باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - مرتضی امینی عضو هیات‌علمی موسسه آموزشی عالی علوم شناختی در گفت‌و‌گو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به جایگاه هوش مصنوعی در قرن بیست و یکم گفت: با گذار از منابع انسانی سنتی به منابع مبتنی بر داده، هوش مصنوعی به عنوان ابزاری قدرتمند برای بهینه‌سازی تصمیم‌گیری‌های مدیریتی، کاهش هزینه‌های زمانی و تحول در ساختار‌های حکمرانی ظهور کرده است؛ گذری که در آن «داده» جایگزین «نفت» به عنوان موتور محرک قدرت حاکمیتی شده است.

او افزود: هوش مصنوعی که از پیوند علوم رایانه و علوم شناختی پدید آمده، در واقع تلاشی است برای بازآفرینی توانایی درک، یادگیری و حل مسئله در ماشین‌ها. اگر طبق تعریف «پیتر دراکر»، مدیریت یعنی «تبدیل بهینه منابع به نتایج»، هوش مصنوعی این فرآیند را با تغییر ماهیت منابع از «نیروی انسانی محض» به «دانش و داده‌های تحلیل‌شده» تسریع می‌کند.

امینی اظهار کرد: یکی از حیاتی‌ترین وظایف یک مدیر، «تصمیم‌گیری» است. هوش مصنوعی با ایفای نقش یک دستیار هوشمند، نه تنها در انتخاب مسیر‌های درست، بلکه در تعیین «کار‌هایی که نباید انجام داد» نیز به مدیران کمک می‌کند. این ابزار با بهینه‌سازی فرآیند تصمیم‌گیری، می‌تواند دقت را افزایش و ریسک‌های محاسباتی را کاهش دهد.

او ادامه داد: کاربرد هوش مصنوعی در مدیریت، صرفاً به معنای کاهش هزینه‌های مالی نیست؛ بلکه «خرید زمان» یکی از بزرگترین دستاورد‌های آن است. سازمان‌های پیشرو جهانی از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند تا زمانِ درگیر در فرآیند‌های تکراری را به حداقل برسانند؛ به طوری که هوش مصنوعی می‌تواند معادل یک روز کاری کامل از پنج روز کاری هفته را به مدیران بازگرداند.

عضو هیات‌علمی موسسه آموزشی عالی علوم شناختی تصریح کرد: پیش از رسیدن به مرحله تحلیل، هوش مصنوعی نقش کلیدی در مرحله «پاکسازی و اعتبارسنجی داده‌ها» ایفا می‌کند. این فناوری با حذف داده‌های زائد، بی‌ارزش یا مخرب و ارزش‌گذاری دقیق‌تر داده‌ها (مانند تحلیل اثرگذاری رسانه‌های اجتماعی)، بستری سالم برای تصمیم‌گیری‌های استراتژیک فراهم می‌سازد.

از مدیریت شرکت‌ها تا حکمرانی ملی

او گفت: اگرچه کاربرد هوش مصنوعی در سطح شرکت‌ها بحث کاهش هزینه است، اما در سطح «حکمرانی»، موضوع به «خلق ارزش ملی» و مدیریت خیر عمومی تغییر می‌کند. در این سطح، هوش مصنوعی به ابزاری برای پیش‌بینی مسیر آینده کشور‌ها و مدیریت منابع ملی تبدیل می‌شود که هر تصمیم در آن، هزینه‌ها و منافع عظیمی برای جامعه به همراه دارد.

سرمایه‌گذاری میلیاردی و ضرورت ساختار‌های نظارتی

امینی افزود: روند جهانی نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی با سرعتی خیره‌کننده در حال افزایش است. در حالی که بازاری دو تریلیون دلاری در حال شکل‌گیری است و قدرت‌های جهانی میلیارد‌ها دلار در این حوزه سرمایه‌گذاری می‌کنند، نیاز به ساختار‌های نهادی مانند «سازمان یا شورای عالی هوش مصنوعی» بیش از پیش احساس می‌شود تا متخصصان و جوانان بتوانند در این عرصه به رقابت بپردازند.

برای درک جایگاه هوش مصنوعی، باید آن را در سه لایه بررسی کرد:

۱. لایه کاربردی: اپلیکیشن‌ها و ایجنت‌هایی که در دسترس عموم هستند.

۲. لایه زیرساختی (مدل‌های بنیادی): مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) که در محیط‌های دانشگاهی و پژوهشی در حال توسعه هستند.

۳. لایه سخت‌افزار: بخش بسیار پرهزینه و استراتژیک شامل مراکز داده (Data Centers) که نیازمند حمایت‌های دولتی گسترده است.

داده؛ جایگزین نفت در اقتصاد جدید در نهایت، قدرت حاکمیتی در قرن حاضر، نه در ذخایر نفت، بلکه در توانایی استخراج و مدیریت داده‌ها نهفته است. توسعه مراکز داده و تسلط بر فناوری‌های هوش مصنوعی، تعیین‌کننده جایگاه یک کشور در نظم نوین جهانی خواهد بود.