باشگاه خبرنگاران جوان - محمدمهدی علویان‌مهر رئیس موسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) با اشاره به نتایج گزارش تحلیلی طرح استادمحوری در سامانه «نظام ایده‌ها و نیازها» (نان) گفت: از سال ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۵، تعداد ۶ هزار و ۸۶۲ نیاز پژوهشی در این سامانه ثبت شده که به ایجاد هشت هزار و ۵۶۵ فرصت جذب دانشجوی تحصیلات تکمیلی برای انجام پژوهش‌های مسئله‌محور منجر شده است.

او با اعلام این خبر، اظهار کرد: طرح استادمحوری سامانه نان با هدف ایجاد پیوند میان ظرفیت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه‌ها با مسائل و نیاز‌های واقعی کشور طراحی شده است.

علویان‌مهر افزود: در این طرح تلاش شده تا پایان‌نامه‌ها و رساله‌های تحصیلات تکمیلی از مسیر موضوعات صرفا نظری به سمت پژوهش‌های کاربردی و پاسخ‌گو به نیاز‌های کشور هدایت شوند.

او ادامه داد: بر این اساس، نیاز‌های دستگاه‌ها و بخش‌های مختلف کشور در سامانه نان ثبت شده و استادان دانشگاه می‌توانند با انتخاب این نیازها، موضوع پژوهشی تعریف کرده و دانشجوی تحصیلات تکمیلی جذب کنند.

رئیس ISC عنوان کرد: این فرآیند یک زنجیره منسجم از «شناسایی نیاز کشور، شناسایی ظرفیت علمی استادان، تعریف موضوع پژوهشی، جذب دانشجو، انجام پژوهش و ارائه راهکار» ایجاد می‌کند.

او یادآور شد: طرح استادمحوری از دو مسیر اصلی شامل پذیرش دانشجوی دکتری از طریق آزمون سراسری و پذیرش دانشجویان استعداد درخشان در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری اجرا می‌شود.

علویان‌مهر بیان کرد: سه هزار و ۷۳۲ فرصت جذب دانشجو، معادل حدود ۴۳ درصد از کل فرصت‌های ثبت‌شده مربوط به حوزه فنی و مهندسی است که بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است.

او افزود: پس از آن، علوم انسانی با ۲ هزار و ۲۱۲ فرصت (حدود ۲۵ درصد)، علوم پایه با یک هزار و ۳۷۴ فرصت (حدود ۱۵ درصد) و کشاورزی و منابع طبیعی با ۹۳۲ فرصت (حدود ۱۰ درصد) در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

رئیس موسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام افزود: از نظر تعداد نیاز‌های ثبت‌شده نیز حوزه فنی و مهندسی با ۲ هزار و ۸۱۷ نیاز در رتبه نخست قرار دارد و پس از آن علوم انسانی با یک هزار و ۸۳۸ نیاز، علوم پایه با یک هزار و ۵۹ نیاز و کشاورزی و منابع طبیعی با ۷۳۳ نیاز قرار گرفته‌اند.

او گفت: هر نیاز ثبت‌شده در سامانه نان می‌تواند به چند فرصت جذب دانشجو در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری منجر شود که این موضوع ظرفیت بالای طرح برای هدایت هدفمند پژوهش‌های دانشگاهی را نشان می‌دهد.

علویان‌مهر با اشاره به توزیع نیاز‌ها بر اساس مقطع تحصیلی گفت: در همه حوزه‌های علمی، سهم نیاز‌های مرتبط با مقطع دکتری بیشتر از کارشناسی ارشد بوده است.

او عنوان کرد: بیشترین سهم نیاز‌های دکتری مربوط به حوزه هنر با ۸۰ درصد دانشجویان، تعلیم و تربیت با ۷۴ درصد و علوم انسانی و دامپزشکی هر کدام با ۷۰ درصد بوده است.

علویان‌مهر افزود: در مقابل، حوزه‌های کشاورزی و منابع طبیعی و فنی و مهندسی ظرفیت بیشتری برای تعریف نیاز‌های مرتبط با مقطع کارشناسی ارشد داشته‌اند که نشان‌دهنده تنوع نیاز‌های پژوهشی در رشته‌های مختلف است.

