باشگاه خبرنگاران جوان - راه‌حل دارویی تنها گزینه نیست و یک اقدام ساده و دوره‌ای می‌تواند معجزه کند، اما ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود و قبل از اقدام، باید چند نکته طلایی را بدانید.

دست خود را روی سینه‌تان بگذارید ضربان قلب خود را احساس می‌کنید؟ حالا تصور کنید با هر بار اهدای خون، نه‌تنها سه نفر را از مرگ نجات می‌دهید، بلکه خطر سکته قلبی خود را تا ۳۰ درصد کاهش می‌دهید. 

شگفت‌انگیز نیست؟ سالانه میلیون‌ها نفر در سراسر جهان خون اهدا می‌کنند، اما بسیاری از آنها نمی‌دانند که این کار ساده، یک اکسیر سلامتی برای خودشان هم هست اهدای خون منظم سطح آهن اضافی بدن را کاهش می‌دهد، جریان خون را بهبود می‌بخشد، فشارخون را پایین می‌آورد و حتی خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها را کم می‌کند.

 اما مثل هر اقدام پزشکی نکاتی هم دارد کم‌خونی، سرگیجه و ضعف موقت از جمله مضراتی هستند که با رعایت اصول ساده کاملاً قابل پیشگیری‌اند بیایید علمی و دقیق ببینیم که اهدای خون چه فواید و مضراتی دارد و چطور می‌توانید حداکثر بهره را با حداقل خطر ببرید.

فواید اصلی اهدای خون برای بدن

اهدای خون فقط یک کار خیرخواهانه نیست، یک سرمایه‌گذاری روی سلامت خودتان است مهم‌ترین فایده علمی آن، کاهش سطح آهن اضافی بدن است تجمع زیاد آهن باعث ایجاد استرس اکسیداتیو می‌شود که به دیواره رگ‌ها آسیب می‌زند و خطر بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهد. 

دومین فایده، تحریک سیستم خون‌سازی است پس از اهدای خون، بدن شما بلافاصله شروع به تولید سلول‌های خونی تازه و جوان می‌کند.

سومین فایده، پایش رایگان سلامت است قبل از هر بار اهدا، فشارخون، سطح هموگلوبین و علائم حیاتی شما به‌دقت بررسی می‌شود که می‌تواند مشکلات پنهان سلامتی را زودتر از موعد شناسایی کند.

شراره دژکام، مدیرکل انتقال خون استان اردبیل نیز با اشاره به اهمیت اهدای مستمر خون، به ویژه برای تامین پلاکت می‌گوید: «پلاکت خون تنها برای سه روز قابل نگهداری است و نیاز بیماران سرطانی و افراد با اختلالات انعقادی، ایجاب می‌کند اهداکنندگان به طور مداوم پای کار باشند، نه صرفاً در مناسبت‌های خاص و از طرفی اهدای مستمر خون ثمرات و فواید بسیاری را به همراه دارد که هموطنان می‌توانند با اهدای خون علاوه بر کمک به بیماران، به شرایط سلامت خود و تضمین آن کمک کنند.»

تأثیر بر قلب، غلظت خون و فشارخون

اهدای خون یک داروی طبیعی برای قلب و عروق شماست وقتی خون اهدا می‌کنید، حجم سلول‌های خونی کاهش می‌یابد و خون رقیق‌تر می‌شود این یعنی فشار کمتری به دیواره رگ‌ها وارد می‌شود و قلب برای پمپاژ خون، انرژی کمتری مصرف می‌کند. 

برای افراد مبتلا به غلظت خون بالا، اهدای خون یکی از مؤثرترین روش‌های درمانی غیردارویی است همچنین اهدای خون سطح هورمون استرس (کورتیزول) را کاهش می‌دهد که مستقیماً روی کاهش فشارخون تأثیر می‌گذارد مطالعات نشان داده‌اند افرادی که به طور منظم خون اهدا می‌کنند، تا ۳۰ درصد کمتر در معرض حملات قلبی قرار دارند.

 کبد چرب، سیگاری‌ها و پوست

اهدای خون برای کبد چرب معجزه می‌کند تجمع آهن در کبد یکی از عوامل اصلی التهاب و پیشرفت کبد چرب است اهدای منظم خون این آهن اضافی را خارج کرده و التهاب کبدی را کاهش می‌دهد. 

