باشگاه خبرنگاران جوان - برای خانواده ایرانی محرم صرفاً یک مناسبت تقویمی نیست؛ بخشی از هویت، ریشه و شناسنامه عاطفی است. صدای دسته‌های عزاداری، عطر اسپند و برافراشته شدن کتیبه‌های سیاه، هرساله جان تازه‌ای به شهر می‌بخشد. 

در این بین والدینی که دل‌بسته این مکتب هستند، یک دغدغه شیرین، اما حساس دارند: «چگونه فرزندم را در این مسیر با خود همراه کنم که هم حرمت مجلس حفظ شود و هم جان کودک با مهر امام حسین (ع) گره بخورد؟»

ما در این گزارش، راهکار‌های عملی برای تبدیل کردن حضور در هیئت به یک تجربه معرفتی و لذت‌بخش برای کودکان را بررسی کرده‌ایم.

انتقال «حس خوب» پیش از انتقال «مفهوم»

کودکان پیش از آنکه کلمات ما را بفهمند، احساسات ما را دریافت می‌کنند. اگر حضور در هیئت با تعجیل، اضطراب دیر رسیدن یا تذکر‌های مداوم «دست نزن» و «بنشین» همراه باشد، ذهن کودک بین محرم و استرس پیوند برقرار می‌کند.

پیشنهاد: اجازه دهید کودک بفهمد که محرم فصل مهربانی مضاعف است. در این ایام، صبوری والدین در برابر شیطنت‌های کودکانه باید بیشتر شود تا او فضای هیئت را امن‌ترین و محبوب‌ترین جای دنیا بداند. لباس سیاه محرم را با لبخند و نوازش بر تن او بپوشانید.

قهرمان‌سازی به زبان کودکانه

مکتب حسینی سرشار از الگو‌هایی است که می‌تواند شخصیت کودک را بسازد. اما نباید برای کودک از ابعاد سنگین و هولناک وقایع گفت. ذهن کودک به دنبال «قهرمان» است.

رویکرد عملی: به جای تاکید بر تشنگی یا رنج، بر مفاهیمی مثل «وفاداری حضرت عباس (ع)»، «شجاعت حضرت قاسم (ع)» و «ادب حضرت علی‌اکبر (ع)» تمرکز کنید. داستان‌ها را به گونه‌ای تعریف کنید که کودک آرزو کند شبیه این قهرمان‌ها باشد؛ قهرمان‌هایی که برای حقیقت و حمایت از مظلوم ایستادگی کردند.

«سقایی»؛ تمرین مسئولیت‌پذیری و خدمت

هیئت، بهترین مدرسه برای آموزشِ جامعه‌گرایی و خدمت به دیگران است. در فرهنگ ایرانی، نقش «سقا» همیشه محبوب و ستودنی بوده است.

ایده اجرایی: به جای اینکه کودک را مجبور کنید یک‌جا ساکت بنشیند، به او نقشی کوچک بدهید. یک کیف کوچک از بطری‌های آب یا دستمال کاغذی به او بدهید تا بین عزاداران توزیع کند. این کار به او می‌آموزد که در مکتب حسین (ع)، «خدمت به خلق» بزرگترین ارزش است. او با این کار احساس هویت و بزرگی می‌کند.

هیئت‌های خانگی و فضا‌های اختصاصی

بسیاری از هیئت‌های بزرگ، امروزه فضایی با نام «حسینیه کودک» راه‌اندازی کرده‌اند. اگر به چنین فضایی دسترسی ندارید، خودتان بانی خیر شوید.

تجربه متفاوت: در گوشه‌ای از مجلس، با چند کتاب داستان مذهبی، مداد رنگی و کاغذ، فضایی برای کودکان ایجاد کنید. اجازه دهید آنها با زبان نقاشی، برداشت خودشان را از کربلا ترسیم کنند. تشویق نقاشی‌های آنها توسط بزرگترها، پیوند عاطفی‌شان را با محیط عمیق‌تر می‌کند.

نذری؛ سفره‌ای برای آموزش سخاوت

نذری دادن یکی از زیباترین رسوم ایرانی در محرم است. این سنت، فرصتی است تا کودک مفهوم «بخشندگی» را از نزدیک لمس کند.

مشارکت دادن کودک: حتی اگر نذری شما کوچک است (مثل پخش کردن چند عدد خرما یا بسته‌بندی نمک)، اجازه دهید کودک خودش آنها را به دست دیگران بدهد. به او بگویید: «این هدیه امام حسین به آدم‌هاست و تو داری آن را می‌رسانی». این کار بذر سخاوت را در دل او می‌کارد.

کوتاهی زمان و کیفیت حضور

ظرفیت صبر کودکان محدود است. برای اینکه حضور در مجلس برای آنها فرسایشی نشود، لازم نیست از ابتدا تا انتهای یک مراسم طولانی بمانید.

استراتژی زمان‌بندی: بخش‌هایی از مراسم را انتخاب کنید که برای کودک جذاب‌تر است (مثل زمان مداحی یا سینه‌زنی‌های هماهنگ که کودک می‌تواند همراهی کند). وقتی احساس کردید کودک خسته شده، پیش از آنکه کلافه شود، مجلس را ترک کنید تا آخرین تصویر ذهنی او از هیئت، خستگی و گریه نباشد.

تربیت حسینی، لزوماً با سخنرانی و پند و اندرز اتفاق نمی‌افتد. این تربیت در تار و پود رفتار‌های ما در روز‌های محرم نهفته است. وقتی کودک می‌بیند پدر و مادرش در این روز‌ها متواضع‌تر، بخشنده‌تر و مهربان‌تر هستند، به شکوه این مسیر پی می‌برد. محرم فرصتی است تا به کودکمان یاد بدهیم که «آزادگی» و «ایستادن کنار مظلوم»، زیباترین سبک زندگی است؛ درسی که از ایران تا دورترین نقاط جهان، هر انسان آزاده‌ای به آن احترام می‌گذارد.

منبع: فارس