ثبت ۸۰۳۳ درخواست استادمحوری در سامانه نان

رئیس ISC با بیان اینکه تاکنون هشت هزار و ۳۳ درخواست در ارتباط با طرح استادمحوری ثبت شده، گفت: از این تعداد، پنج هزار و ۷۰۴ درخواست، معادل ۷۰ درصد، مربوط به جذب بدون آزمون دانشجویان استعداد درخشان و ۲ هزار و ۳۴۱ درخواست، معادل ۳۰ درصد دانشجویان، مربوط به جذب از طریق آزمون سراسری بوده است.

او با بیان اینکه دانشگاه‌ها با ثبت پنج هزار و ۷۸۰ درخواست، بیشترین میزان مشارکت را در این طرح داشته‌اند، عنوان کرد: پس از آن پژوهشگاه‌ها با ۹۸۶ درخواست، موسسات با ۱۸۴ درخواست، پژوهشکده‌ها با ۱۵۹ درخواست و دیگر نهاد‌ها با ۲۱۵ درخواست قرار دارند.

علویان‌مهر اظهار داشت: در میان مراکز علمی مشارکت‌کننده، دانشگاه شیراز با ۴۹۲ درخواست بیشترین مشارکت را داشته و پژوهشگاه امور اقتصادی با ۴۷۰ درخواست و دانشگاه شهید بهشتی با ۴۲۷ درخواست در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.

او ادامه داد: در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ نیز دانشگاه اصفهان با اختصاص ۱۹۵ ظرفیت، شامل ۱۷۳ ظرفیت از طریق آزمون و ۲۲ ظرفیت بدون آزمون، بیشترین ظرفیت اختصاص‌یافته را داشته و دانشگاه شیراز با ۸۳ ظرفیت در جایگاه دوم قرار گرفته است.

علویان‌مهر اضافه کرد: در بازه سال‌های تحصیلی ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴، دانشگاه شیراز با ۵۸ پذیرش نهایی دانشجوی دکتری از طریق آزمون، بیشترین جذب را در طرح استادمحوری داشته است. دانشگاه اصفهان با ۴۹ پذیرش و دانشگاه فردوسی مشهد با ۴۲ پذیرش در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

رئیس موسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام با تاکید بر اهمیت ادامه مسیر ارزیابی این طرح گفت: داده‌های موجود نشان می‌دهد طرح استادمحوری در سامانه نان توانسته است سازوکاری نسبتا منسجم برای اتصال نیاز‌های کشور به ظرفیت استادان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی ایجاد کند.

او ادامه داد: ثبت هزاران نیاز پژوهشی، ایجاد فرصت‌های متعدد جذب دانشجو و مشارکت دانشگاه‌ها و مراکز علمی سراسر کشور، بیانگر ظرفیت قابل توجه این رویکرد برای حرکت نظام پژوهش کشور به سمت حل مسائل واقعی است.

علویان‌مهر بیان کرد: در عین حال، تمرکز بالای نیاز‌ها در برخی حوزه‌های علمی، سهم بالای نیاز‌های مقطع دکتری و تفاوت میزان مشارکت دانشگاه‌ها و مراکز علمی مختلف، ضرورت بررسی عوامل موثر بر توسعه متوازن طرح و افزایش مشارکت همه بخش‌های علمی کشور را نشان می‌دهد.

او یادآور شد: این گزارش، نخستین مرحله پایش و ارزیابی رویکرد مورد تاکید ماده ۹۴ قانون برنامه هفتم توسعه در حوزه پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها است و در گزارش‌های آینده، با اضافه شدن اطلاعات مربوط به طرح‌های پژوهشی و منابع مالی مرتبط، امکان ارائه تصویری جامع‌تر از میزان تحقق اهداف این ماده و حرکت نظام پژوهش کشور به سمت تحقیقات مبتنی بر نیاز‌های واقعی فراهم خواهد شد.

منبع: پایگاه استنادی علوم جهان اسلام