باشگاه خبرنگاران جوان - وزارت دادگستری آمریکا پس از هشت ماه بررسی سرانجام با ادغام ۱۱۰ میلیارد دلاری پارامونت و وارنر برادرز دیسکاوری موافقت کرد؛ معاملهای که در صورت نهایی شدن، یکی از بزرگترین مجموعههای رسانهای تاریخ جهان را شکل خواهد داد. در ظاهر، دولت آمریکا این تصمیم را با استدلال افزایش رقابت در بازار سرگرمی توجیه کرده است. مقامهای وزارت دادگستری آمریکا معتقدند ترکیب سرویسهای استریم پارامونت پلاس و HBO Max میتواند در برابر غولهایی مانند نتفلیکس، دیزنی و آمازون قدرت بیشتری ایجاد کند. اما پشت این استدلال اقتصادی، پروندهای سیاسی قرار دارد که از ماهها قبل به یکی از جنجالیترین منازعات رسانهای آمریکا تبدیل شده است.
وقتی غولهای هالیوود یکی میشوند
برای درک اهمیت این معامله باید نگاهی به دو طرف ماجرا انداخت. پارامونت یکی از قدیمیترین استودیوهای هالیوود است؛ شرکتی که آثاری مانند «پدرخوانده»، «تاپ گان»، «مأموریت غیرممکن»، «تایتانیک» و «تبدیلشوندگان» را تولید کرده است. در مقابل، وارنر برادرز صاحب مجموعههایی مانند «هری پاتر»، «بتمن»، «سوپرمن»، «ماتریکس»، «ارباب حلقهها» و «بازی تاج و تخت» است. شبکههای CNN و HBO نیز زیرمجموعه این شرکت قرار دارند.
به این ترتیب، ادغام اخیر صرفاً به معنای کنار هم قرار گرفتن دو استودیو نیست؛ بلکه بخش بزرگی از صنعت فیلم، تلویزیون، استریم و حتی خبررسانی آمریکا را زیر یک چتر واحد قرار میدهد.
رد پای ترامپ در بزرگترین معامله هالیوود
اما آنچه این پرونده را از یک ادغام معمولی متمایز میکند، نام دونالد ترامپ است. اسناد مالی منتشرشده از رئیسجمهور آمریکا نشان میدهد او همزمان با بررسی این پرونده توسط دولت فدرال، اقدام به خرید و فروش سهام شرکتهایی چون پارامونت، وارنر برادرز، نتفلیکس، دیزنی و کامکست کرده است.
بر اساس این اسناد، ترامپ در ماه مارس سهام پارامونت و وارنر برادرز را خریداری کرده؛ اقدامی که در بحبوحه بررسی ضدانحصاری همین معامله انجام شده است. این همزمانی باعث شده بار دیگر موضوع تعارض منافع در دولت آمریکا مطرح شود. هرچند کاخ سفید مدعی است سرمایهگذاریهای ترامپ توسط مدیران مستقل اداره میشود، اما منتقدان میگویند دشوار است باور کنیم رئیسجمهوری که سرنوشت یک معامله را در اختیار دارد، از پیامدهای اقتصادی آن بیاطلاع باشد.
جنگ نتفلیکس و خاندان الیسون
در پشت پرده این معامله، نبرد دیگری نیز جریان داشت. در اواخر سال ۲۰۲۵ نتفلیکس پیشنهاد ۸۲ میلیارد دلاری برای تصاحب بخشهای مهم وارنر برادرز ارائه کرده بود. اما دیوید الیسون، مالک اسکایدنس و فرزند لری الیسون بنیانگذار اوراکل، با پشتیبانی مالی گسترده وارد رقابت شد. لری الیسون از چهرههای نزدیک به ترامپ محسوب میشود و سالها از حامیان سیاسی او بوده است.
گزارشهای رسانههای آمریکایی حاکی از آن است که در جریان این رقابت، هم مدیران نتفلیکس و هم الیسون مستقیماً با ترامپ درباره آینده معامله گفتوگو کردهاند. در نهایت پیشنهاد اسکایدنس به حدود ۱۱۰ میلیارد دلار رسید و نتفلیکس از رقابت کنار رفت.
