باشگاه خبرنگاران جوان - قرآن برای ایستادگی در برابر دشمن، نسخه‌ای روشن ارائه می‌دهد. در آیه ۱۷ سوره لقمان نماز به عنوان یک نسخه راهگشا برای مقاومت در برابر دشمن عنوان می‌شود و در کنار آن امر به معروف و نهی از منکر کن و صبر بر سختی‌ها.

 جزء بیست‌ویکم قرآن کریم مجموعه‌ای از آیات بیدار کننده و راهبردی را در خود جای داده است، آیاتی که هم حقیقت دنیا را برای انسان روشن می‌کند، هم درباره انحرافات اجتماعی و اقتصادی هشدار می‌دهد و هم مؤمنان را به استقامت، امید و اصلاح جامعه فرا می‌خواند.

در تفسیر این آیات، علامه طباطبایی در المیزان نشان می‌دهد که قرآن در کنار بیان حقایق اعتقادی، برای اداره جامعه و مقابله با انحراف‌ها و دشمنی‌ها نیز نسخه‌ای روشن ارائه کرده است.

دنیا میدان آزمایش است نه مقصد نهایی

آیه ۶۴ سوره عنکبوت با لحنی هشدار دهنده حقیقت دنیا را یادآوری می‌کند،گ و می‌فرماید که زندگی دنیا جز بازی و سرگرمی نیست و زندگی واقعی در سرای آخرت است.

مقصود قرآن این نیست که دنیا بی‌ارزش و بی‌معناست، بلکه دنیا در مقایسه با آخرت، گذرا و ناپایدار است. انسان اگر دنیا را هدف نهایی خود بداند، مانند کودکی است که بازی را حقیقت زندگی می‌پندارد.

این آیه در واقع نوعی بیدارباش برای جامعه مؤمنان است. بسیاری از انحراف‌ها، ترس‌ها و وابستگی‌ها از آنجا آغاز می‌شود که انسان دنیا را اصل بداند. اما وقتی مؤمن بداند زندگی حقیقی در آخرت است، در برابر تهدیدها و فشارها نیز استوار می‌ماند. چنین نگاهی به دنیا، روحیه مقاومت و امید به پیروزی را در دل مؤمنان زنده نگه می‌دارد.

تفرقه در دین، زمینه نفوذ دشمن می‌شود

در آیه ۳۲ سوره روم، قرآن مؤمنان را از سرنوشت کسانی برحذر می‌دارد که دین را تکه‌تکه کردند و به فرقه‌های مختلف تبدیل شدند. دین الهی حقیقتی واحد است و اختلاف‌ها زمانی شکل می‌گیرد که انسان‌ها به جای تبعیت از حق، از هواهای نفسانی پیروی کنند.

تفرقه در دین تنها یک اختلاف فکری ساده نیست؛ بلکه نتیجه فاصله گرفتن از حقیقت و تبدیل دین به ابزار منافع شخصی است. هر گروهی بخشی از دین را می‌پذیرد و بخش دیگر را کنار می‌گذارد.

این هشدار قرآنی در عرصه اجتماعی نیز معنا دارد. جامعه‌ای که دچار چند دستگی شود، توان مقاومت خود را از دست می‌دهد و زمینه برای نفوذ دشمنان فراهم می‌شود. از نگاه قرآن، وحدت حول محور حق یکی از مهم‌ترین عوامل پیروزی و حفظ قدرت جامعه مؤمنان است.

اقتصاد الهی در برابر فریب ربا

آیه ۳۹ سوره روم به یکی از مهم‌ترین مسائل اجتماعی یعنی اقتصاد می‌پردازد. قرآن می‌فرماید آنچه به صورت ربا داده می‌شود، در حقیقت نزد خدا رشد واقعی ندارد، اما زکات و انفاق است که موجب افزایش و برکت می‌شود.

ربا در ظاهر افزایش ثروت به همراه دارد، اما در واقع نوعی رشد کاذب است، زیرا ثروت را از مسیر طبیعی خارج کرده و فاصله طبقاتی و فساد اقتصادی ایجاد می‌کند. در مقابل، انفاق و زکات موجب گردش سالم ثروت در جامعه می‌شود.

از نگاه قرآن، جامعه‌ای که اقتصاد آن بر پایه ظلم و ربا شکل بگیرد، دیر یا زود با بحران‌های اجتماعی و اخلاقی روبه‌رو خواهد شد. اما اقتصادی که بر پایه عدالت و کمک به نیازمندان باشد، زمینه رشد واقعی و پایداری جامعه را فراهم می‌کند.

بلاها، هشداری برای بازگشت انسان

در آیه ۴۱ سوره روم آمده است که فساد در خشکی و دریا به سبب اعمال مردم آشکار شده است تا خداوند بخشی از نتیجه کارهایشان را به آنان بچشاند، شاید بازگردند.

بسیاری از نابسامانی‌ها و بحران‌ها نتیجه طبیعی رفتارهای انسان است. ظلم، فساد، بی‌عدالتی و گناه، نظام اجتماعی و طبیعی زندگی را برهم می‌زند و آثار آن به صورت بحران‌های مختلف ظاهر می‌شود.

