باشگاه خبرنگاران جوان - در دهههای گذشته، غربیها همواره هزینههای بسیار سنگینی را در جنگ رسانهای علیه کشورمان صرف کردهاند که محاسبه آن از لحاظ عدد و رقم بسیار دشوار است.
در این زمینه، شبکهها و رسانههای پُرشماری از سوی آمریکا، انگلیس، رژیم صهیونی و در مواردی نیز عربستان سعودی راهاندازی شدند و به برنامههای مختلفی برای دستکاری افکار عمومی ایران ساختند.
در این سالها که این جریان رسانهای در موضوعات گوناگون ـ سیاسی، تاریخی و سرگرمی ـ در قالبهای مختلف مانند برنامههای خبری، فیلم و سریال یا مستند، کوشیده است تا ذهن ایرانیان را تحت تأثیر قرار دهد و به مسیری کاملاً متضاد با منافع ایران هدایت کند.
جالب توجه است که «رسانه را در دنیای امروز دیگر نمیتوان تنها ابزاری خنثی برای انتقال پیام معرفی کرد. رسانه امروز در جایگاهی قرار گرفته که علاوهبر اینکه میتواند تعیین کند شما به چه چیزی فکر کنید، میتواند بگوید درباره موضوعات چگونه فکر کنید». (برگرفته از کتاب زیستگاه رسانهای)
اما پس از سالها عملیات رسانهای دشمن علیه ایران، آنچه که امروز شاهدِ آن هستیم، یک تغییر چیدمان یا تغییر تاکتیک در اردوگاه دشمن در این جنگ رسانهای هستیم که جای تأمل دارد.
در شرایطی که شبکه منوتو بهعنوان یک رسانه سلطنتطلب و مروّج پهلوی پس از سالها فعالیت کارش به تعطیلی کشیده میشود، اینترنشنال بهعنوان بلندگوی موساد بیاعتبار و کممخاطب میشود، میبینیم که شبکههایی مانند صدای آمریکا رونق میگیرد و شبکهای جدید تحت عنوان «ایرانوایر» راهاندازی میشود.
دکتر «رامین کامران» پژوهشگر دانشگاه سوربن، در پاسخ به این زمینه میگوید: «منوتو مدتی ضعیف شده بود، اینترنتی شده بود و نهایتاً جمع شد؛ خوب، مُرد و کسی هم برایش عزا نمیگیرد. درباره اینترنشنال هم من تصور میکنم که بهترین سرمایهگذاری رسانهای ـ از طرف سعودی ـ علیه ایران بود.
اما نکته درباره این دو شبکه ـ منوتو و اینترنشنال ـ باید توجه داشت که خط سیاسی و خبری مدنظر اسرائیل را پیش گرفتهاند. در رسانه مهم نیست که پول از کجا میآید، پول که هویت ندارد، آنچه که به رسانه هویت میدهد، خط سردبیری است».
رامین کامران در ادامه عنوان میکند: «به نظر میآید حالا که منوتو به سقف پرواز رسیده و تعطیل شده، اینترنشنال هم با کاهش مخاطب و اعتبار مواجه شده، آمریکاییها به «ایرانوایر» امکانات و بودجه دادهاند تا تبدیل به تلویزیون شود و جای خالی منوتو را پُر کند و یاور اینترنشنال شود».
همچنین «پیمان عارف» روزنامهنگار و تحلیلگر مسائل سیاسی، به این نکته اشاره کرده: «از طرفی دیگر، تلویزیون صدای آمریکا نیز از سوی دولت ترامپ، در اختیار یک چهره تجزیهطلب [یعنی علی جوانمردی] قرار گرفته؛ البته این نشانگر دولت ترامپ هم هست! و دعوای اینها با یکدیگر نیز جالب توجه است.
از یک طرف صدایآمریکا را میبینیم که یک مجری تجزیهطلب [فهیمه خضر حیدری] در برنامه میدان به سلطنتطلبان حمله میکند و از سوی دیگر، تلوزیونهای در جهت حمایت از سلطنتطلبان را شاهد هستیم».
گفتنی است که «ایرج مصداقی» با سابقه همکاری با فرقه رجوی که این روزها بهعنوان یکی از فعالان رسانهای خشن در اردوگاه پهلوی ایفای نقش میکند، چند ماه پیش پس از آغازبهکار مجدد شبکه صدای آمریکا ـ آن هم با مدیریت علی جوانمردیِ تجزیهطلب ـ واکنش نشان داده و جوانمردی را یک فرد نکبت و بیشرموحیا خوانده بود.
اما نکته عجیب ابن است که مصداقی، به تازگی در اظهارات خود طی حمله به صدای آمریکا، این شبکه کاملاً آمریکایی را به جمهوری اسلامی نسبت داده و گفته: «صدای آمریکا از نظر من صدای جمهوری اسلامی است! و با پول مالیاتدهندگان آمریکایی روی آنتن رفته است».
اما رامین کامران، این دعوا و جدال میان این رسانهها و جریانها را یک دعوای زرگری یا به عبارتی نمایشی میداند. او میگوید: «صدای آمریکا بهطور رسمی، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا است و سیاست آمریکا را پیش میبرد؛ اما نکته این است که آمریکاییها این سیاست را پیش گرفتهاند که یک تنوع در رسانههای فارسیزبان ایجاد کنند، یک تنوع مصنوعی.
جریانهای مختلف را بهکار گرفتهاند که در ظاهر با یکدیگر میجنگند؛ ولی نهایتاً همه اینها سیاست آمریکا و اسرائیل را دنبال میکنند و مردم هم معمولاً متوجه این مسأله نمیشوند».
نکته دیگر که نمیتوان به سادگی از کنار آن گذر کرد، عهدشکنی آمریکاییها در تفاهم با ایران است. در بند دوم تفاهمنامه اخیر میان ایران و آمریکا، آمده است: «جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا متعهد میشوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند».
در حالی که طرفین پای این تفاهمنامه را امضاء کردهاند، همزمان آمریکا در میدانِ رسانه، یک آرایش جنگی جدید گرفته و با عملیات روانی بر افکار عمومی ایران، دشمنی علیه کشورمان را همچنان ادامه میدهد و به نوعی دارد در امور داخلی ما دخالت میکند.
جالب توجه است که شهید سلامی، فرمانده پیشین سپاه پاسداران، پس از اغتشاشات ۱۴۰۱، صراحتاً به عربستان سعودی ـ بهخاطر عملیات رسانهای علیه ایران با استفاده از شبکه اینترنشنال ـ هشدار داده بود و خطاب به این دولت گفته بود که شما در امور داخلی ما دخالت کردید و ما حق پاسخگویی داریم.
اما در مجموع بررسی تحولات اخیر رسانههای فارسیزبان خارج از کشور نشان میدهد که با وجود افول یا تغییر جایگاه برخی شبکهها مانند منوتو و اینترنشنال، جنگ رسانهای دشمن علیه ایران متوقف نشده؛ بلکه با آرایشی جدید و تاکتیکهای متفاوت ادامه یافته است.
در این چارچوب، رسانههایی مانند صدای آمریکا و ایرانوایر نقش پررنگتری پیدا کردهاند و در عین نمایش اختلافات مصنوعی میان گروههای اپوزیسیون، از نگاه برخی تحلیلگران در مسیر اهداف مشترک آمریکا و اسرائیل حرکت میکنند.
بر این اساس، به نظر میرسد که جنگ رسانهای علیه ایران وارد مرحلهای تازه شده که بیش از گذشته بر تنوع ظاهری رسانهها و عملیات روانی برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی تکیه دارد.
منبع: فارس