باشگاه خبرنگاران جوان - سال‌ها پس از همه‌گیری کرونا، شرکت آسترازنکا رسماً تأیید کرد که واکسنش ممکن است باعث لخته‌های خون مرگبار شود؛ واکسن‌هایی که بسیاری از کشور‌ها بدون توجه به عوارضشان روی مردم تزریق کردند، اما رهبر شهید از همان روز‌های اول تأکید کردند: «تا واکسن ایرانی تولید نشود، واکسن خارجی نمی‌زنم.»

روز‌هایی که کرونا جهان را در حیرت فرو برده بود و تحریم‌ها، هرگونه دسترسی به واکسن را با مانع مواجه می‌کرد، رهبر شهید با یک جمله تاریخی، خط قرمز عزت ملی را ترسیم کردند: «به مسئولین گفتم تا واکسن ایرانی تولید نشود، من واکسن خارجی نمی‌زنم.» امروز ایران با تولید ۶ نوع واکسن کرونا از جمله واکسن «کووایران برکت» که عوارض کمتری نسبت به نمونه‌های خارجی دارد، ثابت کرد که وعده‌های رهبری، محرک تحقق بزرگ‌ترین دستاورد‌های علمی است.

با شیوع ویروس کرونا در جهان، بسیاری از کشور‌ها برای تأمین واکسن با مشکل مواجه شدند. ایران به دلیل تحریم‌های ظالمانه، با مشکلات مضاعفی رو‌به‌رو بود.

در این شرایط، رهبر شهید با تأکید بر تولید داخلی، نه تنها راهکار اساسی را ترسیم کردند، بلکه با اعلام موضع صریح خود مبنی بر عدم تزریق واکسن خارجی تا پیش از تولید واکسن ایرانی، روحیه‌ای مضاعف به محققان و دانشمندان کشور بخشیدند. این فرمایش تاریخی، نقطه عطفی در مدیریت بحران کرونا و جهش صنعت بیوتکنولوژی ایران شد.

«به مسئولین مربوط گفتم به من واکسن خارجی نزنید، من واکسن ایرانی می‌خواهم. به شما هم توصیه می‌کنم همان را بزنید... وقتی تولید شد، من اوّلین کسی هستم که این واکسن را خواهم زد.» (مقام معظم رهبری - اردیبهشت ۱۴۰۰)

واکسن «برکت»؛ ایمنی بالا و عوارض کمتر

واکسن «کووایران برکت» که با استفاده از فناوری ویروس غیرفعال ساخته شده، از ایمنی بالایی برخوردار است. این واکسن در شرایطی تولید شد که بسیاری از واکسن‌های خارجی با عوارض جدی مواجه بودند.

به عنوان مثال، شرکت آسترازنکا پس از گذشت سه سال، رسماً تأیید کرد که واکسن کووید این شرکت ممکن است باعث ایجاد لخته خون و کاهش پلاکت خون (سندرم TTS) شود.

نگاه دقیق و آینده‌نگرانه رهبر شهید

واکسن برکت، اما با پلتفرم سنتی و مطمئن‌تر ویروس کامل غیرفعال، عوارض کمتری داشته و برای گروه‌های مختلف سنی ایمن‌تر است. این تفاوت در فناوری ساخت، نشان‌دهنده نگاه دقیق و آینده‌نگرانه رهبر شهید بود که بر استفاده از واکسن ایرانی با کیفیت و ایمن تأکید داشتند.

اگرچه این عارضه نادر است و سازمان‌های بهداشتی همچنان بر مزایای کلی واکسن‌سازی تأکید دارند، اما اعتراف رسمی شرکت آسترازنکا، نشان‌دهنده وجود یک ریسک واقعی است که در زمان تزریق واکسن‌های خارجی، اطلاع‌رسانی شفافی درباره آن نشده بود. انتخاب واکسن ایرانی با فناوری غیرفعال‌شده، در دورانی که عوارض واکسن‌های دیگر به تدریج آشکار می‌شد، تصمیمی هوشمندانه و مبتنی بر نگاه عمیق رهبر شهید به سلامت و خودکفایی بوده است.

همه‌چیز از «کووایران برکت» شروع شد

اولین واکسن تولید داخل که مجوز مصرف اضطراری را دریافت کرد. در ادامه، «پاستوکووک» به عنوان واکسن مشترک ایران و کوبا توسط انستیتو پاستور ایران تولید شد. «فخرا» به یاد دانشمند شهید محسن فخری‌زاده بر تارک تولید واکسن ایرانی نشست و «نورا» توسط دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله (عج) تولید شد.

ایران همچنین به عنوان اولین کشور در خاورمیانه، واکسن اسپوتنیک‌وی روسیه را در داخل تولید کرد. اما پیشرفته‌ترین دستاورد، واکسن «COReNAPCIN» بود؛ نخستین واکسن ایرانی مبتنی بر فناوری پیشرفته mRNA که ایران را به ششمین کشور جهان در این حوزه تبدیل کرد.

خودکفایی دارویی و اقدامات انسانی: موفقیت‌های ایران در حوزه واکسن‌سازی، بخشی از یک خودکفایی گسترده‌تر در صنعت دارو و سلامت است.

عدالت در سلامت؛ از نگاه رهبر شهید

کامران باقری لنکرانی، وزیر اسبق بهداشت و از مشاوران پزشکی رهبر شهید، درباره پیام تاریخی ایشان در دوران کرونا گفت: «ایشان از طریق آقای دکتر مرندی پیامی دادند که "من تا واکسن ایرانی درست نشود و برای همه مردم هم در دسترس قرار نگیرد، واکسن نمی‌زنم. " این پیام دو نکته زیبا داشت؛ یکی واکسن ایرانی و دیگری برای همه مردم. هر دوی اینها برای ما آموزنده بود و آنچه از ایشان یاد گرفتیم، اعتماد به ظرفیت‌های داخلی، اعتماد به دانشمندان خودمان، اعتماد به مسیر رو به افتخار کشورمان بود.»

