باشگاه خبرنگاران جوان - با وجود فشار و دشمنی جبهه باطل، قرآن نشان می‌دهد که اهل ایمان و اخلاص در نهایت شکست‌خورده میدان نیستند؛ چنان‌که در آیات ۱۳۹ تا ۱۴۸ سوره صافات، حضرت یونس(ع) پس از گرفتار شدن در دل دریا، به سبب تسبیح خدا نجات می‌یابد و قوم او نیز به دلیل ایمانشان از عذاب الهی رهایی پیدا می‌کنند.

در آیات ۱۲۷ تا ۱۵۳ سوره صافات، قرآن بار دیگر تقابل همیشگی «جبهه حق» و «جبهه باطل» را به تصویر می‌کشد، تقابلی که در آن، دشمنان حقیقت هرچند مدتی میدان‌داری می‌کنند، اما سرانجام گرفتار کیفر الهی می‌شوند و اهل ایمان و اخلاص، به نجات و پاداش می‌رسند. این صفحه از قرآن، هم سرگذشت اقوام تکذیب‌کننده را یادآوری می‌کند، هم داستان پرمعنای حضرت یونس(ع) را روایت می‌کند و هم در پایان، پرده از ریشه‌های انحراف مشرکان برمی‌دارد، انحرافی که از جهل، تحریف و نسبت‌های ناروا به خداوند سرچشمه می‌گیرد.

تکذیب حقیقت، آغاز سقوط دشمن است

آیات ابتدایی این بخش، از سرنوشت اقوامی سخن می‌گوید که پیامبران الهی را تکذیب کردند؛ کسانی که در برابر دعوت حق ایستادند و راه دشمنی با حقیقت را برگزیدند. قرآن با تعبیرهایی هشداردهنده تأکید می‌کند که آنان عذاب الهی را خواهند چشید و هیچ راه گریزی از نتیجه عملکرد خود ندارند. در مقابل، بندگان مخلص خداوند از این عذاب نجات می‌یابند.

علامه طباطبایی در تفسیر المیزان ذیل این آیات توضیح می‌دهد که سنت الهی در طول تاریخ تغییرناپذیر است، یعنی هر جبهه‌ای که در برابر حق بایستد، هرچند ظاهراً قدرتمند باشد، در نهایت شکست خواهد خورد. در مقابل، کسانی که بر محور ایمان و اخلاص حرکت می‌کنند، حتی اگر در تنگنا قرار گیرند، مورد حمایت الهی قرار می‌گیرند. قرآن در این آیات، میان «مکذبین» و «عبادالله المخلصین» مرزبندی روشنی ترسیم می‌کند. این مرزبندی فقط مربوط به گذشته نیست، بلکه یک قاعده دائمی در تاریخ بشر است. دشمنی با حقیقت، جامعه را به سمت فروپاشی می‌برد و اخلاص، زمینه نجات و پیروزی را فراهم می‌کند.

وقتی بازگشت به خدا راه نجات می‌شود

بخش مهمی از این صفحه، به داستان حضرت یونس(ع) اختصاص دارد پیامبری که قوم خود را ترک کرد و پس از ماجرای افتادن در دریا و بلعیده شدن توسط ماهی، با تضرع و بازگشت به خداوند نجات یافت.

قرآن می‌فرماید که «فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَهُوَ مُلِيمٌ» ماهی او را بلعید در حالی که خود را سرزنش می‌کرد. سپس تأکید می‌کند که اگر یونس اهل تسبیح و یاد خدا نبود، تا روز قیامت در شکم ماهی باقی می‌ماند. اما ذکر و توبه، مسیر نجات را برای او گشود. این ماجرا را نمونه‌ای روشن از رحمت الهی است. ماجرای حضرت یونس نشان می‌دهد که حتی در سخت‌ترین بن‌بست‌ها نیز راه بازگشت بسته نیست. انسانی که به خدا پناه ببرد و حقیقت را بپذیرد، می‌تواند از عمیق‌ترین تاریکی‌ها نجات پیدا کند.

