باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - توسعه شبکههای آبیاری سدهای ایوشان و کمندان را میتوان یکی از مهمترین پروژههای زیربنایی استان دانست که آثار آن تنها به بخش کشاورزی محدود نمیشود، بلکه توسعه اقتصادی، اشتغال، امنیت غذایی، جلوگیری از مهاجرت روستایی و حفاظت از منابع طبیعی را نیز در بر میگیرد.
سدهای ایوشان و کمندان با هدف تأمین آب کشاورزی، شرب و مدیریت منابع آب احداث شدهاند، اما تا زمانی که شبکههای پاییندست انتقال و توزیع آب به طور کامل اجرا نشود، بخش قابل توجهی از سرمایهگذاری انجامشده به بازده واقعی خود نخواهد رسید. تجربه بسیاری از پروژههای آبی کشور نشان داده است که ساخت سد بدون تکمیل شبکههای آبیاری، به معنای استفاده ناقص از ظرفیت ایجادشده است.
یکی از مهمترین مزایای توسعه این شبکهها، افزایش بهرهوری آب است. در شرایطی که کشور با محدودیت منابع آبی و تغییرات اقلیمی مواجه است، استفاده از روشهای سنتی آبیاری دیگر پاسخگوی نیازهای بخش کشاورزی نیست. شبکههای مدرن آبیاری موجب کاهش هدررفت آب، توزیع عادلانه منابع، افزایش راندمان مصرف و امکان اجرای سامانههای نوین آبیاری تحت فشار میشوند. این موضوع به ویژه در لرستان که کشاورزی سهم مهمی در اقتصاد خانوارهای روستایی دارد، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
توسعه شبکههای آبیاری ایوشان و کمندان همچنین زمینه افزایش تولید محصولات کشاورزی را فراهم میکند. تأمین پایدار آب موجب افزایش سطح زیر کشت، بهبود عملکرد در واحد سطح، تنوع کشت، توسعه باغات و حرکت به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر خواهد شد. این تحول نه تنها درآمد کشاورزان را افزایش میدهد، بلکه صنایع تبدیلی، بستهبندی، حملونقل و خدمات وابسته را نیز فعالتر میکند و زنجیره ارزش کشاورزی استان را تقویت خواهد کرد.
از منظر اشتغال نیز اجرای این پروژهها اهمیت فراوانی دارد. در مرحله ساخت، صدها فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم ایجاد میشود و پس از بهرهبرداری نیز افزایش تولید کشاورزی موجب تثبیت و توسعه اشتغال در مناطق روستایی خواهد شد. این امر میتواند نقش مهمی در کاهش نرخ بیکاری و جلوگیری از مهاجرت جوانان به شهرهای بزرگ ایفا کند.
بعد دیگر اهمیت این پروژهها، تحقق امنیت غذایی است. در شرایطی که افزایش تولید داخلی محصولات کشاورزی به یکی از اولویتهای کشور تبدیل شده، توسعه زیرساختهای آبیاری میتواند سهم لرستان را در تولید محصولات استراتژیک افزایش دهد. دسترسی مطمئن به آب، ریسک تولید را کاهش داده و امکان برنامهریزی بلندمدت برای کشاورزان را فراهم میآورد.
از منظر محیط زیست نیز توسعه اصولی شبکههای آبیاری مزایای قابل توجهی دارد. مدیریت صحیح منابع آب، جلوگیری از برداشت بیرویه از سفرههای زیرزمینی، کاهش فرسایش خاک، کنترل روانابها و استفاده بهینه از منابع آبی از جمله پیامدهای مثبت این طرحهاست. همچنین با کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی، روند افت سطح آبخوانها نیز تا حدی کنترل خواهد شد.
