باشگاه خبرنگاران جوان - با تشدید تنش‌ها در منطقه خلیج فارس و افزایش ریسک‌های امنیتی پیرامون تنگه هرمز، جمهوری اسلامی ایران طرحی راهبردی را برای تضمین تداوم صادرات نفت خود به اجرا گذاشته است.  این طرح بر پایه مزیت منطقه‌ای ایران با محوریت خط لوله گوره-جاسک و پایانه صادراتی مکران پایه ریزی شده و ایران به دنبال آن است تا از طریق جریان دادن نفت خام در یک خط لوله ۱۰۰۰ کیلومتری در خط ساحلی جنوبی کشور، عملا هم توسعه را در منطقه مکران شتاب بخشد و هم یک ظرفیت صادراتی جدید فراتر از تنگه هرمز، خلق کند.

خط لوله گوره - جاسک برگ برنده ایران ۳۰۰ کیلومتر آن سوی تنگه هرمز

ایران با توان داخلی خود یک خط لوله از گوره در استان بوشهر تا جاسک در استان هرمزگان تدارک دید. این خط لوله با چندین سیستم پمپاژ و ایستگاه‌های رصد و پایش، عملا میلیون‌ها بشکه نفت را در یک خط لوله زیر زمینی در نوار ساحلی جنوبی ایران جریان می‌دهد که هم می‌توان با اتکای به آن، ظرفیت‌های پالایشگاهی کشور را در بخش خصوصی و دولتی و هم در حوزه صنایع پایین دست این حوزه توسعه داد و هم امکان صادرات نفت خام را در کیلومتر‌ها دورتر از تنگه هرمز فراهم آورد.

کدام کشور‌ها تنگه هرمز را دور زده‌اند؟

در سال‌های اخیر، کشور‌های منطقه نظیر امارات با احداث خط لوله حبشان-فجیره و عربستان با خط لوله شرق-غرب، اقدام به کاهش وابستگی خود به این آبراه حساس کرده‌اند. ایران نیز با درک این ضرورت، طرح احداث خط لوله گوره - جاسک را به عنوان یک پروژه راهبردی در دستور کار قرار داد.

خط گوره - جاسک چه مزیت‌هایی دارد؟

 جدای از موضوع دور زدن تنگه هرمز و جلوگیری از وابستگی ایران به تنگه هرمز که عملا امنیت و اقتدار و ثبات ایران بر آن حکمفرماست، ایران خط لوله گوره - جاسک را نیز برای حفظ قدرت صادراتی خود و تقویت مزیت منطقه‌ای خویش در اختیار دارد. خط گوره - جاسک توانایی انتقال روزانه یک میلیون بشکه نفت ایران را برای صادرات به پایانه جاسک را داراست و از سوی دیگر خط لوله ۱۰۰۰ کیلومتری گوره - جاسک یک ظرفیت ملی برای کشور بشمار می‌رود. این خط لوله قادر است که به تمامی پالایشگاه‌های در طول مسیر نیز نفت خام تحویل دهد که پالایشگاه نفت بندرعباس یکی از آنها است.

 توسعه ظرفیت‌های ساحلی و پالایشگاهی: رویکردی همه جانبه

مهرداد جعفری کارشناس حوزه نفت به خبرگزاری فارس می‌گوید: ایران با احداث خط لوله گوره-جاسک، تنها به فکر ایجاد یک مسیر جایگزین نبوده، بلکه به دنبال توسعه همزمان زیرساخت‌های ساحلی و پالایشگاهی در منطقه مکران نیز بوده است. پایانه صادراتی مکران با دارا بودن مخازن ذخیره سازی و سکو‌های بارگیری، به عنوان یک هاب نفتی جدید در سواحل اقیانوس هند شکل گرفته است. این اقدام، علاوه بر افزایش انعطاف پذیری صادرات، به عنوان یک محرک توسعه‌ای برای منطقه محروم مکران و ایجاد اشتغال برای نیرو‌های بومی در نظر گرفته شده است.

موفقیت طرح ضربتی حداکثرسازی انتقال نفت: تثبیت یک برگ برنده

مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت به تازگی از اجرای موفق طرح ضربتی افزایش پمپاژ نفت از گوره به جاسک در شرایط جنگی خبر داده است. بر اساس این گزارش، در یک طرح فشرده عملیاتی که تنها در عرض سه هفته به ثمر نشست، با هدف بهرهبرداری حداکثری از این مسیر راهبردی در شرایط خاص منطقه انجام شد. وی با اشاره به چالش‌های مسیر بیش از هزار کیلومتری، محدودیت‌های لجستیکی و شرایط ناشی از جنگ، بر نقش کلیدی متخصصان داخلی و هماهنگی میان بخش‌های مختلف صنعت نفت تأکید کرد. این طرح با تکیه بر توان داخلی و در شرایط تحریم، نشان داد که ایران قادر است با تکیه بر دانش و تجربه خود، مأموریت‌های راهبردی را در دشوارترین شرایط به انجام رساند و پایداری صادرات انرژی را تضمین کند. کار‌های دشواری که هیچ کشوری در منطقه به تنهایی و بدون همکاری خارجی قادر به انجام آنها نیست.

تبدیل یک تهدید عملیاتی به پشتوانه راهبردی

اجرای موفق طرح ضربتی حداکثرسازی انتقال نفت در خط لوله گوره-جاسک، عملاً برگ برنده جدید را در اختیار سیاست خارجی و دفاعی ایران قرار داده است. این زیرساخت که با هزینه‌ای بالغ بر ۲ میلیارد دلار احداث شده، تهدید به بستن تنگه هرمز را از یک اقدام صرفاً لفظی به یک تهدید عملیاتی با پشتوانه راهبردی تبدیل کرده است. هرچند ظرفیت عملیاتی فعلی پایانه جاسک (حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار بشکه در روز) با ظرفیت طراحی یک میلیون بشکه‌ای فاصله دارد، اما موفقیت اخیر نشاندهنده عزم جدی ایران برای تکمیل و بهره برداری کامل از این مسیر است. در واقع، ایران با توسعه این مزیت منطقه‌ای، نه تنها وابستگی خود به تنگه هرمز را کاهش داده، بلکه ابزاری قدرتمند برای مقابله با هرگونه تهدید آتی در این آبراه حساس فراهم آورده است. آبراهی که سایه اقتدار آن با همه گردن کشی‌های غربی بر آن استوار است.

منبع: فارس