چرا طرح «خلع سلاح حماس» محکوم به شکست است؟
اندیشکده آمریکایی با انتقاد شدید از روند کنونی مذاکرات غزه، تأکید میکند طرح مورد حمایت آمریکا برای خلع سلاح حماس فاقد الزامات لازم برای موفقیت است.
باشگاه خبرنگاران جوان - اندیشکده آمریکایی با انتقاد شدید از روند کنونی مذاکرات غزه، تأکید میکند طرح مورد حمایت آمریکا برای خلع سلاح حماس فاقد الزامات لازم برای موفقیت است، زیرا میانجی آمریکایی بیطرف نیست، رژیم صهیونیستی به تعهدات آتشبس عمل نکرده و هیچ امتیاز سیاسی معناداری در برابر خلع سلاح کامل حماس پیشنهاد نشده است.
اندیشکده آمریکایی «موسسه کشورداری مسئولانه کویینسی» در تحلیلی نوشت: روندی که آمریکا، رژیم صهیونیستی و نهاد موسوم به «هیات صلح» برای خلع سلاح حماس طراحی کردهاند، فاقد عناصر ضروری برای دستیابی به صلح پایدار است و بیش از آنکه به پایان جنگ منجر شود، میتواند زمینهساز تداوم درگیریها باشد.
این گزارش یادآوری میکند که پس از امضای توافق آتشبس میان رژیم صهیونیستی و حماس در اکتبر ۲۰۲۵، «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا در شرمالشیخ مدعی شد که «سرانجام صلح به خاورمیانه بازگشته است». طبق توافق اولیه، قرار بود زندانیان فلسطینی آزاد شوند، اسرای صهیونیست به خانه بازگردند، کمکهای بشردوستانه بهطور کامل وارد غزه شود و نیروهای صهیونیست تا خطی از پیش تعیینشده عقبنشینی کنند. نظارت بر اجرای توافق نیز به «هیات صلح» به رهبری آمریکا سپرده شد.
با این حال، اندیشکده آمریکایی تأکید میکند رژیم صهیونیستی هرگز بهطور کامل به تعهدات مرحله نخست عمل نکرد و در حالی که حملات خود به غزه را ادامه داد، ورود کمکهای انسانی را نیز محدود نگه داشت. با وجود این شرایط، آمریکا در ۱۶ ژانویه آغاز مرحله دوم توافق را اعلام کرد؛ مرحلهای که شامل خلع سلاح حماس، عقبنشینی بیشتر نیروهای صهیونیست، استقرار یک نیروی بینالمللی تثبیتکننده و تشکیل یک ساختار حکومتی انتقالی بود.
کویینسی میافزاید بیش از چهار ماه از آن زمان اما هیچیک از این اهداف محقق نشده است. در ماه مارس، «نیکلای ملادنوف» رئیس هیات صلح، برنامهای پنج مرحلهای و هشتماهه برای خلع سلاح حماس ارائه کرد، اما این جنبش با اشاره به نقض مداوم آتشبس از سوی رژیم صهیونیستی و عدم خروج کامل نیروهای این رژیم از غزه، آن را رد کرد.
به نوشته این اندیشکده آمریکایی، آمریکا، رژیم صهیونیستی و بخش بزرگی از جامعه بینالمللی تلاش کردهاند رد این طرح را بهعنوان نشانهای از مخالفت حماس با صلح معرفی کنند، اما بررسی توافقهای مشابه در جهان نشان میدهد که طرح فعلی فاقد مؤلفههای اساسی لازم برای موفقیت است.
این گزارش یکی از مهمترین مشکلات را جانبدارانه بودن میانجیگری آمریکا میداند. «توماس لیهی» مدرس ارشد دانشگاه کاردیف در این زمینه میگوید، تجربههای موفق صلح در جهان نشان دادهاند که حضور یک میانجی بیطرف از همان ابتدا برای شکلگیری مذاکرات عادلانه ضروری است.
کویینسی با اشاره به مذاکرات صلح ایرلند شمالی مینویسد، نقش میانجی مستقل در آن فرآیند بسیار تعیینکننده بود، اما در غزه شرایط متفاوت است؛ زیرا هیات صلح تحت رهبری آمریکاست و ترامپ نیز خود را رئیس این نهاد معرفی کرده است.
در این گزارش آمده است، آمریکا نهتنها مهمترین حامی مالی رژیم صهیونیستی بلکه بزرگترین تأمینکننده تسلیحات این رژیم نیز محسوب میشود و به همین دلیل نمیتواند نقش یک میانجی بیطرف را ایفا کند.
