باشگاه خبرنگاران جوان - وب‌سایت رسپانسیبل استیت‌کرافت گزارش می‌دهد که پس از آنکه «جی‌دی ونس» در پایان یک روز طولانی مذاکرات در پاکستان، روز شنبه، دست خالی این کشور را ترک کرد، دونالد ترامپ صبح یکشنبه در پلتفرم تروت سوشیال خود واکنش تندی نشان داد و اعلام کرد که نیروی دریایی ایالات متحده اکنون تنگه هرمز را مسدود خواهد کرد؛ اظهارنظری که به‌گفته ناظران، احتمالاً بازار‌های جهانی را در آغاز هفته با نوسانی خطرناک مواجه خواهد کرد.

ترامپ در این پیام نوشت: «خب، این هم از این؛ جلسه خوب پیش رفت، بیشتر موارد مورد توافق قرار گرفت، اما تنها نکته‌ای که واقعاً اهمیت داشت، یعنی موضوع هسته‌ای، مورد توافق قرار نگرفت. از همین حالا، نیروی دریایی ایالات متحده، که بهترین در جهان است، روند محاصره همه کشتی‌هایی را که قصد ورود یا خروج از تنگه هرمز را دارند آغاز خواهد کرد. در مقطعی، به وضعیتی خواهیم رسید که «همه اجازه ورود داشته باشند و همه اجازه خروج»، اما ایران اجازه نداده چنین اتفاقی بیفتد و صرفاً گفته است «ممکن است جایی در آنجا مین وجود داشته باشد»، چیزی که هیچ‌کس جز خودشان از آن خبر ندارد. این اخاذی جهانی است و رهبران کشورها، به‌ویژه ایالات متحده آمریکا، هرگز تن به اخاذی نخواهند داد.  

همچنین به نیروی دریایی خود دستور داده‌ام هر کشتی‌ای را که در آب‌های بین‌المللی به ایران عوارض پرداخت کرده، شناسایی و متوقف کند. هیچ‌کس که عوارض غیرقانونی پرداخت کند، عبور امن در دریا‌های آزاد نخواهد داشت. ما همچنین شروع به نابود کردن مین‌هایی خواهیم کرد که ایرانی‌ها در تنگه کار گذاشته‌اند. هر ایرانی که به ما یا به کشتی‌های غیرنظامی شلیک کند، به‌طور کامل نابود خواهد شد».

به نوشته این رسانه، کارشناسان هشدار داده‌اند که چنین اقدامی می‌تواند نه‌تنها نتیجه معکوس داشته باشد، بلکه حتی پیامد‌های مخربی نیز به دنبال بیاورد. سارنگ شیدوره، مدیر برنامه جنوب جهانی در مؤسسه کوئینسی، در این‌باره گفته است: «این گام دیگری به سوی جهانی است که در آن زور جایگزین قانون می‌شود. تخلفات حقوقی بر روی تخلفات دیگر انباشته می‌شوند. حمله به ایران که این جنگ را آغاز کرد، با اقدام تهران در کنترل تنگه هرمز تشدید شد و اکنون محاصره واشنگتن، سطح تنش را بیش از پیش افزایش داده است».

این گزارش می‌افزاید کشتی‌هایی که پس از حمله آمریکا و اسرائیل در ماه گذشته اجازه عبور از تنگه را پیدا کردند، شامل شناور‌هایی از چین، روسیه، هند، پاکستان، عراق، بنگلادش، تایلند، فیلیپین و مالزی بوده‌اند. هنوز مشخص نیست که این کشتی‌ها چه نوع عوارضی پرداخت کرده‌اند، اگرچه ایران در این هفته پیشنهاد داده بود که نظامی برای دریافت عوارض بر پایه ارز ریال ایجاد کند.

در ادامه آمده است که ایران از ۲۸ فوریه به شرکای آمریکا و اسرائیل اجازه عبور از تنگه را نداده، اما اکنون اقدام جدید واشنگتن می‌تواند حتی متحدان اصلی این کشور را نیز با محدودیت مواجه کند. برای نمونه، فیلیپین که متحد پیمانی آمریکا محسوب می‌شود، ۹۸ درصد از منابع انرژی خود را از طریق این تنگه تأمین می‌کند. همچنین گزارش شده یک کشتی ژاپنی حامل گاز طبیعی مایع دو هفته پیش از این مسیر عبور کرده است. پاکستان نیز میزبان مذاکرات بوده است.

کارتیک سانکاران، پژوهشگر ارشد ژئواکونومیک در مؤسسه کوئینسی، در این‌باره گفته است: «مقادیر محدودی از نفت و گاز مایع همچنان در حال عبور بود، اما این اقدام به همان میزان اندک نیز پایان می‌دهد».

