در شرایط جنگ و هجوم دشمن، جامعه مؤمن نیز همچون همین کشتی است، در میان امواج سختی‌ها، اگر به سنت‌های الهی تکیه کند، غرق نخواهد شد. این آیات امید می‌دهند که حتی در اوج تلاطم، راه نجات وجود دارد و آن، اتصال به قدرتی است که دریا و موج را در اختیار دارد.

وقتی خطر نزدیک می‌شود تازه فطرت‌ها بیدار می‌شوند

یکی از عمیق‌ترین نکات این آیات، اشاره به حال انسان‌ها در هنگام خطر است. وقتی موجی کوه‌مانند آنان را فرا می‌گیرد، با اخلاص خدا را می‌خوانند، اما همین‌که نجات یافتند، گروهی راه میانه می‌روند و برخی نیز کفر می‌ورزند.

این حالت نشانه فطرت خداجوی انسان است. در لحظات هجوم و خطر از جمله هنگام حمله دشمن حجاب‌ها کنار می‌رود و انسان به حقیقت تکیه‌گاه خود پی می‌برد. اما آزمون واقعی پس از عبور از بحران است، یعنی آیا این بیداری ادامه پیدا می‌کند یا فراموش می‌شود؟

این آیه، در دل خود هم هشدار دارد و هم امید، هشدار به کسانی که پس از نجات، دچار غرور می‌شوند و امید برای آنان که در سختی‌ها به خدا پناه می‌برند و این اتصال را حفظ می‌کنند.

سلاح پنهان دشمن فریب دادن انسان به دنیا است

قرآن در ادامه، انسان‌ها را از فریب دنیا و شیطان برحذر می‌دارد، یکی از مهم‌ترین ابزارهای سقوط انسان و حتی شکست در میدان‌های بزرگ همین فریب خوردن از ظاهر دنیاست.

دشمنان نیز معمولاً از همین نقطه وارد می‌شوند، با نمایش قدرت، ثروت، یا برتری ظاهری تلاش می‌کنند دل‌ها را بلرزانند. اما قرآن یادآوری می‌کند که این‌ها چیزی جز فریب نیست. آنچه ماندگار است، حقیقت و وعده الهی است، نه قدرت‌های زودگذر.

این بخش از آیات، نوعی بصیرت می‌بخشد، اینکه در مواجهه با دشمن، تنها به ظاهر قدرت او نگاه نکنیم، بلکه با نگاهی عمیق‌تر، سرنوشت او را در چارچوب سنت‌های الهی ببینیم.

خدا با علمش بر آشکار و پنهان دنیا احاطه کامل دارد

در آیه پایانی، خداوند به پنج امر اشاره می‌کند که علم آن‌ها تنها نزد اوست، زمان قیامت، نزول باران، آنچه در رحم‌هاست، آنچه انسان فردا به دست می‌آورد و محل مرگ او.

این آیه بیانگر احاطه کامل علم الهی است، اینکه انسان حتی با همه پیشرفت‌هایش در برابر علم خداوند محدود است. این نکته، در فضای ناامنی و جنگ، معنای عمیقی پیدا می‌کند.

وقتی آینده نامعلوم به نظر می‌رسد و دشمن تلاش می‌کند با ایجاد ترس، روحیه‌ها را بشکند، این آیه یادآوری می‌کند که هیچ‌چیز از دایره علم و تدبیر خدا خارج نیست. حتی فردای انسان و سرنوشت نهایی جنگ‌ها نیز در اختیار اوست.

سرانجام دشمن، گرفتار شدن در دام نادانی و غرور است

از مجموع این آیات، تصویری روشن از سرنوشت دشمن به دست می‌آید. او با تکیه بر ظواهر، دچار غرور می‌شود، از فریب دنیا بهره می‌برد و گمان می‌کند که اختیار امور در دست اوست. اما همین جهل و غرور، زمینه سقوط او را فراهم می‌کند.

در مقابل، مؤمنان با شناخت این سنت‌ها، دچار ترس و یأس نمی‌شوند. آنان می‌دانند که همان خدایی که نظام جهان را اداره می‌کند، بر سرنوشت ملت‌ها نیز حاکم است و هیچ ظلمی پایدار نخواهد ماند.

پیام‌هایی امید بخش از آیات امروز

آیات پایانی سوره لقمان، در عین کوتاهی، پیام‌هایی عمیق و امیدبخش دارند. این آیات به ما می‌آموزند که اولا جهان بر اساس تدبیر حکیمانه خدا اداره می‌شود، ثانیا بحران‌ها و هجوم‌ها بخشی از این نظام امتحان هستند، ثالثا فطرت انسان در سختی‌ها به سوی خدا بازمی‌گردد، رابعا دشمن با فریب و غرور پیش می‌آید، اما همین عوامل، زمینه نابودی اوست و در نهایت، علم و قدرت مطلق در دست خداست، نه در اختیار قدرت‌های ظاهری.

در چنین نگاهی، جنگ و تجاوز دشمن، پایان راه نیست، بلکه صحنه‌ای است برای آشکار شدن حقیقت‌ها. حقیقتی که در نهایت، به نفع اهل ایمان و به زیان اهل ظلم رقم خواهد خورد.

منبع: فارس