باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور  - در سال‌های اخیر، افزایش مصرف برق و فاصله میان میزان تولید و تقاضا، مدیریت شبکه برق را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت انرژی تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، استفاده از ابزار‌های هوشمند برای مدیریت مصرف و کنترل بار شبکه، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؛ کنتور‌های هوشمند یکی از مهم‌ترین ابزار‌هایی هستند که می‌توانند در این مسیر نقش‌آفرینی کنند.

کنتور هوشمند برخلاف کنتور‌های سنتی، امکان ثبت و انتقال اطلاعات مصرف برق را به‌صورت دقیق‌تر و در بازه‌های زمانی کوتاه‌تر فراهم می‌کند. این فناوری به شرکت‌های توزیع اجازه می‌دهد الگوی مصرف مشترکان را بهتر شناسایی کرده و در زمان‌هایی که شبکه با افزایش بار مواجه است، مدیریت مصرف را هدفمندتر انجام دهند.

۷ میلیون و ۲۵۰ هزار کنتور هوشمند نصب شد

در همین راستا عباس علی‌آبادی وزیر نیرو با اشاره به روند توسعه کنتور‌های هوشمند در کشور گفت: ۷ میلیون و ۲۵۰ هزار کنتور هوشمند نصب شده و امیدواریم این رقم تا سال بعد به ۱۵ میلیون برسد.

افزایش تعداد کنتور‌های هوشمند به معنای حرکت تدریجی شبکه برق از مدیریت سنتی به سمت مدیریت داده‌محور است. در این مدل، اطلاعات مصرف مشترکان می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری دقیق‌تر برای کنترل بار و کاهش فشار بر شبکه قرار گیرد.

یکی از مهم‌ترین مزایای این طرح، کمک به ایجاد عدالت در خاموشی‌ها است. در شرایطی که به دلیل کمبود تولید یا افزایش شدید مصرف، اعمال محدودیت در شبکه اجتناب‌ناپذیر باشد، برخورد یکسان با همه مشترکان لزوماً به معنای عدالت نیست. کنتور‌های هوشمند می‌توانند با فراهم کردن اطلاعات دقیق از میزان و زمان مصرف، زمینه مدیریت هدفمندتر بار را فراهم کنند.

عبور از خاموشی‌های عمومی با کنتور‌های هوشمند 

بسیاری از کارشناسان حوزه انرژی در این‌باره معتقد است توسعه کنتور‌های هوشمند می‌تواند یکی از زیرساخت‌های اصلی برای عبور از خاموشی‌های عمومی و حرکت به سمت مدیریت هوشمند مصرف باشد؛ وقتی میزان مصرف و رفتار مشترکان به‌صورت دقیق قابل اندازه‌گیری باشد، می‌توان مشترکان پرمصرف را بهتر شناسایی و برنامه‌های تشویقی یا محدودیتی را متناسب با شرایط اعمال کرد.

 البته کنتور هوشمند به‌تنهایی مشکل ناترازی برق را حل نمی‌کند، بلکه باید در کنار افزایش ظرفیت تولید، توسعه شبکه، اصلاح الگوی مصرف و اجرای برنامه‌های مدیریت تقاضا مورد استفاده قرار گیرد.

از سوی دیگر، این کنتور‌ها می‌توانند امکان قرائت غیرحضوری، کاهش خطای قرائت، شناسایی برخی مصارف غیرعادی و مدیریت بهتر اطلاعات مشترکان را نیز فراهم کنند. در صورت تکمیل زیرساخت‌های ارتباطی و نرم‌افزاری، شرکت‌های توزیع می‌توانند از این داده‌ها برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر شبکه استفاده کنند.

در نهایت گفتنی است، توسعه کنتور‌های هوشمند را می‌توان یکی از اقدامات زیربنایی برای اصلاح شیوه مدیریت مصرف برق دانست. رسیدن تعداد این کنتور‌ها از ۷ میلیون و ۲۵۰ هزار به ۱۵ میلیون، در صورت تحقق، پوشش قابل توجهی از مشترکان را وارد مرحله جدیدی از مدیریت مصرف خواهد کرد. مهم‌ترین دستاورد این طرح زمانی نمایان می‌شود که اطلاعات مصرف به تصمیم‌های دقیق و عادلانه تبدیل شود؛ به‌گونه‌ای که در زمان افزایش تقاضا، فشار مدیریت مصرف تنها بر گروهی از مشترکان متمرکز نشود و هر مشترک متناسب با میزان مصرف و شرایط شبکه، سهم منصفانه‌ای در مدیریت بحران داشته باشد. در این صورت، کنتور هوشمند فقط یک ابزار اندازه‌گیری نیست، بلکه می‌تواند به یکی از پایه‌های اجرای عدالت در مدیریت خاموشی‌ها تبدیل شود.