باشگاه خبرنگاران جوان - بسته‌شدن تنگه باب‌المندب، یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های دریایی جهان، بیش از آنکه یک تهدید امنیتی باشد، به چالشی اقتصادی برای اسرائیل تبدیل می‌شود که افزایش قیمت کالا‌های وارداتی و کاهش فعالیت بنادر این رژیم را در پی خواهد داشت.

وابستگی بخشی از تجارت خارجی این رژیم به مسیر دریای سرخ و بندر ایلات باعث شده هرگونه اختلال در این آبراه، هزینه واردات، قیمت کالا‌ها و فعالیت بنادر اسرائیل را تحت تأثیر قرار دهد؛ موضوعی که در بحران دریای سرخ نیز نشانه‌های آن آشکار شد. امروز نیز سخنگوی نیرو‌های مسلح یمن عنوان کرد که از این لحظه تردد کشتی‌های اسرائیلی در دریای سرخ ممنوع است. آژانس بین‌المللی انرژی برآورد کرده که در سال ۲۰۲۵، حدود ۴.۲ میلیون بشکه نفت خام و مایعات نفتی روزانه از این مسیر عبور می‌کند. این رقم معادل ۵ درصد تولید جهانی است، اما نکته نگران‌کننده کاهش چشمگیر آن نسبت به دوران قبل از بحران است؛ چرا که در سال ۲۰۲۳ این عدد به ۸.۶ میلیون بشکه می‌رسید.

برخلاف تنگه هرمز که گزینه‌های زمینی محدودی دارد، باب‌المندب کاملاً انحصاری است. خط لوله شرق-غرب عربستان در بندر ینبع، اگرچه راهکاری برای دور زدن هرمز است، اما برای رساندن نفت به بازار‌های آسیا و اروپا، ناچار به عبور از باب‌المندب است، زیرا نفتکش‌های غول‌پیکر نمی‌توانند از کانال سوئز عبور کنند. اما فاجعه واقعی زمانی رخ می‌دهد که صحبت از امنیت غذایی و انرژی اروپا باشد. قطر، بزرگترین صادرکننده گاز طبیعی مایع (LNG)، برای رساندن سالانه ۳۰ میلیون تن گاز به اروپا، هیچ مسیری جز خروج از خلیج فارس، عبور از دریای عرب، ورود به باب‌المندب و گذر از کانال سوئز ندارد. قطع این مسیر به معنای توقف کامل صادرات گاز قطر به اروپاست.

همچنین، حدود ۱۹ تا ۲۲ درصد از گندم و نزدیک به ۲۰ درصد از تجارت جهانی برنج از این گذرگاه می‌گذرد. این ارقام نشان می‌دهد که اختلال در باب‌المندب مستقیماً امنیت غذایی غرب آسیا و شرق آفریقا را هدف قرار می‌دهد. این مسیر شریان اصلی انتقال محموله‌های صادرکنندگان بزرگ جنوب و جنوب‌شرق آسیا در برنج از هند و تایلند گرفته تا ویتنام است.

در بخش کشاورزی، وابستگی به این مسیر حتی شدیدتر است؛ حدود ۴۰ درصد از تجارت جهانی کود از باب‌المندب عبور می‌کند. افزایش نرخ حمل و بیمه در زمان تنش، قیمت نهایی کود را بالا برده و چرخه تولید محصولات کشاورزی را مختل می‌کند.

بسته شدن تنگه باب‌المندب می‌تواند یکی از جدی‌ترین چالش‌های اقتصادی پیش روی اسرائیل باشد؛ گذرگاهی راهبردی که حلقه اتصال اقیانوس هند به دریای سرخ محسوب می‌شود و بخش مهمی از تجارت میان آسیا، اروپا و غرب آسیا از آن عبور می‌کند. اهمیت این تنگه برای رژیم صهیونیستی از آن جهت است که تنها دسترسی دریایی این رژیم به دریای سرخ از طریق بندر ایلات برقرار می‌شود و هرگونه اختلال در باب‌المندب، عملاً این مسیر را با مشکل مواجه می‌کند.

