باشگاه خبرنگاران جوان - دریاچه ارومیه دوباره میزبان مهاجران آسمان شده است. هزاران پرنده، از فلامینگو گرفته تا پلیکان، کفچه‌نوک، باکلان و انواع اردک‌سان، امسال تالاب‌های این حوضه را برای فرود انتخاب کرده‌اند. بازگشتی که محیط‌بانان آن را فقط یک مهاجرت فصلی نمی‌دانند؛ بلکه نشانه‌ای از جان گرفتن دوباره زیستگاهی است که سال‌ها با کم‌آبی دست‌وپنجه نرم می‌کرد.

بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد امسال حدود ۱۷ هزار فلامینگو در منطقه سرشماری شده‌اند. سعید عیسی‌پور، مدیرکل دفتر ستاد احیای ملی دریاچه ارومیه می‌گوید که افزایش حجم آب و بهبود شرایط زیستی، جمعیت آرتمیا را بالا برده است؛ موجود ریزی که غذای اصلی فلامینگو‌ها به شمار می‌رود. همین موضوع احتمال ماندگاری این پرندگان تا پایان زمستان را افزایش داده است.

امسال، اما سرشماری پرندگان، آسان نبود. برخلاف سال‌هایی که بیشتر پرندگان در چند تالاب محدود تجمع می‌کردند، اکنون آب در تالاب‌های بیشتری جریان دارد. همین باعث شده گونه‌های مهاجر در زیستگاه‌های مختلف پراکنده شوند و شمارش دقیق آنها دشوارتر از گذشته باشد.

در میان همه گونه‌ها، فلامینگو‌ها بیش از دیگران جلب توجه می‌کنند. سرنوشت این پرنده به آرتمیا گره خورده است. هر زمان جمعیت این سخت‌پوست ریز افزایش پیدا کند، فلامینگو‌ها نیز برای تغذیه، آشیانه‌سازی و حتی جوجه‌آوری به دریاچه بازمی‌گردند.

امسال شرایط دقیقاً همین‌گونه است. افزایش آب دریاچه باعث رشد دوباره آرتمیا شده و سفره غذایی فلامینگو‌ها را دوباره پهن کرده است. به همین دلیل مسئولان محیط زیست پیش‌بینی می‌کنند اگر زمستان سرد و یخبندان نباشد، بخش قابل توجهی از این پرندگان در منطقه باقی بمانند و زمستان را در دریاچه ارومیه سپری کنند.

البته تصمیم نهایی را نه انسان، بلکه طبیعت می‌گیرد. فلامینگو‌ها بر اساس تغییر دما، یخبندان و دسترسی به غذا مسیر مهاجرت خود را تغییر می‌دهند. اگر منابع غذایی حفظ شود و سرمای شدید رخ ندهد، دلیلی برای ترک این زیستگاه نخواهند داشت.

بازگشت پرندگان، نتیجه بهبود شرایط آبی دریاچه است. امسال حدود ۷۰ درصد پهنه دریاچه آبگیری شده و حجم آب آن به حدود ۴.۳ میلیارد مترمکعب رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با سال‌های اخیر، یکی از بهترین وضعیت‌های دریاچه ارومیه را نشان می‌دهد. بارندگی‌های مناسب و افزایش ورودی آب از رودخانه‌ها و سدها، سهم مهمی در این تغییر داشته‌اند.

سیاوش عارفی، کارشناس محیط زیست می‌گوید که بررسی‌های میدانی از آشیانه‌سازی و جوجه‌آوری این پرندگان در بخش جنوبی دریاچه حکایت دارد و بهبود شرایط تالاب‌های اقماری نیز روند ورود پرندگان مهاجر را تقویت کرده است. به گفته او، امنیت غذایی و امنیت زیستگاه، دو عامل تعیین‌کننده برای ماندگاری فلامینگو‌ها هستند؛ هر زمان این دو فراهم شود، جمعیت پرندگان نیز افزایش پیدا می‌کند.

با این حال کارشناسان تأکید می‌کنند هنوز برای پایان بحران دریاچه ارومیه زود است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده بارندگی‌های مناسب، اگر با مدیریت صحیح منابع آب همراه نباشد، نمی‌تواند آینده دریاچه را تضمین کند.

کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی، تأمین پایدار حق‌آبه زیست‌محیطی، جلوگیری از توسعه صنایع آب‌بر و اجرای کامل برنامه‌های مدیریت حوضه آبریز، مهم‌ترین اقداماتی است که باید ادامه پیدا کند. در غیر این صورت، با چند سال خشکسالی، دوباره تراز آب کاهش می‌یابد و نخستین گروهی که دریاچه را ترک می‌کنند، همین پرندگان مهاجر خواهند بود.

منبع: فارس