مغزهایی که جوانتر میمانند
بعضی مهارتها فقط یک توانایی نیستند بلکه میتوانند راهی برای جوانتر ماندن مغز باشند.
باشگاه خبرنگاران جوان - وقتی میگوییم کسی به دو یا سه زبان صحبت میکند، معمولا اولین چیزی که به ذهنمان میرسد یک مهارت ارتباطی است؛ تواناییای که به فرد کمک میکند با آدمهای بیشتری ارتباط بگیرد، سفر راحتتری داشته باشد یا فرصتهای شغلی بیشتری پیدا کند اما ماجرا به همینجا ختم نمیشود. پشت توانایی جابهجایی میان زبانها، فرایندی پیچیده در مغز اتفاق میافتد؛ مغز باید مدام تشخیص دهد کدام زبان را به کار بگیرد، کلمات زبان دیگر را کنار بگذارد و در لحظه میان چند نظام زبانی جابهجا شود.همین فعالیت مداوم، این پرسش را مطرح کرده است که آیا چندزبانهبودن میتواند فراتر از یک توانایی زبانی، مغز را نیز تغییر دهد و حتی به حفظ سلامت آن در سالهای سالمندی کمک کند؟ پژوهشهای سالهای اخیر نشان میدهند پاسخ به این پرسش میتواند مثبت باشد. «ترجمان» در گزارشی به این یافتههای پژوهشی پرداخته است.
چندزبانهبودن چگونه مغز را تغییر میدهد؟
اما این تأثیر دقیقاً چگونه در مغز شکل میگیرد؟ پژوهشگران شواهدی یافتهاند که نشان میدهد صحبتکردن به بیش از یک زبان هم نحوه کارکرد مغز را تغییر میدهد و هم ساختار آن را. مغز افراد چندزبانه مدام در حال پایش چیزهایی است که میشنوند و میگویند و آنها را با زبانهایی که میدانند تطبیق میدهد. این چالش مداوم برای توجهکردن، تشخیصدادن و تصمیمگرفتن درباره اینکه از کدام زبان استفاده کنند و از کدام زبان استفاده نکنند، ظاهرا مغز را تمرین میدهد و انعطافپذیری و مقاومت آن را افزایش میدهد.البته این تغییرات فقط در حد یک فرضیه درباره نحوه فعالیت مغز باقی نماندهاند و پژوهشگران توانستهاند نشانههایی از آن را در عملکرد واقعی مغز نیز مشاهده کنند. اگر چندزبانهبودن واقعا مغز را به پردازش کارآمدتر اطلاعات عادت دهد، انتظار میرود این تفاوت هنگام انجام وظایف شناختی نیز دیده شود؛ یعنی مغز فرد چندزبانه بتواند یک کار مشابه را با صرف انرژی کمتری انجام دهد. بررسیهای انجامشده نیز تا حدی همین موضوع را نشان دادهاند.
مغزی کارآمدتر برای سالهای سالمندی
یک پژوهش نشان داد که وقتی وظایف مشابهی به افراد تکزبانه و چندزبانه سپرده میشود، مغز چندزبانهها در مقایسه با افراد تکزبانه، فعالیت مغزی کمتری داشت؛ موضوعی که نشان میدهد دانستن زبانهای بیشتر، مغز آنها را کارآمدتر کرده است. افزایش کارآمدی مغز در دوران سالمندی اهمیت زیادی دارد، بهویژه اگر تغییرات پاتولوژیکی در مغز رخ دهند که میتوانند به بیماریهایی مانند آلزایمر منجر شوند. الن بیالیستوک از دانشگاه یورک میگوید مغزی که کارآمدتر است، ممکن است بتواند علیرغم کندشدنهایی که با افزایش سن یا بیماری به وجود میآیند، برای مدت طولانیتری به کار خود ادامه دهد.این یافتهها، پرسش مهم دیگری را مطرح میکنند: آیا چندزبانهبودن میتواند به مغز کمک کند تا در برابر آثار پیری و بیماری مقاومت بیشتری داشته باشد؟
پژوهشی دیگر نشان میدهد کشورهایی که زبانهای بیشتری در آنها صحبت میشود، با روند کندتر پیری مغز ارتباط دارند. در مقابل، صحبتکردن فقط به یک زبان با تقریباً دو برابر شدن خطر پیری شتابگرفتهٔ مغز ارتباط دارد. پژوهشهای بعدی نشان دادند مغز افرادی که به دو یا سه زبان صحبت میکردند، شش سال جوانتر به نظر میرسید. مغز افرادی که به چهار زبان صحبت میکردند، ۱۳ سال جوانتر به نظر میرسید.به نظر میرسد دانستن زبانهای بیشتر، ذخیره شناختی را افزایش میدهد؛ یعنی توانایی مغز برای سازگارشدن و جبرانکردنِ تغییرات زیستی ناشی از افزایش سن یا بیماری. پژوهشها نشان میدهند افراد دوزبانه، دیرتر به زوال عقل مبتلا میشوند و حتی در صورت تشخیص آلزایمر، میتوانند مدت طولانیتری عملکرد خود را حفظ کنند.
منبع: فارس
