باشگاه خبرنگاران جوان - در جریان حملات موشکی و پهپادی گسترده ارتش روسیه در بامداد چهارشنبه، پدافند هوایی اوکراین به اذعان مقامات این کشور حتی نتوانست یک فروند موشک بالستیک پیشرفته روسی را رهگیری و منهدم کند. این حمله سنگین که دست‌کم ۱۷ کشته و ده‌ها زخمی در کی‌یف و مناطق پیرامونی آن بر جا گذاشت، بار دیگر بحران کمبود مهمات رهگیر در اوکراین را آشکار کرد.

به گفته مقام‌های محلی، حملات روسیه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، ایستگاه‌های قطار و انبار‌های متعلق به شرکت‌های بزرگ تجاری و لجستیکی را هدف قرار داد؛ حملاتی که خسارت‌های گسترده‌ای به اقتصادی وارد کرد که پیش از این نیز زیر فشار جنگ فرسایشی قرار داشت.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین پس از این حمله با انتشار پیام‌هایی از متحدان غربی خود خواست موشک‌های ضدبالستیک بیشتری در اختیار کی‌یف قرار دهند. او تأکید کرد تأخیر در تحویل تجهیزات یا محدودیت در واگذاری سامانه‌های پدافندی، به افزایش تلفات انسانی و گسترش ویرانی‌ها منجر خواهد شد.

با این حال، حملات اخیر روسیه در خلأ رخ نداده و بخشی از چرخه تشدید حملات متقابل میان دو طرف در ماه‌های گذشته محسوب می‌شود. اوکراین نیز در چارچوب راهبرد خود برای کاهش توان لجستیکی و نظامی روسیه، بار‌ها زیرساخت‌های انرژی، پالایشگاه‌ها، انبار‌های سوخت و تأسیسات صنعتی این کشور را با پهپاد و موشک هدف قرار داده است. کی‌یف این حملات را اقدامی برای کاهش ظرفیت جنگی مسکو می‌داند، در حالی که روسیه آن را تهدیدی علیه امنیت داخلی خود تلقی کرده و در واکنش، حملات گسترده‌تری علیه زیرساخت‌های اوکراین انجام داده است.

این وضعیت سبب شده جنگ از جبهه‌های نظامی فراتر رفته و زیرساخت‌های حیاتی دو کشور نیز به بخشی از میدان نبرد تبدیل شود؛ موضوعی که فشار اقتصادی و انسانی جنگ را برای هر دو طرف افزایش داده است.

این بحران در شرایطی ادامه دارد که زلنسکی پیش‌تر تلاش کرده بود مجوز تولید داخلی سامانه‌های پدافندی موسوم به «فریا» را از کشور‌های غربی دریافت کند؛ اما محدودیت‌های انتقال فناوری و کاهش تمایل واشنگتن برای ارائه برخی توانمندی‌های راهبردی، کی‌یف را با مشکلات جدی در حوزه دفاع هوایی روبه‌رو کرده است.

ریشه اصلی ضعف پدافندی اوکراین را باید در کاهش ذخایر تسلیحاتی غرب، به‌ویژه ایالات متحده جست‌و‌جو کرد. گزارش‌های منتشرشده از منابع نظامی نشان می‌دهد ارتش آمریکا در جریان درگیری‌های اخیر با جمهوری اسلامی ایران، بخش قابل‌توجهی از ذخایر موشکی و سامانه‌های دفاع هوایی خود را مصرف کرده و با کاهش محسوس موجودی انبار‌های راهبردی مواجه شده است. بر اساس برخی ارزیابی‌های منتشرشده، واشنگتن بخش بزرگی از موشک‌های سامانه دفاع هوایی «تاد» و حدود نیمی از ذخایر موشک‌های رهگیر «پاتریوت» خود را در این درگیری‌ها به کار گرفته است. همچنین بخش قابل‌توجهی از ذخایر موشک‌های نقطه‌زن دوربرد آمریکا، از جمله موشک‌های «اتکمز» در عملیات‌های اخیر مصرف شده است.

این وضعیت سبب شده پنتاگون با کاهش ذخایر راهبردی خود روبه‌رو شود؛ در شرایطی که ظرفیت تولید صنایع دفاعی غرب برای جبران این میزان مصرف، با محدودیت‌های جدی روبه‌رو است بازسازی کامل ذخایر ممکن است سال‌ها زمان ببرد.

پیامد مستقیم این کمبود مهمات، اتخاذ سیاست «اولویت‌بندی مصرف» از سوی واشنگتن بوده است. آمریکا اکنون ناچار است میان نیاز‌های دفاعی خود و درخواست متحدانش برای دریافت تجهیزات پدافندی تعادل برقرار کند.

در این میان، اوکراین یکی از نخستین کشور‌هایی است که پیامد‌های این محدودیت را احساس می‌کند. کی‌یف که بخش مهمی از توان دفاع هوایی خود را بر سامانه‌های آمریکایی، به‌ویژه پاتریوت متکی کرده است، اکنون با کمبود موشک‌های رهگیر و افزایش فشار حملات روسیه مواجه شده است.

کاهش توان غرب برای تأمین مداوم موشک‌های گران‌قیمت پاتریوت، آسیب‌پذیری آسمان اوکراین را افزایش داده است. این وضعیت نشان می‌دهد وابستگی گسترده متحدان به سامانه‌های دفاعی خارجی، در یک جنگ طولانی‌مدت می‌تواند به یکی از نقاط ضعف راهبردی تبدیل شود.

منبع: قدس