باشگاه خبرنگاران جوان - خب، فردا چه برنامه‌ای دارید؟ یعنی نمی‌دانید طبق گفته شبکه‌های اجتماعی، قرار است چه بلایی سرمان بیاید؟ حتی اگر خیلی هم اهل فضای مجازی نیستید و فقط هرازگاهی چرخی در اینترنت می‌زنید، باز هم باید این خبر که «زمین، فردا قرار است جاذبه‌اش را از دست بدهد» به گوشتان خورده باشد. اینکه پدیده بی‌جاذبگی چقدر طول می‌کشد و اصلاً چطور چنین چیزی ممکن است را در ادامه مطلب بخوانید.

تنها هفت ثانیه

خب، حالا که خبر را شنیدید، اول نفس عمیق بکشید و دستپاچه نشوید، بعد هم قبل از اینکه بروید برای فردا قرارِ عاشقانه تدارک ببینید یا وسایل خانه را با طناب به سقف ببندید، بد نیست بدانید که خبر مال چند ماه پیش است و حالا که فقط یک روز با آن فاصله داریم، دوباره دست به دست چرخیده، نفس تازه‌ای گرفته و الان آن‌قدر داغ شده که بی‌بی‌سی دوباره در گزارشی به آن پرداخته و می‌نویسد: یک ادعای ویروسی که در تیک‌تاک، فیس‌بوک و بقیه قلمرو‌های دیجیتال پخش می‌شود، می‌گوید که در ۱۲ آگوست ۲۰۲۶ - یعنی همین فردا - به خاطر فعالیت‌های عجیب سیاهچاله‌ها، جاذبه‌‍ زمین برای هفت ثانیه از کار می‌افتد و احتمالاً توی همین هفت ثانیه کل زمین به هوا می‌رود و تمام!

متأسفانه این خبر همزمان به داستان‌های خیالی یک برنامه محرمانه در ناسا به اسم پروژه اَنکر گره خورده و می‌گویند که ظاهراً ناسا مخفیانه دارد روی این فاجعه کار می‌کند تا جلو این بلای آسمانی را بگیرد. حتی این دوستان زحمت کشیده و افشا کرده‌اند که ناسا ۹۰ میلیارد دلار خرج این پروژه کرده تا زمین از دست سیاهچاله‌ها در امان بماند.

اگرچه ناسا مثل همه کسانی که دستشان رو شده، سریع و قاطعانه این حرف‌ها را رد کرده و گفته چنین پروژه‌ای وجود ندارد، اما خب این ترس همچنان وجود دارد که اگر جاذبه واقعاً و فقط برای یک چشم به‌هم‌زدن هم از کار بیفتد، چه اتفاقی رخ می‌دهد؟ شاید دیگر هیچ نیرویی نباشد که انسان‌ها، ساختمان‌ها، هوا و حتی آب اقیانوس‌ها را روی زمین نگه دارد.

همه چیز - از ریزترین ذره تا عظیم‌ترین آسمان‌خراش- مثل گرد و غبار در فضا پخش می‌شود. بعد هفت ثانیه هم که جاذبه برگردد، همه چیز با سرعتی وحشتناک به سمت زمین برمی‌گردد و نتیجه‌اش مثل خرده شیشه‌های پاشیده‌شده روی میز، یک فاجعه تمام عیار می‌شود و ممکن است حتی همه ما را نابود کند!

چند نمونه دیگر

قبلاً هم از این دست خبر‌ها کم نداشتیم مثلاً یک‌بار گفتند ماه قرار است از مدارش خارج شود و مستقیم بیاید سمت زمین. داستان آن‌قدر با آب‌وتاب روایت شده بود که اگر کسی فیلم سقوط ماه را ندیده بود، بعید نبود خیال کند ناسا دوباره یک گوشه دارد سفینه نجات زمین را آماده راه‌اندازی می‌کند. اما خب، بعداً بررسی‌های علمی نشان داد برای اینکه ماه واقعاً از مدارش کنده شود، باید جرمی تقریباً هم‌اندازه خودش با سرعتی وحشتناک به آن بخورد؛ چیزی که نه در منظومه شمسی دمِ دست است، نه در عالم خیال به این راحتی پیدا می‌شود.

