کوچه پس کوچههای قدیمی قم؛ هویت تاریخی در سایه فرسودگی
قم را با گنبد طلایی حرم میشناسیم، اما چند کوچه آنسوتر، محلات تاریخیاش در سکوت فرسوده میشوند؛ جایی که خانهها ترک خورده، معابر تنگ است و ساکنان سالهاست چشم به راه نوسازیاند.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ زهره شعبانی - قم را بیشتر با گنبد طلایی حضرت معصومه (س) و خیابانهای پر از زائر میشناسیم. اما چند کوچه آنسوتر، بافت فرسوده شهری قصه دیگری دارد. خانههایی که دیوارهایشان ترک خورده، کوچههایی که وسعت شان راضیکننده تردد نیست و ساکنانی که سالهاست در محلهای قدیمی زندگی میکنند، اما خبری از یک برنامه نوسازی بومی و منسجم نیست.
بافت فرسوده قم، درست در همسایگی حرم مطهر و در دل محلات تاریخی، همچنان درگیر چالشهایی است: از فرسودگی کالبدی و نبود دسترسیهای استاندارد گرفته تا خطرپذیری بالا در برابر حوادث و نبود انسجام در سیاستهای نوسازی. محلههایی که هویت تاریخی دارند، اما از قافله توسعه شهری جا ماندهاند.
ساکنان این بافتها، نه از سر دلخوری، که از سر سالها انتظار، چشم به راه برنامهای دوختهاند که هم خانههایشان را ایمن و هم هویت محلهشان را حفظ کند.
ضرورت نگاه بومی به نوسازی شهری
علیرضا خاکی،مدیرعامل سازمان بهسازی، نوسازی و زیباسازی اطراف حرم مطهر در گفتگو با خبرنگار ما درباره آخرین وضعیت طرح نوسازی بافت فرسود با اشاره به اهمیت نگاه بومی در برنامههای بازآفرینی شهری گفت: شهر قم به دلیل پیشینه تاریخی، وجود محلات قدیمی و جایگاه ویژه آن در میزبانی از زائران، دارای بافتهایی با ارزش تاریخی و فرهنگی است. تدوین دستورالعملی متناسب با شرایط و هویت محلات قم یک ضرورت به شمار میرود.
تدوین بر اساس اسناد بالادستی و شرایط بومی
مدیرعامل سازمان بهسازی، نوسازی و زیباسازی اطراف حرم مطهر تصریح کرد: این دستورالعمل با بهرهگیری از مجموعهای از اسناد و مقررات ملی و شهری از جمله قانون حمایت از احیا، بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده، سند ملی بازآفرینی شهری پایدار، طرح جامع و تفصیلی شهر قم و ضوابط شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تدوین خواهد شد.
هماهنگی سیاستهای کلان با هویت محلات
خاکی ادامه داد: یکی از اهداف اصلی این دستورالعمل، ایجاد هماهنگی میان سیاستهای کلان شهرسازی کشور و شرایط بومی محلات شهر قم است تا مداخلات شهری ضمن ارتقای ایمنی و کیفیت سکونت، با هویت تاریخی و فرهنگی محلات نیز سازگار باشد.
او با بیان اینکه در فرآیند تدوین این دستورالعمل ابعاد مختلف کالبدی، اجتماعی و خدماتی مورد توجه قرار خواهد گرفت، گفت: بررسی ساختار فضایی محلات، شبکه دسترسیها، الگوی سکونت، نیازهای خدمات شهری، کیفیت فضاهای عمومی و ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی از جمله محورهای اصلی این پروژه است.
چارچوب عملیاتی برای ارتقای کیفیت محیط شهری
مدیرعامل سازمان بهسازی، نوسازی و زیباسازی اطراف حرم مطهر خاطرنشان کرد: هدف از تدوین این سند، ارائه چارچوبی عملیاتی برای ارتقای کیفیت محیط شهری، افزایش تابآوری بافتها در برابر مخاطرات، ساماندهی سیمای شهری، بهبود دسترسیها و تقویت فضاهای عمومی در محلات دارای بافت فرسوده است.
بهرهگیری از تجربیات موفق و نظرات کارشناسان
خاکی اضافه کرد: در روند تهیه این دستورالعمل از ظرفیت مطالعات کارشناسی، تجربههای موفق در حوزه بازآفرینی شهری در سایر شهرها و همچنین نظرات متخصصان حوزه شهرسازی، معماری و برنامهریزی شهری بهره گرفته خواهد شد.
امید به توسعه پایدار و ارتقای کیفیت زندگی
مدیرعامل سازمان بهسازی، نوسازی و زیباسازی اطراف حرم مطهر در پایان ابراز امیدواری کرد: با تدوین و اجرای این دستورالعمل، روند احیا و بهسازی بافتهای فرسوده در شهر قم با رویکردی علمیتر، هماهنگتر و متناسب با هویت محلات دنبال شود و زمینه برای توسعه پایدار و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان فراهم آید.
