باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - فرج الهی فناور و کارشناس توسعه کسب و کار های دانش بنیان توسعه فناوری را با مفهوم امنیت گره زد و گفت: ارتقای سطح امنیت در حوزه داده‌ها و ارتباطات، مستقیماً با پیشرفت فناوری در هم تنیده است. به گفته وی، حفاظت از اشخاص، زیرساخت‌ها و اماکن حساس، امروزه تنها از طریق فناوری‌های پیشرفته امکان‌پذیر است. بسیاری از کشورهای پیشرو، توسعه فناوری را نه برای ثروت‌آفرینی، بلکه به عنوان یک ضرورت امنیتی دنبال می‌کنند تا بتوانند از حریم حاکمیتی خود در فضای مجازی و فیزیکی محافظت کنند. ساختار فعلی اقتصاد ایران مبتنی بر فروش مواد خام است که بدون گذار به سمت اقتصاد مبتنی بر دانش و فناوری، کشور در چرخه‌ی مصرف انرژی بالا و تولید کالای گران‌قیمت گرفتار خواهد ماند.

فرج‌الهی با اشاره به تغییر ماهیت قدرت در جهان، تأکید کرد :فناوری امروزه ابزار اصلی مذاکره و اقتدار ملی است. وی تصریح کرد که کشورهایی که در لبه تکنولوژی (مانند هوش مصنوعی) قرار دارند، با دست برتر وارد معادلات سیاسی می‌شوند و می‌توانند برای سایر کشورها تصمیم‌گیری کنند. تغییر نگرش کشورهای حوزه خلیج فارس پس از درک این موضوع که فناوری علاوه بر اقتصاد، عامل «اقتدار و هویت ملی» است، سرمایه‌گذاری‌های کلانی را در این حوزه آغاز کرده‌اند؛ در حالی که ایران همچنان درگیر چالش‌های ساختاری در این مسیر است.

او با انتقاد از اقتصاد «ماده‌محور» و «معدن‌محور» ایران، گفت: وابستگی به فروش نفت و منابع معدنی، مانع از رسیدن به اقتصاد مدرن شده است. شدت مصرف انرژی بالا در صنایع کشور (مانند فولاد و نفت)، نشان‌دهنده پایین بودن سطح فناوری است. وی تأکید کرد: «وقتی برای تولید یک واحد کالا، انرژی بیشتری نسبت به سایر کشورها مصرف می‌کنیم، یعنی فناوری ما پایین است و این امر منجر به افزایش قیمت تمام‌شده و کاهش کیفیت محصول می‌شود.

دکتر فرج‌الهی با مقایسه وضعیت اقتصاد ایران با کشورهای پیشرو، از شکاف عمیق میان این دو این گونه سخن گفت: در حالی که کشورهایی مانند کره جنوبی، حدود ۷۰ درصد اقتصاد خود را بر پایه دانش‌بنیان بنا کرده‌اند، سهم اقتصاد مبتنی بر دانش در ایران به زیر یک درصد می‌رسد. برای اصلاح صنایع استراتژیک مانند خودرو و لوازم خانگی، افزایش تحقیق و توسعه (R&D) تنها دو نتیجه قطعی خواهد داشت: کاهش قیمت و افزایش کیفیت. اقتصاد دانش‌بنیان بدون توسعه فناوری معنایی ندارد و این دو رکن از یکدیگر جدا نیستند. وی از جامعه و سیاست‌گذاران خواست تا باور خود را تغییر دهند و به جای تمرکز بر سرمایه‌های زیرزمینی، بر سرمایه‌های ذهنی و توانمندی‌های نخبه‌ها تمرکز کنند.

وی افزود: توسعه فناوری در عرصه صنعت، هرگز به دسترسی به سرمایه‌های کلان یا نزدیکی جغرافیایی به مراکز قدرت جهانی محدود نمی‌شود؛ بلکه آنچه مسیر حرکت به سوی آینده را تعیین می‌کند، توانمندی در حل مسئله، اتکا به دانش بومی و جسارتِ گسستن از الگوهای وابستگی است. در جهان معاصر، رشد می‌تواند از هر نقطه‌ای آغاز شود، به شرط آنکه علم، اراده و هدفمندی در هم می‌آمیزند تا فناوری، از یک مجموعه‌ی ساده از ابزارها، به «زبانِ حل مسئله» بدل شود.

به گفته او، با همین نگاه استراتژیک، گروهی از مهندسان جوان مسیر حرکت خود را آغاز کردند تا با یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های ساختاری صنعت کشور روبه‌رو شوند: وابستگی فرسایشی به واردات. سال‌ها بود که خروج میلیاردها تومان ارز برای تأمین قطعات کلیدی، صنعت را در تله‌ی واردات گرفتار کرده بود؛ قطعاتی که فقدان آن‌ها، سیستم‌های ناوبری و صوتی را عملاً از کار می‌انداخت.

او ادامه داد: این مهندسان، بر تولید تجهیزات حساس همچون گیرنده‌های جی‌پی‌اس (GPS) و رادیو تمرکز کردند؛ قطعاتی که شاید در ظاهر ساده به نظر برسند، اما در واقعیت، حاصل تلفیقی پیچیده از دانش مخابرات، طراحی دیجیتال و دقتِ بی‌نظیر در فرآیندهای ساخت هستند. این محصولات، نمادی از عبور از مرزهای دانش سنتی به سوی لبه‌های تکنولوژی هستند.

او تاکید کرد: امروزه، با تبدیل شدن صنایع مخابرات و الکترونیک به یکی از پیشران‌های اصلی توسعه، حوزه‌هایی نظیر نانوفناوری، زیست‌فناوری و فناوری‌های نوظهور، نه تنها پاسخگوی نیازهای حیاتی داخلی شده‌اند، بلکه توان رقابت در عرصه‌های منطقه‌ای و جهانی را نیز کسب کرده‌اند. شکل‌گیری هزاران شرکت دانش‌بنیان، گواهی بر این واقعیت است که وقتی دانش با اراده پیوند می‌خورد، مرزهای جغرافیایی دیگر مانعی برای شکوفایی تکنولوژی نخواهند بود.