اما این بلاها تنها مجازات نیستند، بلکه نوعی هشدار الهی‌اند. قرآن می‌خواهد انسان‌ها پیش از آنکه گرفتار عذاب‌های بزرگ‌تر شوند، به اشتباهات خود پی ببرند و مسیر خود را اصلاح کنند. این نگاه، امید به اصلاح و بازگشت را در دل جامعه زنده نگه می‌دارد.

این آیه نشان می‌دهد هنگامی که ظلم، بی‌عدالتی و گناه در جوامع دنیا گسترش یابد، پیامدهای آن به صورت بحران‌ها و آشفتگی‌های گسترده در جهان ظاهر می‌شود. این هشدار متوجه قدرت‌ها و نظام‌هایی هم هست که با رفتارهای نادرست خود، زمینه گسترش فساد و ناامنی را در جهان فراهم می‌کنند.

جنگ نرم دشمنان علیه ایمان مردم

یکی از آیات مهم در دشمن‌شناسی، آیه ۶ سوره لقمان است که درباره کسانی سخن می‌گوید که سخنان بیهوده و گمراه‌کننده را می‌خرند تا مردم را از راه خدا منحرف کنند.

«لهو الحدیث» تنها به معنای سخنان بی‌معنا نیست، بلکه هر ابزار و سخنی که انسان را از یاد خدا و مسیر حق منحرف کند، در این مفهوم قرار می‌گیرد. در طول تاریخ، دشمنان دین همواره از ابزارهای فرهنگی، سرگرمی‌های گمراه‌کننده و تبلیغات برای دور کردن مردم از حقیقت استفاده کرده‌اند.

این آیه نشان می‌دهد که یکی از مهم‌ترین میدان‌های نبرد، میدان فرهنگ و فکر است. اگر جامعه‌ای در این عرصه هوشیار نباشد، ممکن است بدون جنگ نظامی نیز دچار انحراف شود.

سه ستون استقامت جامعه مؤمنان

در آیه ۱۷ سوره لقمان، لقمان حکیم به فرزندش سه توصیه اساسی می‌کند: برپا داشتن نماز، امر به معروف و نهی از منکر، و صبر در برابر سختی‌ها.

این سه توصیه ستون‌های اصلی اصلاح جامعه است. نماز پیوند انسان با خدا را حفظ می‌کند، امر به معروف و نهی از منکر سلامت اجتماعی را تضمین می‌کند و صبر، قدرت ایستادگی در برابر فشارها و دشمنی‌ها را به جامعه می‌بخشد.

از نگاه قرآن، جامعه‌ای که این سه اصل را جدی بگیرد، می‌تواند در برابر مشکلات و دشمنی‌ها مقاومت کند و مسیر حق را ادامه دهد.

هیچ عملی در محاسبه الهی گم نمی‌شود

در آیه ۱۶ سوره لقمان آمده است که اگر عملی به اندازه دانه خردلی باشد و در دل سنگ یا در آسمان‌ها و زمین پنهان شود، خدا آن را آشکار می‌کند.

این آیه بیانگر دقت کامل در حسابرسی الهی است. هیچ عمل خیر یا شری در نظام الهی گم نمی‌شود. این حقیقت هم هشداری برای گناهکاران است و هم امیدی برای نیکوکاران.

مؤمنان با باور به چنین حساب دقیقی می‌دانند که تلاش‌های کوچک آنان نیز بی‌نتیجه نخواهد ماند و خداوند آن را در زمان مناسب به ثمر می‌رساند.

اخلاق اجتماعی نشانه ایمان واقعی است

در آیات ۱۸ و ۳۶ سوره لقمان، قرآن درباره رفتار اجتماعی انسان سخن می‌گوید، از تکبر و خودپسندی نهی می‌کند و هشدار می‌دهد که انسان نباید در رفاه مغرور شود و در سختی‌ها ناامید گردد.

تکبر ریشه بسیاری از انحراف‌های اجتماعی است. انسان متکبر نه نصیحت می‌پذیرد و نه حقیقت را می‌بیند. در مقابل، انسان مؤمن در همه حال متعادل است؛ نه رفاه او را مغرور می‌کند و نه سختی او را به ناامیدی می‌کشاند.

این روحیه تعادل، همان روحیه‌ای است که جامعه مؤمنان را در مسیر امید، استقامت و پیروزی نگه می‌دارد.

در مجموع، آیات جزء بیست‌ویکم قرآن تصویری روشن از مسیر زندگی مؤمنانه ارائه می‌دهد، یعنی شناخت حقیقت دنیا، حفظ وحدت دینی، برپایی عدالت اقتصادی، هوشیاری در برابر توطئه‌های فرهنگی دشمن و پایبندی به عبادت، صبر و اخلاق. چنین جامعه‌ای حتی در سخت‌ترین شرایط نیز امید خود را از دست نمی‌دهد؛ زیرا می‌داند که وعده الهی درباره پیروزی حق، وعده‌ای قطعی و تخلف‌ناپذیر است.

منبع: فارس