برای افراد سیگاری، اهدای خون سطح کربن مونوکسید خون را پایین می‌آورد و جریان اکسیژن به بافت‌ها را بهبود می‌بخشد همچنین باعث کاهش رادیکال‌های آزاد ناشی از دود سیگار می‌شود.

برای پوست صورت، افزایش گردش خون و اکسیژن‌رسانی پس از اهدا، پوست را شفاف‌تر می‌کند، تولید کلاژن را تحریک می‌نماید و به کاهش آکنه و چین‌وچروک کمک می‌کند.

مضرات اهدای خون و عوارض خون دادن زیاد

هیچ اقدام پزشکی بدون عارضه جانبی نیست، اما خوشبختانه مضرات اهدای خون خفیف و موقتی هستند مهم‌ترین عارضه، کاهش موقت سطح آهن و هموگلوبین است که در صورت تکرار بیش از حد و بدون فاصله مناسب، می‌تواند به کم‌خونی منجر شود. 

سایر عوارض شامل سرگیجه، افت فشارخون، کبودی در محل تزریق، حالت تهوع و احساس ضعف خفیف است عوارض خون دادن زیاد و مکرر (بدون رعایت فاصله زمانی) می‌تواند شامل فقر آهن مزمن، خستگی دائمی، کاهش تمرکز، ریزش مو و تضعیف سیستم ایمنی باشد به همین دلیل است که رعایت فواصل استاندارد بین هر اهدا حیاتی است.

چه کسانی نباید خون اهدا کنند؟

اهدای خون برای همه افراد مناسب نیست و در برخی موارد می‌تواند خطرناک باشد افرادی که به بیماری‌های عفونی مزمن مانند ایدز، هپاتیت B و C یا سل فعال مبتلا هستند، هرگز نباید خون اهدا کنند.

 زنان باردار و شیرده به دلیل نیاز بالای بدن به آهن و خون، از گروه‌های ممنوعه هستند افراد مبتلا به کم‌خونی شدید یا فقر آهن نیز ابتدا باید مشکل خود را درمان کنند، سپس اقدام به اهدا نمایند. 

بیماران سرطانی در حال شیمی‌درمانی، افراد باسابقه بیماری‌های خونی مانند هموفیلی، و کسانی که اخیراً عمل جراحی بزرگ انجام داده‌اند نیز باید حداقل ۶ ماه تا یک سال صبر کنند همیشه قبل از اهدا، وضعیت خود را با پزشک مرکز انتقال خون در میان بگذارید.

دستورالعمل کاهش مضرات؛ قبل، حین و بعد از اهدا

کاهش مضرات اهدای خون کاملاً در اختیار شماست قبل از اهدا، حتماً غذای مقوی و پرآهن مانند گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات و سبزیجات برگ سبز بخورید. آب و مایعات کافی بنوشید. شب قبل خوب بخوابید. 

از مصرف چای، قهوه و لبنیات (که جذب آهن را کاهش می‌دهند) حداقل ۲ ساعت قبل از اهدا خودداری کنید بعد از اهدا، حداقل ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در مرکز بمانید و استراحت کنید مایعات فراوان بنوشید.

 تا ۲۴ ساعت از فعالیت ورزشی سنگین، بلندکردن اجسام سنگین و رانندگی طولانی خودداری کنید در صورت بروز کبودی، از کمپرس سرد استفاده کنید مصرف غذاهای غنی از آهن و ویتامین C (که جذب آهن را افزایش می‌دهد) را برای چند روز افزایش دهید.

 فاصله زمانی استاندارد 

اهدای خون یک عمل هوشمندانه برای سلامتی شما و یک نجات‌بخش برای بیماران است فاصله استاندارد بین هر اهدا به توصیه سازمان انتقال خون؛ مردان هر ۱۲ هفته (۳ ماه) و زنان هر ۱۶ هفته (۴ ماه) یک‌بار می‌توانند خون اهدا کنند. 

این فاصله به بدن فرصت کافی برای بازسازی کامل ذخایر آهن و گلبول‌های قرمز را می‌دهد با خودتان قرار بگذارید؛ اگر بالای ۱۸ سال دارید، وزن شما بیش از ۵۰ کیلوگرم است و بیماری خاصی ندارید، همین ماه اول به نزدیک‌ترین مرکز انتقال خون مراجعه کنید. جان سه نفر را نجات دهید و قلب خود را جوان کنید این متن را برای دوستان و خانواده بفرستید. آگاهی، اولین قدم برای سلامتی جمعی است.

منبع: فارس