بر اساس آمار‌های تجاری، حدود ۴۰ درصد از واردات اسرائیل از کشور‌های آسیایی تأمین می‌شود. بخش عمده‌ای از این کالا‌ها از مسیر اقیانوس هند، خلیج عدن، باب‌المندب و دریای سرخ به بنادر اسرائیل می‌رسند. به همین دلیل، بسته شدن این گذرگاه دریایی نه تنها زمان حمل کالا را افزایش می‌دهد، بلکه هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه را نیز به شکل محسوسی بالا می‌برد.

تجربه بحران دریای سرخ در سال‌های اخیر توسط یمن، نشان داد که بنادر این رژیم تا چه اندازه در برابر اختلالات این مسیر آسیب‌پذیر هستند. در جریان حملات به کشتی‌های تجاری در دریای سرخ، فعالیت بندر ایلات حدود ۸۵ درصد کاهش یافت؛ اتفاقی که بسیاری از تحلیلگران آن را نشانه‌ای از شکنندگی زنجیره تأمین اسرائیل ارزیابی کردند. کاهش تردد کشتی‌ها، افت درآمد‌های بندری و انتقال بخشی از بار تجاری به مسیر‌های جایگزین، از مهم‌ترین پیامد‌های این وضعیت بود.

در صورت مسدود شدن باب‌المندب، شرکت‌های کشتیرانی ناچار خواهند شد مسیر طولانی‌تری را از طریق دماغه امید نیک در جنوب آفریقا انتخاب کنند. این تغییر مسیر می‌تواند زمان حمل کالا را دو تا سه هفته افزایش دهد و هزینه‌های لجستیکی را به میزان قابل توجهی بالا ببرد. افزایش هزینه حمل‌ونقل نیز در نهایت به رشد قیمت کالا‌های وارداتی در بازار اسرائیل منجر خواهد شد.

کارشناسان معتقدند که تأثیر این وضعیت تنها به بخش حمل‌ونقل محدود نمی‌شود. اقتصاد اسرائیل وابستگی قابل توجهی به واردات مواد غذایی، مواد اولیه صنعتی، سوخت و کالا‌های مصرفی دارد؛ بنابراین هرگونه اختلال در مسیر‌های دریایی می‌تواند زنجیره تأمین را با تأخیر مواجه کرده و فشار بیشتری بر بازار داخلی وارد کند. در چنین شرایطی احتمال افزایش قیمت کالا‌های اساسی و رشد نرخ تورم نیز وجود خواهد داشت.

گفتنی است بیش از ۸۰ درصد واردات رژیم صهیونیستی از چند بندر محدود این رژیم مانند حیفا، اشدود و ایلات، صورت می‌گیرد که از رده عملیاتی خارج شدن هر کدام، تامین کالا‌های اساسی را برای تل‌آویو دشوار خواهد کرد.

باب‌المندب علاوه بر اهمیت آن برای اسرائیل، یکی از شریان‌های اصلی تجارت جهانی نیز به شمار می‌رود. روزانه میلیون‌ها بشکه نفت از این گذرگاه عبور می‌کند و اختلال در آن می‌تواند بازار‌های انرژی و حمل‌ونقل بین‌المللی را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، به دلیل وابستگی بخشی از تجارت خارجی اسرائیل به مسیر دریای سرخ، آثار اقتصادی این اختلال برای تل‌آویو محسوس‌تر و مستقیم‌تر خواهد بود. در مجموع، تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که هرگونه محدودیت در تردد کشتی‌ها از باب‌المندب، بیش از همه بندر ایلات و تجارت دریایی اسرائیل را هدف قرار می‌دهد.

افزایش هزینه واردات، کاهش فعالیت بنادر، فشار بر زنجیره تأمین و رشد قیمت کالا‌ها از مهم‌ترین پیامد‌هایی است که می‌تواند اقتصاد صهیونیست‌ها را در صورت بسته شدن این گذرگاه راهبردی با چالش جدی مواجه کند.

منبع: فارس