این روایت، نشان‌دهنده نگاه فراتر از سلامت به عدالت اجتماعی و خودکفایی علمی است که رهبر شهید در عمل به آن پایبند بودند.

به گفته عضو کمیسیون بهداشت مجلس، تحریم‌های ظالمانه، صنعت داروسازی ایران را به یک «موتور نوآوری» تبدیل کرده و محققان ایرانی، یک سیستم دارویی خودکفا ساخته‌اند. در جریان همه‌گیری کرونا، ایران به ۲۵۰ هزار بیمار افغانستانی نیز به صورت رایگان خدمات درمانی ارائه کرد که نشان از عمق نگاه انسانی این حرکت علمی داشت.

ایران حدود ۹۶ درصد از دارو‌های مورد نیاز خود را در داخل تولید می‌کند

ایران با اتکا به توان داخلی و با وجود تمامی موانع، موفق شد زیرساخت تولید ۶ نوع واکسن کرونا را فراهم کند. ۲۱ شرکت دانش‌بنیان در این حوزه فعالیت کردند که ظرفیت تولید ماهانه ۵۰ میلیون دوز و سالانه ۶۰۰ میلیون دوز را فراهم آوردند.

به گفته مسئولان، ایران حدود ۹۶ درصد از دارو‌های مورد نیاز خود را در داخل تولید می‌کند و به جمع ۱۰ کشور برتر تولیدکننده واکسن در جهان پیوسته است.

موفقیت ایران در تولید واکسن کرونا، یکی از درخشان‌ترین صفحات تاریخ علمی کشور را رقم زد. ایران با جهش ۲۰ ساله در یک سال، به باشگاه تولیدکنندگان واکسن پیوست و نشان داد که تکیه بر توان داخلی، حتی در سخت‌ترین شرایط و زیر شدیدترین تحریم‌ها، می‌تواند معجزه‌آفرین باشد.

نگاه عدالت‌محور رهبر شهید که تأکید داشت واکسن باید «برای همه مردم» در دسترس باشد، و همچنین تأکید ایشان بر استفاده از واکسن‌های ایمن و باکیفیت ایرانی که عوارض کمتری نسبت به نمونه‌های خارجی داشتند، نشان از عمق نگاه ایشان به سلامت همگانی و اعتماد به توان داخلی داشت.

با این حال، وابستگی به واردات برخی مواد اولیه و تجهیزات پیشرفته و چالش‌ها در سرعت تولید در ابتدای مسیر، نشان داد که برای تثبیت این دستاورد و حرکت به سوی خودکفایی کامل، باید گام‌های محکم‌تری در مسیر بومی‌سازی برداشت.

همچنین تأکید رهبر شهید بر این نکته که «تکیه به دیگران موجب بروز مشکلات میشود بنابراین باید بتوانیم در همه مسائل روی پای خود بایستیم»، درس بزرگی برای آینده بود.

نشانه‌ای از حکمت الهی که از قلب رهبر شهید جاری شد

پروفسور سیدمحمدرضا کلانتر معتمد، فوق‌تخصص جراحی عروق و عضو تیم پزشکی رهبر شهید، با اشاره به ممنوعیت ورود واکسن فایزر به ایران گفت که این تصمیم از دل ایشان جاری شد، نه توصیه پزشکان.

وی تأکید کرد: «خدا را شاهد می‌گیرم، مطلقاً ما چنین حرفی نزده بودیم و تا هشت ماه هم نمی‌دانستیم که چرا حضرت آقا چنین دستوری را دادند.» بعد‌ها مشخص شد ماده‌ای که در واکسن فایزر استفاده شده، مشابه واکسن ابولا برای آفریقا بوده و در دختران جوان می‌تواند مانع چسبندگی جفت به دیواره رحم و سبب عقیم‌شدن آنان شود. کلانتر معتمد این تصمیم را نشانه‌ای از حکمت الهی دانست که از قلب رهبر شهید جاری شده است.

موفقیت تاریخی ایران در تولید واکسن کرونا، نمونه‌ای عینی از تحقق شعار «ما می‌توانیم» در سایه فرمایشات راهبردی رهبر شهید بود.

ایشان با نگاه عمیق خود به تولید علم و فناوری، نشان دادند که تکیه بر توان داخلی، نه یک انتخاب که یک ضرورت است. برای حفظ و تداوم این دستاورد، راهکار‌های روشنی پیش روست، تکمیل و بهره‌برداری کامل از ظرفیت تولید انبوه واکسن‌های مختلف برای رسیدن به خودکفایی پایدار؛ توسعه زیرساخت‌های تولید واکسن‌های ترکیبی، نسل جدید و واکسن‌های دامی با رویکرد صادراتی؛ خودکفایی کامل در تأمین مواد اولیه و تجهیزات پیشرفته با تکیه بر توان داخلی؛ تکمیل پروژه «برج فناوری اکوسیستم واکسن» به عنوان زیرساخت اصلی توسعه آینده صنعت واکسن‌سازی کشور؛ و حرکت به سوی الگوی پیشرفت مبتنی بر جهان‌بینی توحیدی که رهبر شهید بر آن تأکید داشتند.

او بود که به ما آموخت «می‌توانیم»؛ او بود که از دل تحریم‌ها، عزت را بیرون کشید و به ما آموخت که «ما می‌توانیم» یک شعار نیست، یک راه است.

منبع: فارس