باشگاه خبرنگاران جوان- با وجود جنگ لفظی سنگین مقامات واشنگتن موازی با اعلام کارزار تحریمی علیه تهران، نشانه‌های موجود، بر شکست حتمی کاخ‌سفید در رسیدن به اهداف استفاده از کارت اقتصادی مقابل جمهوری‌اسلامی صحه می‌گذارد. وزیر خزانه‌داری ایالات‌متحده دوشنبه با به راه انداختن نمایش رسانه‌ای مقابل دوربین‌ها، از آغاز «کارزار تحریمی گسترده علیه ایران» با دستور ترامپ پرده برداشت. به ادعای «اسکات بسنت» نبرد بی‌سابقه که با الهام از جنگ جهانی دوم «روز دی اقتصادی» (Economic D-Day) -روزی که نیرو‌های متفقین عملیات بزرگ نرماندی را آغاز کردند- نام‌گذاری شده، خفه کردن اقتصاد کشورمان را هدف‌گذاری کرده است. همزمان، عملیات روانی شدید و سازمان‌یافته از سوی کاخ‌سفید آغاز شد. ترامپ گفت «ایران در حال فروپاشی کامل است و نمی‌تواند به بیشتر نیرو‌های مسلحش حقوق بدهد» و بسنت با تقطیع بخشی از سخنان پزشکیان و قالیباف این‌گونه نوشت: «فشار‌ها مؤثر واقع شده‌اند».

ائتلاف تک‌نفره!

اما واقعیت موجود -که رسانه‌ها و تحلیلگران غربی ناچار به بیان آن هستند- چیز دیگری است؛ اینکه فشار حداکثری بر ایران شکست خورده است. واشنگتن‌پست، فارن‌افرز، فایننشال‌تایمز و نیویورک‌تایمز در گزارش‌هایی جداگانه به این مسئله اشاره دارند. ترامپ که از گزینه نظامی ناامید شده، همه کارت‌هایش را روی میز کارزار تحریمی چیده، اما به چند دلیل، این قمار او محکوم به شکست است.

عامل نخست به جبهه‌بندی طرف‌های سوم مقابل رویکرد یک‌جانبه کاخ‌سفید باز می‌گردد. ایالات‌متحده هدف جنگ اقتصادی را به گوشه رینگ بردن جمهوری‌اسلامی از طریق فشار بر متحدان عنوان کرده، رویکرد قلدرمآبانه‌ای که با مخالفت‌های جدی روبه‌رو است. چین، مهم‌ترین شریک تجاری ایران تنها ساعاتی پس از اعلام تحریم‌ها هشدار داده همکاری‌ها با تهران در چارچوب قوانین بین‌المللی است و اقدامات واشنگتن نباید آن را مختل کند. این تودهنی به آمریکا در حالی است که اژد‌های زرد به عنوان خریدار حدود ۹۰ درصد نفت ایران شناخته شده و عدم همراهی‌اش می‌تواند برنامه کاخ‌سفید را به شکست کامل بکشاند. موضع قطر به عنوان میانجی گفت‌و‌گو‌ها هم در نوع خود جالب توجه است. ماجد انصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر در نشست خبری به‌صراحت اعلام کرده دوحه تحریم‌ها را یک‌جانبه دانسته و از حل مناقشه با میانجی‌گری حمایت می‌کند. به این مسئله، عدم همراهی همسایگان، کشور‌های عربی (که از جنگ بیهوده ترامپ زخم خورده‌اند)، روسیه و حتی شرکای غربی واشنگتن را باید افزود.

به گفته محمدباقر قالیباف، اکنون دیگر کسی گُنده‌لافی‌های آمریکا را باور نمی‌کند و شرکای تجاری در پنهان به ایران پیام می‌دهند که تهدید‌های کاخ‌سفید را به حساب نمی‌آورند. این عدم همراهی گسترده با نقشه‌های واشنگتن «جان کربی» مقام پیشین کاخ‌سفید را به این نتیجه رسانده که با هدف تمسخر ترامپ، از اقدامات آمریکا در کارزار اقتصادی علیه ایران به عنوان ائتلاف تک‌نفره نام ببرد!