حتی برخورد بقایای موشک‌ها و اجرام مصنوعی هم، آن‌قدر‌ها زور ندارد که مدار ماه را به هم بریزد. اگرچه شایعه کاملاً رد نشد، اما لااقل ثابت شد که همین‌طوری و از روی هوا اتفاق نمی‌افتد. یک نمونه دیگر، داستان معروف «نیبیرو» یا همان سیاره ایکس بود؛ جرمی مرموز که سال‌ها در فضای مجازی به عنوان سیاره‌ای نابودگر جا افتاد. اوج ماجرا هم به سال ۲۰۱۲ رسید؛ سالی که بعضی‌ها پایان تقویم مایا‌ها را با پایان جهان قاطی کردند و نیبیرو را هم کردند قوز بالای قوز. بعدتر هم کشف احتمالی سیاره ۹ در دوردست‌های منظومه شمسی، برای طرفداران این قصه‌ها حکم سوخت تازه را داشت؛ در حالی که سیاره ۹ فقط یک فرضیه علمی جداگانه بود و ربط دادنش به نیبیرو، از آن جنس وصله‌هایی است که هیچ‌جوره به این موضوع نمی‌چسبد.

اما از حق نگذریم بعضی از این شایعه‌ها، ریشه واقعی‌تری هم داشتند. نمونه‌اش طوفان‌های خورشیدی است که تقریباً ما را با یک پدیده واقعی روبه‌رو می‌کند. فوران‌های شدید خورشیدی می‌توانند میدان مغناطیسی زمین را تحت تأثیر قرار دهند و به ماهواره‌ها، ارتباطات رادیویی و حتی شبکه‌های برق آسیب بزنند.

همین واقعیت، اما در فضای مجازی آن‌قدر کش آمد که تبدیل شد به قصه پایان اینترنت و قطع شدن چندماهه شبکه جهانی. درست است که طوفان خورشیدی معروف کارینگتون در سال ۱۸۵۹ ارتباطات تلگرافی را به‌هم ریخت و نشان داد خورشید گاهی می‌تواند حسابی برای فناوری‌های زمینی شاخ و شانه بکشد، اما این ماجرا به معنی قطعی بودن فاجعه نبود.

مورد دیگری هم که احتمالاً خیلی‌ها هنوز یادشان مانده، هارولد کمپینگ، واعظ آمریکایی، در سال ۲۰۱۱ بود که با چنان اطمینانی اعلام کرد جهان در ۲۱ ماه می، فلان ساعت و دقیقه همان سال تمام می‌شود، که انگار یک درصد هم ممکن نبود این اتفاق نیفتد. اما خب روز موعود رسید و خبری نشد؛ نه آسمان به زمین آمد، نه زمین از حرکت ایستاد، نه آخرِ دنیا از راه رسید.

یک بازی دوگانه

خلاصه کلام اینکه، ما با یک کلکسیون کلاسیک از هراس‌های دوره‌ای طرفیم. از ماه آواره‌ای که قرار بود سقف آسمان را روی سرمان خراب کند تا سیاره نیبیرو که سال‌هاست به بهانه‌های مختلف دم در خانه است، اما هیچ‌وقت نمی‌رسد. داستان‌های این‌چنینی، ریشه‌شان در یک واقعیت علمی کوچک است، اما در مسیر بازنشر، با چاشنی ترس و هیجان کاذب ترکیب می‌شوند. پس درباره همین پروژه اَنکر و ماجرای تعطیلی جاذبه، بهتر است آب پاکی را روی دست همه بریزیم که هیچ خبری نیست. نه پروژه‌ای در کار است، نه ناسا قرار است زمین را از معلق بودن در هوا نجات دهد و نه اصلاً جاذبه قرار است حتی برای نیم‌ثانیه متوقف شود.

درواقع ما گرفتار یک میل درونی شده‌ایم و، چون این موضوعات ذاتاً جالب و هیجان‌انگیز هستند، آدم را قلقلک می‌دهند تا سر از کارشان دربیاورد. اما این وسط، بازی دوگانه‌ای در جریان است: گروه اول، همان افرادی هستند که با هدف تخریب اعتبار نهاد‌های علمی یا صرفاً برای جذب لایک و دیده‌شدن، این شایعه‌ها را پخش می‌کنند و در گروه دوم هم… این خود ما هستیم! که بدون لحظه‌ای درنگ، دکمه بازنشر را می‌زنیم و ناخواسته، بنزین می‌شویم روی آتش همان شایعه‌ساز‌ها و برای بقیه ترس و دلهره ایجاد می‌کنیم.

منبع: روزنامه قدس