اندیشکده کویینسی همچنین عملکرد هیات صلح در برخورد با نقض آتشبس را جانبدارانه توصیف میکند. بر اساس آمار وزارت بهداشت غزه که در این گزارش مورد استناد قرار گرفته، از زمان آغاز آتشبس تاکنون بیش از ۹۰۰ فلسطینی در حملات رژیم صهیونیستی به شهادت رسیدهاند. گروههای امدادی نیز هشدار دادهاند که محدودیتهای اعمالشده بر ورود کمکها موجب سوءتغذیه گسترده و تشدید مشکلات بهداشتی در غزه شده است.
با این حال، کویینسی تأکید میکند هیات صلح برخورد یکسانی با این موارد نداشته و هشدارهای شدیدتری را متوجه حماس کرده است. گزارش همچنین به یک یادداشت افشا شده از نیکلای ملادنوف نماینده عالی هیأت صلح در امور غزه اشاره میکند که در آن تصریح شده بود اگر حماس چارچوب خلع سلاح را نپذیرد، رژیم صهیونیستی به رعایت مفاد آتشبس ملزم نخواهد بود.
به گزارش کویینسی، چنین رویکردی عملاً به رژیم اشغالگر اجازه میدهد بدون پاسخگویی به کشتارها ادامه دهد و در عین حال با تهدید به لغو آتشبس، حماس را تحت فشار قرار دهد.
بخش دیگری از گزارش به ترتیب اجرای مفاد توافق میپردازد. طبق طرح فعلی، حماس باید ابتدا تمامی سلاحهای خود را تحویل دهد، شبکه تونلهایش را نابود کند و نیروهایش را خلع سلاح کند؛ تنها پس از آن است که ارتش صهیونیستی از غزه خارج خواهد شد و بازسازی آغاز میشود.
کویینسی این ترتیب را غیرواقعبینانه میداند و یادآور میشود در توافقهای مشابه، از جمله در ایرلند شمالی و کلمبیا، خلع سلاح پس از دستیابی به توافق سیاسی و دریافت تضمینهای مشخص انجام شده است.
رئیس دانشکده صلح و حل منازعه دانشگاه جورج میسون نیز در این گزارش میگوید، خلع سلاح معمولاً نقطه آغاز صلح نیست و باید پس از تثبیت آتشبس، توافق بر سر ترتیبات امنیتی، نظارت بینالمللی، دسترسی بشردوستانه و آغاز بازسازی انجام شود.
اندیشکده آمریکایی تأکید میکند، حماس بارها اعلام کرده در صورت تشکیل یک کشور فلسطینی بر اساس مرزهای پیش از ۱۹۶۷ حاضر به کنار گذاشتن سلاح خواهد بود، اما رژیم صهیونیستی این پیشنهاد را رد کرده است.
این رسانه همچنین مینویسد، برخلاف تعهدات اولیه، ارتش صهیونیستی پس از آتشبس حضور خود در غزه را گسترش داده و اکنون حدود ۶۰ درصد این منطقه را در کنترل دارد؛ در حالی که قرار بود این میزان به ۵۳ درصد محدود شود.
به باور نویسنده، در شرایطی که هیچ تضمین امنیتی، امتیاز سیاسی یا افق روشنی برای تشکیل کشور فلسطینی ارائه نشده، درخواست خلع سلاح بیشتر به «تسلیم یکجانبه» شباهت دارد تا بخشی از یک فرآیند صلح.
گزارش در ادامه هشدار میدهد که توافقهای ناقص خلع سلاح در گذشته بارها به شکلگیری گروههای منشعب یا بازگشت مجدد گروههای مسلح منجر شدهاند. بهعنوان نمونه، پس از انحلال ارتش عراق توسط آمریکا، صدها هزار نیروی مسلح بدون برنامه بازگشت به جامعه رها شدند و بسیاری از آنها بعدها به نیروهای داعش پیوستند.
کویینسی در پایان این احتمال را مطرح میکند که بنبست کنونی شاید برای رژیم صهیونیستی مطلوب باشد. این گزارش یادآور میشود که «بنیامین نتانیاهو» نخستوزیر رژیم اشغالگر بارها گفته آماده است «در هر لحظه» جنگ را از سر بگیرد و روند معیوب فعلی خلع سلاح میتواند بهانهای تازه برای توجیه ادامه جنگ و اجتناب از ارائه امتیازهای سیاسی باشد.
اندیشکده آمریکایی نتیجه میگیرد که اگر روند کنونی ادامه یابد، میراث اصلی «هیات صلح» نه دستیابی به غزهای آباد و باثبات، بلکه مشروعیتبخشی به تداوم جنگ خواهد بود.
منبع: ایسنا
