زخم جنگ رمضان بر نخستین دروازه آسمان ایران
آشیانهای که روزی مأمن نخستین هواپیماهای ایران بود، زخم جور و جنگ و دشمنی دید، اما هنوز ایستاده است.
باشگاه خبرنگاران جوان - در سالهای دور و دراز و در حوالی جنوبغربی پایتخت دشتی بود که خیال پرواز داشت و انگار رویایش دیری نپایید و جان گرفت. بعد مردم برای تماشای پرندههای آهنین در قلب دشت گرد هم میآمدند و صدای موتور هواپیماها نوید ورود ایران به عصری تازه میداد، آنجا فرودگاه قلعهمرغی بود؛ نخستین دروازه آسمان ایران.
داستان قلعهمرغی از سال ۱۳۰۱ آغاز شد؛ زمانی که تهران هنوز فرودگاهی نداشت و هواپیما پدیدهای شگفتانگیز بود. در آن سال بخشی از زمینهای قلعهمرغی برای ساخت محلی برای نشست و برخاست هواپیماها سوا شد.
چندی بعد دو هواپیمای انگلیسی از مسیر بغداد در این فرودگاه فرود آمدند و تهران برای نخستین بار طعم میزبانی از پروازهای مدرن را چشید.
اندکی بعد هواپیماهای یونکرس اف۱۳ ساخت آلمان هم وارد ایران شدند؛ همان هواپیماهایی که در عکسهای تاریخی همچون نماد ورود کشور به عصر هوانوردی دیده میشوند.
از آن پس قلعهمرغی آرام آرام به قلب تپنده پرواز در ایران بدل شد؛ جایی که نخستین آشیانهها ساخته شدند، برج مراقبت قد برافراشت و آسمان ایران مأوای طیارهها شد.
در آن روزگار هر هواپیمایی که بر باند خاکی قلعهمرغی مینشست، نشانهای از گذار ایران به جهانی جدید بود؛ جهان آسمان و پرواز.
بیگمان این فرودگاه پیش از شکلگیری رسمی نیروی هوایی ارتش جان گرفت و اولین تجربههای پروازی نظامی و غیرنظامی کشور را در خود جای داد و بسیاری از فصلهای آغازین تاریخ هوانوردی ایران را میزبانی کرد.
اما سالها گذشت، هواپیماها بزرگتر شدند، فرودگاههای جدید ساخته شدند و مرکز ثقل پروازها به مهرآباد منتقل شد و قلعهمرغی، با آشیانه چوبی و برج مراقبت قدیمی، همچنان، چون یک شاهد ایستاده در گوشهای از تهران ایستاد؛ گواهی که تولد هوانوردی ایران را دیده و خاطرات نسلهای دیروز و امروز را در دل دارد.
همین ارزش تاریخی بود که آشیانه قدیمی فرودگاه را در سال ۱۳۷۵ در فهرست آثار ملی ایران ثبت کرد؛ بنایی که یادگار معماری نه! بخشی از هویت صنعتی و تاریخی کشور بود.
با این حال سرنوشت برای این بنای کهن فصل دیگری هم نوشته بود و در جریان جنگ رمضان، آسیب به آشیانه تاریخی قلعهمرغی بار دیگر این پرسش را پیش روی ما قرار داد که جنگها چگونه میتوانند فراتر از خسارتهای مادی، خاطره تاریخی ملتها را هدف بگیرند.
هر ترک بر دیوارهای این بنا زخمی است بر پیکر روایتی که بیش از یکصد سال قدمت دارد؛ هرچند آشیانهای که روزی مأمن نخستین هواپیماهای ایران بود با وجود زخم جور هنوز ایستاده تا داستان راستان ایران همیشه پیروز را بازگو کند، داستان جایی که ایران از آنجا به آسمان رسید.
منبع: فارس
