باشگاه خبرنگاران جوان - ترامپ از نظر ردنِکها و محافظهکاران آمریکایی یک انسانرسانه، از منظر دموکراتها، موجودی عجیبالخلقه و از نظر ما در جایگاه مردم ایران، یک دلقک دیوانه است. نکته مشترک در همه صفتهایی که به ترامپ اطلاق میشود، تلاش و تمایل او برای متفاوتنمایی با دیگر رؤسایجمهور آمریکاست. چه از طرف همحزبیهایش و چه از جانب دموکراتها و چه از سوی ما، او بهظاهر فردی ضد سیستم به حساب میآید که دوست دارد تمام افراد، گروهها، امکانات نظامی، اقتصاد و حتی رسانه را تحت انقیاد خویش و خانوادهاش دربیاورد. ترامپ پیش از ورود به کاخ سفید در سال ۲۰۱۶ تلاش زیادی را معطوف به انجام این مأموریت کرد و بیش از هر سیاستمداری و تقریباً به اندازه هر انسان عادی که خوره حضور در توییتر و شبکههای اجتماعی است به فعالیت در این فضا پرداخته است؛ بهگونهای که ریزترین مسائل، از وضعحمل فلان خبرنگار فاکسنیوز تا جنگ علیه ایران را از طریق توییتر (ایکس) و «تروثسوشال» با خوانندگانش به اشتراک رسانده و همرسانی میکند.
الگوی رفتاری ترامپ در شبکههای اجتماعی، بهویژه توییتر به شکلی است که در برابر شکل انتشار اخبار و تحلیل آن توسط رسانههای جریان اصلی خبر، مانند CNN، «واشنگتن پست»، «والاستریت ژورنال»، «نیویورکتایمز» و حتی فاکسنیوز، قرار گرفته و هویت پیدا میکند. او در طول تجاوز وحشیانه به ایران که از آن تحت عنوان عملیات «خشم حماسی» اسم میبرد، بارها به این شبکهها و جراید در توییتهایش حمله کرده و حتی کوچکترین مورد و مسئله را در این رابطه از دید خود پنهان نکرده است. در این گزارش ضمن اشاره به مواردی ازایندست، به خاستگاه رسانههایی که ترامپ بیوقفه علیه آنها دست به کیبورد میبرد، پرداخته و دلیل اهمیت اتخاذ چنین تاکتیکی از طرف ترامپ را روشن خواهیم کرد.
از رسوایی واترگیت تا دردسر ترامپی
اگر اندکی اهل سینما و همینطور مرور تاریخ روزنامهنگاری در عصر جدید باشید، عبارت «رسوایی واترگیت» به گوشتان خورده است. داستان ازاینقرار بود که مأموران سابق «افبیآی» در پوشش یک سازمان جمعآوری کمکهای مالی وابسته به کمپین انتخاباتی «ریچارد نیکسون» وارد دفتر کمیته ملی دموکراتها در هتل واترگیت میشوند و ضمن کارگذاشتن دستگاههای شنود در دفتر، تعدادی از اسناد و مدارک را برای اهداف خاص به سرقت میبرند. در جریان مشخصشدن زوایای این رسوایی که درنهایت به استعفای نیکسون از ریاستجمهوری انجامید، «باب وودوارد» و «کارل برنستین» بهعنوان خبرنگاران واشنگتنپست نقشی ویژه ایفا کردند؛ مسئلهای که از دید هالیوود، رابرت ردفورد، برادران وارنر و «آلن جِی پاکولا» پنهان نماند و باعث ساخت فیلم «همه مردان رئیسجمهور» در این زمینه شد. واشنگتنپست یکی از رسانههای فعال در حلقه «لیبرال»هاست و در طول حیات صدواندی سالهاش این تعلق و تعهد به حزب دموکرات را پنهان نکرده است، اما این روند هم در روز تاریخی ششم آگوست ۲۰۱۳ مورد تجدیدنظر قرار گرفت تا واشنگتنپست تعهد دیرینش در وفاداری به رقبای سیاسی ترامپ را کاهش دهد.