سرمایههای عربی در قلب رسانههای آمریکایی
بعد دیگر این پرونده به حضور سرمایههای خاورمیانه بازمیگردد. بخشی از منابع مالی این معامله توسط صندوقهای ثروت ملی عربستان سعودی، قطر و ابوظبی تأمین میشود؛ موضوعی که واکنش برخی قانونگذاران آمریکایی را برانگیخته است. منتقدان میپرسند چگونه میتوان از استقلال رسانهای سخن گفت در حالی که مجموعهای شامل CNN، CBS و دهها برند رسانهای دیگر با اتکا به سرمایههای خارجی شکل میگیرد؟
گرچه پارامونت تأکید کرده این سرمایهگذاران حق رأی نخواهند داشت، اما اصل حضور آنها نشان میدهد کشورهای عربی حوزه خلیج فارس دیگر تنها خریدار باشگاههای فوتبال یا سهام شرکتهای فناوری نیستند و اکنون به دنبال نفوذ در مهمترین صنایع فرهنگی جهان نیز هستند.
دعوا فقط بر سر پول نیست
مخالفان ادغام استدلال میکنند مسئله اصلی رقابت اقتصادی نیست، بلکه تمرکز بیسابقه قدرت رسانهای است. در صورت نهایی شدن این معامله، یک شرکت واحد کنترل شبکههایی مانند CNN و CBS، سرویسهای استریم بزرگ، دهها استودیوی فیلمسازی و هزاران ساعت محتوای آرشیوی را در اختیار خواهد داشت. به همین دلیل ایالتهایی مانند کالیفرنیا، نیویورک، واشنگتن و چند ایالت دیگر در حال بررسی شکایت برای متوقف کردن این معامله هستند.
منتقدان هشدار میدهند که تمرکز رسانهها در دست چند شرکت بزرگ میتواند تنوع دیدگاهها را کاهش دهد و بر فضای عمومی آمریکا اثر بگذارد.
آزادی بیان یا انحصار رسانهای؟
جالب آنکه پارامونت برای دفاع از این معامله به متمم اول قانون اساسی آمریکا و اصل آزادی بیان استناد کرده است. وکلای شرکت استدلال میکنند دولت و دادگاهها نمیتوانند درباره جهتگیری احتمالی رسانهها قضاوت کنند و جلوگیری از ادغام به بهانه نگرانیهای سیاسی، نوعی مداخله در آزادی بیان خواهد بود. در مقابل، منتقدان معتقدند تمرکز رسانهای خود تهدیدی برای گردش آزاد اطلاعات است و آزادی بیان زمانی معنا پیدا میکند که تنوع واقعی در مالکیت رسانهها وجود داشته باشد.
پایان عصر هالیوود کلاسیک
شاید مهمترین نکته این پرونده آن باشد که هالیوود امروز دیگر شبیه هالیوود قرن بیستم نیست. در گذشته رقابت میان استودیوهای مستقل موتور محرک صنعت سرگرمی بود. اما امروز فشار ناشی از نتفلیکس، آمازون، اپل و دیگر غولهای فناوری، استودیوهای قدیمی را به سمت ادغامهای عظیم سوق داده است.
به همین دلیل معامله پارامونت و وارنر را میتوان چیزی فراتر از یک خرید و فروش تجاری دانست؛ نشانهای از ظهور ابرشرکتهایی که هم فیلم تولید میکنند، هم شبکه خبری دارند، هم پلتفرم استریم اداره میکنند و هم از سرمایههای جهانی تغذیه میشوند. در چنین شرایطی، پرسش اصلی دیگر این نیست که «چه کسی هالیوود را میخرد؟» بلکه این است که «چه کسی روایت جهان را در اختیار خواهد داشت؟»؛ پرسشی که پاسخ آن شاید از سرنوشت همین معامله ۱۱۰ میلیارد دلاری آغاز شود.
منبع: مهر