باشگاه خبرنگاران جوان - تحقیقات دانشگاه‌های آمریکا در حوزه‌هایی مانند رباتیک، هوش مصنوعی، پهپادها و هدایت موشک، طی سال‌های گذشته به یکی از مسیرهای همکاری علمی و نظامی میان واشنگتن و اسرائیل تبدیل شده است؛ همکاری‌ای که بر اساس یک گزارش تحقیقی، دست‌کم ۷۰ پروژه در بیش از ۳۰ دانشگاه آمریکایی را شامل می‌شود و سابقه آن دست‌کم به سال ۲۰۰۹ بازمی‌گردد.

بر اساس این گزارش، بیش از هزار صفحه سند داخلی دانشگاه‌ها و همچنین اسناد نظامی آمریکا و اسرائیل نشان می‌دهد وزارت جنگ اسرائیل طی نزدیک به دو دهه از پروژه‌های پژوهشی متعددی در دانشگاه‌های آمریکا حمایت مالی کرده است. موضوع این تحقیقات از ساخت ربات‌های کوچک و خزنده گرفته تا توسعه سامانه‌های هوش مصنوعی برای شناسایی اهداف، شبکه‌های حسگری، پهپادهای گروهی و الگوریتم‌های هدایت موشک را دربرمی‌گیرد.

یکی از نمونه‌های قابل توجه، پژوهش روی ربات‌هایی با ظاهر و قابلیت حرکت شبیه سوسک و کرم است. در دانشگاه کارنگی ملون و همچنین دانشگاه مریلند، پژوهشگرانی روی ربات‌های کوچک و خزنده کار کرده‌اند که می‌توانند در محیط‌های دشوار حرکت کنند. در پروژه‌های دیگری نیز پهپادهای بسیار کوچک با الهام از توانایی پرواز مرغ مگس‌خوار و خفاش طراحی شده‌اند؛ فناوری‌هایی که قابلیت استفاده برای جست‌وجو در غارها و ساختمان‌های تخریب‌شده را دارند.

بخش مهم‌تر این همکاری‌ها اما به استفاده نظامی از هوش مصنوعی مربوط می‌شود. ارتش اسرائیل طی سال‌های گذشته از پهپادها برای جمع‌آوری حجم زیادی از داده‌های نظارتی استفاده کرده و این داده‌ها در سامانه‌های هوش مصنوعی برای ردیابی اهداف و سرعت بخشیدن به فرایند تصمیم‌گیری نظامی به کار گرفته شده‌اند.

یکی دیگر از حوزه‌های مورد حمایت وزارت جنگ اسرائیل، تحلیل شبکه‌های اجتماعی و داده‌های مکانی بوده است. در دانشگاه مریلند، پژوهشی انجام شد که به دنبال شناسایی نقاط آسیب‌پذیر شبکه‌ها بوده است. پژوهش دیگری نیز با استفاده از داده‌های موقعیت مکانی تلفن‌های همراه، جابه‌جایی جمعیت در اسرائیل و سرزمین‌های اشغالی را بررسی کرده است. بر اساس اسناد این پروژه، الگوریتم‌های مورد استفاده می‌توانند با سامانه‌های نظارتی و پهپادهای بدون سرنشین ارتباط داشته باشند.

پهپادهای گروهی و فناوری هدایت نیز بخش دیگری از این همکاری‌ها را تشکیل می‌دهند. در دانشگاه‌های ماساچوست و MIT، پروژه‌هایی برای کنترل تعداد زیادی ربات توسط یک اپراتور و همچنین بهینه‌سازی مسیر حرکت گروه‌های پهپادی انجام شده است. در پروژه‌ای دیگر در دانشگاه میشیگان، ناوگان پهپادهای حمل بسته برای وزارت جنگ اسرائیل بهینه‌سازی شد.

یکی از بحث‌برانگیزترین نمونه‌ها نیز به پژوهشی درباره حسگرهای شیمیایی مربوط می‌شود. در پیشنهاد اولیه‌ای که به وزارت جنگ اسرائیل ارائه شده بود، پژوهشگران هدف اصلی پروژه را شناسایی مواد منفجره و مین‌های مدفون‌شده در میدان نبرد عنوان کرده بودند.

نحوه تامین مالی این پروژه‌ها نیز بخش مهمی از این گزارش است. بر اساس اسناد بررسی‌شده، این تحقیقات نه از مسیر معمول کمک‌هزینه‌های علمی، بلکه به عنوان «اقلام و خدمات دفاعی» و از طریق برنامه تامین مالی نظامی خارجی آمریکا (FMF) خریداری شده‌اند؛ همان سازوکاری که اسرائیل از آن برای خرید تجهیزات دفاعی آمریکایی از جمله جنگنده‌های اف-۳۵ استفاده می‌کند.

در این روند، دفتر ماموریت وزارت جنگ اسرائیل در آمریکا نقش اصلی را در خرید تحقیقات ایفا می‌کند. این دفتر سالانه حدود ۳.۳ میلیارد دلار از کمک‌های آمریکا را برای خرید کالاها و خدمات دفاعی هزینه می‌کند. این قراردادها عمدتا در قالب «قراردادهای تجاری مستقیم» انجام می‌شوند. از آنجا که تنها قراردادهای بیش از ۱۰۰ میلیون دلار نیازمند اطلاع‌رسانی به کنگره هستند، جزئیات بسیاری از این همکاری‌ها الزاما در معرض نظارت عمومی و کنگره قرار نمی‌گیرد.

در مجموع، اسناد بررسی‌شده تصویری از شبکه‌ای گسترده میان دانشگاه‌های آمریکا، دانشمندان، نهادهای نظامی اسرائیل و سازوکار کمک‌های جنگی واشنگتن ارائه می‌کنند؛ شبکه‌ای که در آن مرز میان پژوهش دانشگاهی و کاربردهای نظامی، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، رباتیک و پهپادها، بیش از گذشته به موضوع بحث و مناقشه تبدیل شده است.

منبع: ایسنا