در این تاریخ، «جف بزوس» مالک «آمازون» این رسانه را تصاحب کرد تا کفه ترازوی شبکهها و جراید منتسب به حزب دموکرات اندکی سبکتر شود. واشنگتنپست در کارزار انتخاباتی میان «کامالا هریس» و «دونالد ترامپ» مشیای بیطرفانه در پیش گرفت که همین مسئله خشم آمریکای لیبرال را برانگیخت. «ویلیام لوئیس» مدیر پیشین این روزنامه -که در فوریه ۲۰۲۶ جایش را به «جف دونوفریو» داد- همان زمان عنوان کرد واشنگتنپست در حال بازگشت به سنت خود در عدم حمایت از نامزدهای ریاستجمهوری ایالاتمتحده است؛ سنتی که در زمان روی کارآمدن دولت «جیمی کارتر» کنار گذاشته شد و این روزنامه بهطور علنی به دفاع از ریاستجمهوری نامزد دموکراتها برخاست. باری، سیاست جف بزوس در کمک توأمان مالی به دموکراتها و جمهوریخواهان در کنار حفظ فیگور بیطرفی تاکنون موجب شده که ترامپ در توییتهایی که به مسئله ایران اشاره دارد کمتر از باقی رسانههای مین استریم به واشنگتنپست بپردازد. رئیسجمهور آمریکا تاکنون دو بار در توییتهای خود به این روزنامه حمله کرده است که در مقایسه با «نیویورکتایمز» و «سیانان» عدد بزرگی به حساب نمیآید. ترامپ در تاریخ ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ در دو پست جداگانه به این رسانه حمله کرد.
محتوای پست اول در مورد توافق «برجام» در زمان ریاستجمهوری اوباما بود. ترامپ با اشاره به اینکه توافق احتمالی دولتش با ایران نسخه بهتری از برجام خواهد بود با صراحت از «دیوید ایگناتیوس» بهعنوان یکی از چهرههای رسانهای واشنگتنپست نام برد و او را «خبرنگار سبکوزن» خطاب قرار داد؛ آنهم به این دلیل که احساس کرد او ممکن است موافق برجام باشد، زیرا بیش از حد معمول در مورد این توافق مینویسد! رئیسجمهور حراف آمریکا در توییت بعدیاش هم با اعلام خبر پیروزی قریبالوقوع در جنگ با ایران، واشنگتنپست را روزنامهای ورشکسته و از بین رفته توصیف کرد، زیرا تنها کاری که انجام نداد این بود که در زمین ترامپ برای ساخت روایت دروغین از پیروزی در صحنه نبرد بازی نکرد.
لقمه گلوگیر سیانان در هاضمه ترامپ
«تد ترنر» بنیانگذار شبکه خبری «سیانان» ۱۶ اردیبهشت درگذشت. اما ترنر و رسانهاش چه ویژگی بارزی داشتند و دارند که باعث شده ترامپ بارها به آنها اشاره کند؟ سابقه تأسیس این شبکه به تسخیر لانه جاسوسی یا همان سفارت آمریکا در ایران به دست «دانشجویان پیرو خط امام» بازمیگردد. این حادثه ضربه سختی را به چهره کارتر و دولت دموکراتش وارد کرد، بهحدی که او برای خروج از این بحران باید علاوه بر عملیاتی کردن یک طرح نظامی در خاک ایران -که به فاجعه «پنجه عقاب» (طبس) منجر شد- فکری هم به حال جنبه رسانهای اقداماتش برای پیروزی در انتخابات آتی میکرد. از همین رو، در یکم ژوئن ۱۹۸۰ شبکه سیانان با هدف کمک به جیمی کارتر و حزب دموکرات تأسیس شد. این شبکه اولین رسانه ۲۴ ساعته در زمینه پوشش اخبار در ایالات متحده بود و در همان ابتدا با جذب ۳۰۰ نیروی باتجربه کارش را آغاز کرد.