شبکه های آبیاری ایوشان و کمندان آخرین ایستگاه قبل از جهش کشاورزی لرستان؛ پیشرفت بیش از ۹۰ درصدی
مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان در گفتوگو با خبرنگار ما با اشاره به روند مطلوب اجرای طرحهای توسعه منابع آب استان، از پیشرفت قابل توجه پروژههای شبکههای آبیاری خبر داد و اظهار کرد: توسعه شبکههای آبیاری یکی از مهمترین راهکارهای افزایش بهرهوری آب در بخش کشاورزی، کاهش هدررفت منابع آبی و ارتقای تولید محصولات کشاورزی است و از این رو، اجرای این پروژهها با جدیت در دستور کار شرکت قرار دارد.
وی افزود: در حال حاضر شبکه آبیاری ایوشان با ۹۲.۵ درصد پیشرفت فیزیکی و شبکه آبیاری کمندان با ۹۶.۲ درصد پیشرفت فیزیکی در مراحل پایانی اجرا قرار دارند و پیشبینی میشود با تأمین بهموقع اعتبارات، این طرحها در آینده نزدیک به بهرهبرداری برسند.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان با بیان اینکه بهرهبرداری از این شبکهها نقش مؤثری در مدیریت بهینه منابع آب خواهد داشت، تصریح کرد: با تکمیل این پروژهها، امکان توزیع عادلانه و هدفمند آب در اراضی کشاورزی فراهم شده و راندمان آبیاری به شکل محسوسی افزایش مییابد. این موضوع علاوه بر کاهش تلفات آب، موجب افزایش سطح زیر کشت، بهبود عملکرد محصولات، کاهش هزینههای تولید و ارتقای درآمد بهرهبرداران بخش کشاورزی خواهد شد.
وی ادامه داد: اجرای شبکههای نوین آبیاری، گامی مهم در مسیر سازگاری با کمآبی و تحقق کشاورزی پایدار است و شرکت آب منطقهای لرستان تلاش میکند با تکمیل این طرحها، زیرساختهای لازم برای استفاده بهینه از منابع محدود آبی را فراهم کند.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان در پایان تأکید کرد: با بهرهبرداری از شبکههای آبیاری ایوشان و کمندان، بخش مهمی از اراضی کشاورزی مناطق هدف تحت پوشش سامانههای مدرن آبیاری قرار گرفته و گام مؤثری در توسعه پایدار کشاورزی، افزایش بهرهوری آب و تقویت امنیت غذایی استان برداشته خواهد شد.
تکمیل این شبکهها میتواند زمینه جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی را نیز فراهم کند. سرمایهگذاران در حوزه کشاورزی و صنایع غذایی زمانی وارد میدان میشوند که از تأمین پایدار آب اطمینان داشته باشند. بنابراین توسعه زیرساختهای آبی، زمینه ایجاد گلخانهها، باغات مدرن، صنایع تبدیلی و واحدهای فرآوری محصولات کشاورزی را نیز تقویت میکند.
با وجود اهمیت این پروژهها، تأمین اعتبارات کافی، تسریع در اجرای عملیات عمرانی، رفع موانع اداری، هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و مشارکت بهرهبرداران باید در اولویت قرار گیرد. هر سال تأخیر در تکمیل این شبکهها به معنای از دست رفتن فرصتهای تولید، اشتغال و درآمد برای مردم استان است.
در نهایت، توسعه شبکههای آبیاری ایوشان و کمندان صرفاً یک پروژه عمرانی نیست، بلکه سرمایهگذاری راهبردی برای آینده لرستان به شمار میرود. تکمیل این شبکهها میتواند زمینهساز تحول در کشاورزی، رونق اقتصادی، افزایش درآمد روستاییان، تقویت امنیت غذایی، مدیریت پایدار منابع آب و توسعه متوازن استان باشد. از این رو انتظار میرود دولت، نمایندگان مجلس، مدیران استانی و تمامی دستگاههای مرتبط، اجرای سریع و کامل این پروژهها را به عنوان یکی از اولویتهای اصلی توسعه لرستان دنبال کنند تا منافع آن در کوتاهترین زمان ممکن به مردم استان برسد.