از سوی دیگر، داستان یونس فقط روایت نجات یک پیامبر نیست؛ بلکه هشداری برای جبهه باطل نیز هست. همان خدایی که بنده مخلص خود را از دل دریا نجات می‌دهد، قادر است قدرت‌های ظاهری دشمن را نیز در هم بشکند. در این روایت، نجات و مجازات در کنار هم معنا پیدا می‌کنند، مؤمن بازگشته نجات می‌یابد و معاند لجوج، در مسیر هلاکت قرار می‌گیرد.

پاداش اخلاص، سنت همیشگی خداوند

پس از بیان ماجرای یونس(ع)، قرآن بار دیگر بر پاداش اهل ایمان تأکید می‌کند. خداوند می‌فرماید که یونس را به سرزمینی بی‌گیاه افکند، بر او درختی رویاند و سپس او را برای هدایت مردم فرستاد. در ادامه نیز قوم او ایمان آوردند و تا مدتی از نعمت الهی بهره‌مند شدند.

این بخش از آیات، تصویری امیدبخش از نتیجه ایمان و بازگشت به خدا ارائه می‌دهد. ایمان حقیقی فقط یک باور ذهنی نیست، بلکه نیرویی است که مسیر زندگی انسان و جامعه را تغییر می‌دهد. قومی که لحظه‌ای پیش در آستانه عذاب قرار داشت، با توبه و ایمان، از مجازات نجات پیدا کرد.در مقابل، قرآن بارها یادآور می‌شود که دشمنان حقیقت، هرچقدر هم بر طغیان خود اصرار بورزند، از سنت الهی فرار نخواهند کرد. کیفر الهی فقط در آخرت نیست، بسیاری از شکست‌ها، اضطراب‌ها و فروپاشی‌های درونی نیز بخشی از همین مجازات است.

ریشه دشمنی با حق، جهل و تحریف است

آیات پایانی این صفحه، به یکی از ریشه‌های اصلی انحراف مشرکان اشاره می‌کند، اینکه برای خداوند فرزند قائل می‌شدند و فرشتگان را دختران خدا می‌نامیدند. قرآن با لحنی تند و استدلالی روشن، این باورها را رد می‌کند و آنها را ناشی از جهل و دروغ‌پردازی می‌داند.

مشرکان، بدون هیچ دلیل عقلی یا وحیانی، نسبت‌هایی ناروا به خدا می‌دادند و همین تحریف‌ها، آنان را در برابر حقیقت قرار می‌داد. از نگاه قرآن، دشمنی با حق معمولاً از یک انحراف فکری آغاز می‌شود، زمانی که انسان حقیقت را کنار می‌گذارد و به خیال‌پردازی و تعصب پناه می‌برد. در این آیات، قرآن همزمان دو مسیر را نشان می‌دهد، مسیر بندگان مخلص که به رحمت و نجات می‌رسند و مسیر معاندان که در باتلاق جهل و تکذیب فرو می‌روند. این دوگانه، پیام اصلی این آیات قرآن است، اینکه آینده از آن جبهه حق است، حتی اگر اهل باطل مدتی قدرت‌نمایی کنند.

سنتی که تغییر نمی‌کند

آیات ۱۲۷ تا ۱۵۳ سوره صافات، تصویری روشن از سنت الهی در تاریخ ارائه می‌دهد، سنتی که بر اساس آن، اخلاص و ایمان به نجات می‌انجامد و تکذیب و دشمنی با حقیقت، سرانجامی جز سقوط ندارد. قصه حضرت یونس(ع) در میانه این آیات، نشانه‌ای از همین حقیقت است، اینکه خداوند حتی از دل تاریکی دریا نیز می‌تواند راه نجات بگشاید. این آیات به مؤمنان امید می‌دهد که سختی‌ها پایدار نیست و اگر جبهه حق بر ایمان و استقامت باقی بماند، سرانجام نصرت الهی فرا خواهد رسید. در مقابل، دشمنی که بر جهل، تحریف و تکذیب تکیه کرده، هرچند امروز مقتدر به نظر برسد، آینده‌ای جز فروپاشی و مجازات نخواهد داشت.

منبع: فارس