اگرچه سیانان نتوانست مانع یکدورهای شدن حضور کارتر در کاخ سفید شود، اما توانست به سرعت توسعه پیدا کند و ظرف ۱۸ ماه از پخش اولین برنامهاش در ژوئن ۱۹۸۰ یک شبکه فرعی بهنام CNN۲ را راه بیندازد. سیانان بهقدری موفق بود که باقی شبکهها در رقابت با آن عملاً هیچ موفقیتی به دست نیاوردند و یکی پس از دیگریناکاوت و از صحنه خارج شدند. نقطه عطف دوم سیانان، پس از شکست در روایتسازی برای کارتر در پرداختن به جنگ اول خلیجفارس در سال ۱۹۹۱ رقم خورد. سیانان تنها شبکه خبری بود که در ساعات آغاز عملیات نظامی ایالاتمتحده علیه عراق، با گزارشهای زنده از داخل «هتل الرشید» توسط «جان هالیمن»، «پیتر آرنت» و «برنارد شاو» واکنش نشان داد. این اتفاق باعث شد تا نام این رسانه، بیش از یک شبکه خبری بر سر زبانها بیفتد و حتی روایتسازیهایش در راستای سیاست امپریالیستی دولتهای دموکرات و جمهوریخواه آمریکا بیش از پیش مخاطب پیدا کند.
سیانان برخلاف شبکههای خبری دست راستی از نمایش تصاویر خشن و جنگطلبانه پرهیز میکرد و تأکید بیشتر را بر تربیت و ساخت ادراک «دیگری» میگذاشت. به همین خاطر هم بود که در زیبا کردن چهره جنگ خلیجفارس و آثار منفی گسترده آن بر جوانب اساسی زندگی مردم عراق نقشی گسترده ایفا کرد. نظریه «سیانان افکت» نیز با هدف تأثیرگذاری بر جوامع بهمنظور هموار کردن حمله نظامی به مخالفان و منتقدان نظم مسلط غربی از دل پوشش خبری این رسانه در مواجهه با جنگ اول خلیجفارس بیرون آمد و تبدیل به یکی از روشهای مقابله نرم با «دیگری» دولت آمریکا شد و بارها در پرونده هستهای و حقوق بشری علیه ایران و دیگر کشورهایی که دل خوشی از آمریکا نداشتند مورد استفاده قرار گرفت.
سیانان تاکنون طی ریاستجمهوری ترامپ دوران پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته و بارها مورد انتقاد و حتی حمله رئیسجمهور این کشور قرار گرفته است. دونالد ترامپ پس از حمله به ایران چندینبار این شبکه خبری را در توییتها و مصاحبههایش مورد عتاب و خطاب قرار داده است. او در یکی از توییتهایش که در تاریخ یکم اردیبهشت منتشر کرد به این شکل از سیانان یاد کرد و نوشت: «عملیات چکش نیمهشب با نابودی کامل و تمامعیار سایتهای هستهای در ایران همراه بود. اخبار جعلی سیانان و دیگر شبکهها و پلتفرمهای رسانهای فاسد در اعطای اعتباری که خلبانان ما شایسته آن هستند کوتاهی میکنند.» اگر بخواهیم سیانان را در زنجیره حملات ترامپ به غولهای رسانهای آمریکایی نظیر نیویورکتایمز، والاستریت ژورنال و واشنگتنپست قرار دهیم راه را اشتباه رفتهایم، زیرا این شبکه اهمیتی مضاعف برای رئیسجمهور دیوانه ایالاتمتحده دارد. فروش «وارنر برادرز» بهعنوان شرکت مادر سیانان به پارامونت توسط «دیوید آلیسون» صاحب این شبکه و میلیاردر متحد ترامپ موجی از نگرانی را در میان چهرههای رسانهای نزدیک به حزب دموکرات ایجاد کرده است، زیرا این معامله سیانان را از کنترل گلوبالیستها درآورده و به ترامپیستها نزدیک میکند و به رئیسجمهور این امکان را میدهد تا هر میزان دروغی که دلش خواست را برای ساخت روایت مطلوب به زبان و قلم جاری کند و زمینه را برای حضور یک چهره محافظهکار دیگر در کاخ سفید فراهم بیاورد.
تأثیر باقی شبکهها و روزنامههای اسمورسمدار متمایل به حزب دموکرات اگرچه در این چرخه اهمیت دارند، اما این سیانان است که کنترل بر شبکه مادر آن، یعنی برادران وارنر میتواند آینده خبررسانی را تحتتأثیر قرار دهد. این واقعیتی است که ترامپ در اظهارنظرها و توییتهایش به آن اشاره میکند و برای سیانان دندان تیز کرده است.
منبع: فرهیختگان