بر اساس این گزارش، چین حدود ۹۰ درصد از صادرات نفت ایران را به خود اختصاص می‌دهد و برخی کشتی‌های چینی نیز توانسته‌اند تحت شرایط کنترل ایران از تنگه عبور کنند. بنابراین، هرگونه اختلال در این روند، همراه با محدودیت برای سایر کشتی‌های مرتبط با چین، می‌تواند بر سفر برنامه‌ریزی‌شده ترامپ به پکن در ماه مه نیز سایه بیندازد.

شیدوره در این زمینه گفته است: «رقابت شدید میان آمریکا، اسرائیل و ایران که ریشه این جنگ است، به‌تدریج در حال تبدیل شدن به یک درگیری نیابتی میان آمریکا و چین است».

او افزود: «این وضعیت، انگیزه‌ای معکوس برای چین ایجاد می‌کند تا بیشتر در این معادله درگیر شود و حتی از نظر امنیتی به ایران کمک کند؛ موضوعی که به سود ایالات متحده نیست».

این رسانه در ادامه می‌نویسد بازار‌های جهانی از زمانی که ایران نخستین بار تنگه را مسدود کرد، با افت مواجه شده‌اند، چرا که در شرایط عادی حدود یک‌پنجم از نفت و گاز طبیعی مایع جهان از این مسیر عبور می‌کند و همچنین بخش مهمی از واردات کود و قطعات صنعتی در زنجیره‌های تأمین جهانی به این مسیر وابسته است.

در آمریکا نیز قیمت بنزین دست‌کم یک دلار افزایش یافته و کشاورزان آمریکایی نسبت به فصل کاشت ابراز نگرانی کرده‌اند. سانکاران در این‌باره گفته است: «یک محاصره کامل نه‌تنها بر عرضه نفت، بلکه بر تأمین کود، گوگرد، هلیوم و سایر محصولات حیاتی تأثیر جدی خواهد گذاشت. عدم قطعیت درباره روند جنگ و دیپلماسی نیز احتمالاً شرایط را وخیم‌تر می‌کند».

به گفته کارشناسان، حتی قطعاتی که آمریکا برای سیستم‌های تسلیحاتی خود به آنها وابسته است نیز ممکن است تحت تأثیر این اختلال قرار گیرد. به بیان دیگر، بحرانی که پیش‌تر نیز ماهیتی بین‌المللی پیدا کرده بود، با چنین اقداماتی می‌تواند ابعاد گسترده‌تری به خود بگیرد.

شیدوره در ادامه هشدار داد: «بار این محاصره بیش از همه بر دوش آسیا خواهد بود، به‌ویژه از نظر کمبود انرژی و سایر کالا‌های حیاتی، اما در نهایت همه جهان ازجمله مردم ایالات متحده هزینه اقتصادی بیشتری خواهند پرداخت. هیچ‌کس در این رقابت خطرناک برنده نخواهد شد».

تریتا پارسی، معاون اجرایی مؤسسه کوئینسی، نیز گفته است که در صورت اجرای این محاصره—که هنوز قطعی نیست—ممکن است حوثی‌ها حملات خود به کشتیرانی در دریای سرخ را از سر بگیرند؛ اقدامی که می‌تواند ۱۲ درصد دیگر از جریان نفت جهانی را از بازار خارج کند و قیمت‌ها را به حدود ۲۰۰ دلار در هر بشکه برساند.

او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بعید نیست این تهدید‌ها به‌زودی عقب‌نشینی شوند (شاید حتی پیش از بازگشایی بازار‌ها در روز دوشنبه) و دور جدیدی از مذاکرات اعلام شود».

با این حال، او تأکید کرد که اگر مسئله هسته‌ای همچنان در مرکز اختلافات باقی بماند، نباید انتظار پیشرفت سریع داشت. ایران، در حالی که پیش‌تر نیز سلاح هسته‌ای را رد کرده، بر حق خود برای غنی‌سازی و نگهداری اورانیوم برای برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای تأکید دارد.

پارسی در پایان افزود: «با این حال، لزوماً به این معنا نیست که جنگ دوباره آغاز خواهد شد. سناریوی محتمل‌تر، شکل‌گیری وضعیتی جدید و بدون توافق رسمی است؛ جایی که تهران کنترل تنگه را حفظ می‌کند، اما از رفع تحریم‌ها برخوردار نمی‌شود و ایالات متحده نیز از جنگ فاصله می‌گیرد. در این میان، این پرسش باقی می‌ماند که آیا اسرائیل به‌تنهایی به مسیر جنگ ادامه خواهد داد یا نه.»