نمایش پرسروصدای بسنت

دودلی و تردید تصمیم‌سازان و پیش‌برندگان «عملیات طرد اقتصادی» نشانه دیگر شکست سیاست تهاجمی تازه واشنگتن است. در شرایطی که انتخاب دوباره گزینه اقتصادی پس از شکست نظامی به تعبیر کارشناسان، بیانگر دست خالی کاخ‌سفید در مواجهه با تهران است، موضع ترامپ و بسنت درباره آینده رویکرد انتخابی‌شان جلب توجه می‌کند. رئیس‌جمهور و وزیر خزانه‌داری تلاش داشتند با بالا بردن دز تهدید و لفاظی درباره جنگ تحریمی که به تعبیر آنها از ساعت صفر (روز دوشنبه) آغاز می‌شد، فشار بر جمهوری‌اسلامی را افزایش دهند. اما با رسیدن موعد، نشست خبری بسنت شاهد رخداد جالبی بود.

وزیر کابینه ضمن تعدیل گفته‌های گذشته، اذعان کرد اقدام جاری آمریکا در عمل یک شلیک هشدار بوده تا گامی ملموس و قطعی مانند حمله متفقین برای آزادسازی اروپا در جریان جنگ جهانی دوم! او در واکنش به انتقاد خبرنگاری درباره تعدیل رویکردش گفت: «ما به همه فرصت می‌دهیم که رفتار بد خود را اصلاح کنند. چرا باید بخواهم نظام مالی جهانی را منفجر کنم؟» این عقب‌نشینی واضح سبب شد عضو ارشد اندیشکده بروکینگز به این نتیجه برسد «همان‌طور که قابل پیش‌بینی بود، نمایش موسوم به روز دی اسکات بسنت چیزی جز هیاهو و تبلیغات نباشد. سوزان مالونی، نوشت: «پادشاه لخت است» و دولت ترامپ هیچ برنامه عملیاتی برای جبران خسارتی که جنگ فاجعه‌بار ایران به منافع امنیت ملی آمریکا و منافع شرکای ما در خلیج فارس وارد کرده، ندارد».

رویکرد احمقانه «با ما» یا «بر ما»

در نهایت رویکرد یک‌جانبه و زورگویانه در پیشبرد سیاست اقتصادی علیه تهران، عاملی است که می‌تواند نتیجه معکوس به بار آورده و به بسیج جهانی علیه واشنگتن ختم شود. وزیر خزانه‌داری آمریکا در نشست اعلام راهبرد خود چنین گفت: «گسترده‌ترین و بزرگ‌ترین جنگ اقتصادی تاریخ آغاز خواهد شد. کشور‌های جهان باید روابط مالی و تجاری خود را با ایران کاملاً قطع کنند. هر کسی که به آنها کمک کند، از سیستم دلار آمریکا کنار گذاشته و با انزوای اقتصادی و تحریم مواجه خواهد شد». این نوع جبهه‌بندی سلبی، تعیین تکلیف و تقسیم کشور‌ها به «با ما و بر ما» موضوعی است که بسیاری از طرف‌ها را می‌تواند به رویارویی با ایالات‌متحده بکشاند.

طبق گفته اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه وقتی واشنگتن با تهدید بانک‌ها، بنگاه‌های اقتصادی و دولت‌ها اولتیماتوم می‌دهد که میان «اطاعت از هوس‌های آمریکا» یا «مواجهه با انتقام» یکی را انتخاب کنند، موضوع دیگر صرفاً به ایران محدود نمی‌شود و هیچ دولت شرافتمندی، عادی‌سازی چنین قانون‌شکنی کلان و قلدری نظام‌مندی را نمی‌پذیرد. بر همین مبناست که پیتر شیف، اقتصاددان و تحلیلگر اقتصادی آمریکایی می‌نویسد: «عملیات طرد اقتصادی به سبب تبعات آن، نه‌تنها شکست خواهد خورد، بلکه به دلیل برانگیختن مخالفت‌ها، ممکن است طناب اقتصادی‌ای را که قرار است دور گردن ایران سفت‌تر شود، در نهایت دور گردن آمریکا بیندازد و ما را زیر فشار قرار دهد».

منبع: روزنامه قدس