باشگاه خبرنگاران جوان - شاید برای شما هم پیش آمده باشد: کودکی پس از یک گریه شدید، ناگهان سکوت می‌کند، نفس‌هایش بند می‌آید و رنگ صورتش به کبودی یا پریدگی می‌گراید. 

این صحنه که برای هر پدر و مادری می‌تواند آزاردهنده باشد، در اصطلاح پزشکی «حملات نَفْس‌بَری» یا همان «ریسه رفتن» نام دارد؛ پدیده‌ای که معمولاً خطرناک نیست، اما آگاهی از آن برای خانواده‌ها ضروری است.

ریسه رفتن وضعیتی است که اغلب متعاقب یک گریه شدید، ترس ناگهانی یا درد در کودکان بروز می‌کند. 

در این حالت، کودک به‌طور غیرارادی و بازتابی نفس خود را حبس می‌کند. به دنبال آن، رنگ صورت دچار تغییرات واضحی می‌شود؛ برخی کودکان کبود (نشانه کاهش اکسیژن) و برخی دیگر بسیار رنگ‌پریده می‌شوند. 

در موارد شدیدتر، هوشیاری کودک برای چند ثانیه (معمولاً بین ۵ تا ۳۰ ثانیه) مختل شده و دچار بیهوشی کوتاه‌مدت می‌شود.

این پدیده اغلب در بازه سنی ۶ ماهگی تا ۵ سالگی دیده می‌شود و شیوع آن در پسران و دختران تقریباً یکسان است. 

خوشبختانه در اکثر قریب‌به‌اتفاق موارد، ریسه رفتن یک اختلال بی‌خطر تکاملی است و به مغز یا سیستم عصبی آسیب دائمی نمی‌رساند.

به گفته کارشناس اورژانس استان مرکزی، علت اصلی این حملات، واکنش غیرارادی سیستم عصبی خودمختار کودک است، در حقیقت، تحریک شدید عاطفی باعث می‌شود که رفلکس‌های محافظتی راه هوایی به طور مبالغه‌آمیزی فعال شوند. 

شهلا ساسانی می‌گوید: یکی از عوامل مستعدکننده مهم، کمبود آهن در بدن کودک است. 

وی افزود: اصلاح کمبود آهن در کودکانی که حملات مکرر دارند، می‌تواند تا حد زیادی از شدت و دفعات حملات بکاهد.

هنگام حمله چه کنیم؟ حفظ آرامش، طلایی‌ترین اصل

کارشناس ارشد اورژانس با اشاره به هراس والدین از این صحنه، تأکید کرد: مهم‌ترین و اولین اقدام هنگام ریسه رفتن کودک، حفظ خونسردی خود والدین است. هراس و عجله کار را خراب می‌کند.

وی با اشاره به اقدامات لازم در هنگام مواجه شدن با این حالت می‌گوید: ابتدا کودک را به آرامی روی زمین یا سطح صاف، در مکانی که خطر سقوط یا برخورد با اشیاء تیز وجود نداشته باشد، بخوابانید، سپس کودک را به حالت به پهلو قرار دهید تا در صورت برگشت محتویات معده، راه هوایی بسته نشود.

ساسانی می‌افزاید: لباس‌های تنگ به ویژه دور گردن و سینه را شل کنید و هیچ اقدامی جز مشاهده و اطمینان از امن بودن محیط انجام ندهید و اجازه دهید کودک خودش به مرور نفس بکشد.

هشدار؛ کار‌هایی که هرگز نباید انجام دهید

این کارشناس اورژانس با هشدار نسبت به باور‌های غلط در میان خانواده‌ها، تأکید کرد: تحت هیچ شرایطی کودک را تکان ندهید، روی او آب نریزید، چیزی داخل دهانش نگذارید و قصد خارج کردن زبان او را نداشته باشید. این کار‌ها نه تنها کمکی نمی‌کند، بلکه می‌تواند منجر به آسیب جدی به حلق و راه هوایی یا تشنج مصنوعی شود.

به گفته وی در بیش از ۹۰ درصد موارد، حمله ریسه رفتن کمتر از یک دقیقه طول می‌کشد و کودک بدون هیچ مداخله پزشکی به حالت عادی بازمی‌گردد. با افزایش سن و تکامل سیستم عصبی، معمولاً این حملات پس از ۵ سالگی به کلی ناپدید می‌شوند و هیچ عارضه شناختی یا عصبی در پی ندارند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

وی می‌گوید: با وجود خوش‌خیم بودن اکثر موارد، چهار نشانه هشداردهنده نیاز به بررسی پزشکی فوری دارند که اگر بیهوشی یا قطع تنفس بیش از یک دقیقه طول کشید، اگر حملات چندین بار در روز و بدون عامل محرک مشخص رخ می‌دهند، اگر کودک پس از بازگشت تنفس، چند دقیقه دچار گیجی، خواب‌آلودگی غیرعادی یا ضعف اندام شود؛ و یا اگر در طی حمله حرکات غیرارادی شبیه تشنج (انقباض و شل شدن شدید دست و پا) دیده شود.

منبع: فارس