باشگاه خبرنگاران جوان - در صد و چهاردهمین روز از شروع جنگ، نخستین دور از مذاکرات رسمی میان هیئت‌های عالی‌رتبه جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا با میانجی‌گری قطر و پاکستان در مجمع بورگن‌اشتوک سوئیس آغاز شد و پس از ۸۰دقیقه رایزنی فشرده، برای مشورت‌های داخلی به تعلیق درآمد. گام نخست این ماراتن دیپلماتیک، با امتناع صریح ایران از مصافحه و ثبت عکس یادگاری با طرف آمریکایی و تمرکز بر پرونده لبنان آغاز شد. روندی که همزمان با تهدیدهای توییتری دونالد ترامپ و نوسان در آبراه‌های بین‌المللی، نشان داد دستیابی به یک موازنه پایدار در خاورمیانه تا چه حد به چینش تعهدات دوجانبه وابسته است.

دیپلماسی عبوس در سوئیس؛ تقدم جبهه لبنان بر قاب‌های رسانه‌ای

آغاز رسمی گفت‌وگوها در سوئیس با یک پروتکل دقیق از سوی هیئت ایرانی همراه بود. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، تیم مذاکره‌کننده ایران به ریاست محمدباقر قالیباف و همراهی عباس عراقچی، علی باقری و عبدالناصر همتی (رئیس کل بانک مرکزی)، از دست دادن و حضور در مراسم عکس دسته‌جمعی با هیئت آمریکایی پیش از آغاز نشست خودداری کردند و ترجیح دادند تنها پس از خروج خبرنگاران وارد اتاق مذاکره شوند. ترکیب این هیئت نشان داد تهران با یک استراتژی جامع در حوزه‌های دیپلماسی، امنیت ملی، رفع تحریم‌ها، بانکداری و انرژی، پا به مذاکره گذاشته است.

نخستین جلسه از این گفت‌وگوهای چندمرحله‌ای، به طور کامل به پرونده لبنان اختصاص یافت. هدف اصلی ایران در این بخش، تضمین اجرای بندهای تفاهم‌نامه موقت مبنی بر توقف کامل عملیات نظامی اسرائیل در جبهه شمال بود. همزمان با این نشست؛ شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله لبنان با صدور بیانیه‌ای قاطع تأکید کرد رژیم صهیونیستی در خاک لبنان باقی نخواهد ماند و مقاومت به هر گونه نقض آتش‌بس پاسخ خواهد داد. حزب‌الله همچنین با رد مذاکرات مستقیم دولت لبنان با آمریکا در واشنگتن، آن را مغایر با حاکمیت ملی و در راستای منافع تل‌آویو توصیف کرد.

بلوف‌های توییتری ترامپ و واقعیت‌های اقتصادی هرمز

در سوی دیگر میز، هیئت آمریکایی به سرپرستی جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، جرد کوشنر و استیو ویتکاف در سوئیس حضور یافت. حضور این چهره‌ها بدون داشتن سابقه رسمی دیپلماتیک یا تخصص در پرونده‌های هسته‌ای، انتقاداتی را در واشنگتن برانگیخت، اما ونس هدف این سفر را تلاش برای تغییر ساختار روابط در خاورمیانه از طریق دیپلماسی توصیف کرد. با این حال، دونالد ترامپ همزمان در شبکه اجتماعی خود با ادبیاتی تهدیدآمیز نوشت: ایران باید فوراً جلو اقدامات نیروهای هم‌پیمان خود در لبنان را بگیرد، در غیر این صورت با حملاتی سخت‌تر از هفته گذشته مواجه خواهد شد؛ اظهاراتی که با پاسخ قاطع محمدباقر قالیباف مواجه شد.

وی تأکید کرد: ایران اعتنایی به تهدیدهای آمریکا ندارد و نیروهای مسلح برای پاسخی متفاوت آماده‌اند. پرونده دوم مذاکرات به تنگه هرمز اختصاص داشت. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا مدعی شد ۶۷ کشتی تجاری در ۲۴ ساعت گذشته از مسیرهای جایگزین در جنوب این آبراه با اسکورت نیروهای آمریکایی عبور کرده‌اند. وی اعتراف کرد کانال اصلی کشتیرانی به دلیل مسائل امنیتی هنوز بازگشایی نشده و همین امر موجب نگرانی شرکت‌های کشتیرانی و ریزش شاخص‌ها در بازارهای مالی خلیج ‌فارس، به ویژه در عربستان و قطر شده است.

جبهه‌بندی‌های منطقه‌ای؛ فرسایش در تل‌آویو و هماهنگی در قاهره

مذاکرات بورگن‌اشتوک همزمان با تکاپوی دیپلماتیک در سطح منطقه پیش رفت. وزیران خارجه چهار کشور ترکیه، عربستان، مصر و قطر در قاهره گرد هم آمدند تا رویکردی واحد برای حمایت از فرایند کاهش تنش در بازه زمانی ۶۰ روزه تنظیم کنند و پیامدهای بازگشت به چرخه جنگ را به واشنگتن یادآور شوند.

در جبهه مقابل، ارتش رژیم صهیونیستی کماکان در وضعیت بلاتکلیفی راهبردی به سر می‌برد. ایال زامیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، در جریان بازدید از جنوب لبنان، با اذعان به شکننده بودن آتش‌بس، به نیروهای اشغالگر که منطقه‌ای به وسعت سنگاپور را در کنترل دارند، دستور داد برای احتمال از سرگیری درگیری‌ها با حزب‌الله در آمادگی کامل باشند. این پافشاری بر بقای نظامی در حالی صورت می‌گیرد که تل‌آویو برای خروج از مرزهای لبنان تحت فشارهای سنگین بین‌المللی قرار دارد و تداوم جنگ فرسایشی، حتی در نوار غزه نیز با وجود نقض مکرر آتش‌بس و بمباران خان‌یونس، دستاورد استراتژیکی برای این رژیم به همراه نداشته است.

منبع: روزنامه قدس