باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک‌منش - افتتاح دو پروژه سامانه‌های نوین آبیاری در شهرستان‌های ازنا و الیگودرز، در نگاه نخست یک خبر عمرانی و کشاورزی به نظر می‌رسد، اما در واقع این اقدام بخشی از یک راهبرد کلان برای مدیریت منابع آب، افزایش بهره‌وری و تضمین امنیت غذایی کشور است. 

امروز دیگر توسعه سامانه‌های نوین آبیاری یک انتخاب یا برنامه جانبی نیست؛ بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای تداوم حیات بخش کشاورزی در شرایط تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی و محدودیت منابع آبی به شمار می‌رود. 

لرستان طی سال‌های اخیر با چالش‌های متعددی در حوزه آب مواجه بوده است. افزایش دمای هوا، کاهش نزولات جوی، افت سطح آب‌های زیرزمینی و خشکسالی‌های متوالی، الگوی سنتی کشاورزی را با مخاطرات جدی روبه‌رو کرده است. در چنین شرایطی، هر هکتار زمینی که به سامانه‌های نوین آبیاری مجهز می‌شود، تنها به معنای نصب چند لوله و تجهیزات نیست؛ بلکه گامی در مسیر اصلاح الگوی مصرف آب، حفظ سرمایه‌های ملی و افزایش تاب‌آوری بخش کشاورزی در برابر بحران‌های آینده است. 

اهمیت پروژه‌های افتتاح‌شده در لرستان زمانی بیشتر نمایان می‌شود که بدانیم راندمان آبیاری در روش‌های سنتی حدود ۳۵ درصد است؛ به این معنا که بخش عمده آب مصرفی پیش از رسیدن به ریشه گیاه هدر می‌رود. در مقابل، استفاده از سامانه‌های بارانی و به‌ویژه قطره‌ای می‌تواند این راندمان را تا ۶۰ و حتی ۹۰ درصد افزایش دهد. این تحول، نه‌تنها موجب صرفه‌جویی قابل توجه در مصرف آب می‌شود، بلکه کیفیت تولید، عملکرد محصول، کاهش هزینه‌های تولید و افزایش درآمد کشاورزان را نیز به دنبال دارد. 

نکته قابل توجه دیگر، مدل مشارکتی اجرای این پروژه‌هاست. همراهی دولت، بنیاد علوی و بهره‌برداران، نشان‌دهنده آن است که توسعه بخش کشاورزی بدون هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی، نهاد‌های حمایتی و خود کشاورزان امکان‌پذیر نیست. این الگوی مشارکت، می‌تواند به عنوان نمونه‌ای موفق برای اجرای سایر طرح‌های زیرساختی در مناطق مختلف کشور مورد توجه قرار گیرد. 

از سوی دیگر، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری تنها یک اقدام فنی نیست؛ بلکه ابعاد اقتصادی، اجتماعی و حتی زیست‌محیطی گسترده‌ای دارد. افزایش بهره‌وری آب به معنای کاهش فشار بر سفره‌های زیرزمینی، حفظ منابع طبیعی برای نسل‌های آینده، پایداری تولید محصولات کشاورزی و تقویت امنیت غذایی کشور است. همچنین با کاهش هزینه‌های تولید و افزایش درآمد بهره‌برداران، انگیزه ماندگاری در روستا‌ها افزایش یافته و روند مهاجرت از مناطق روستایی تا حدی کنترل خواهد شد. 

تجهیز ۲۲۱ هکتار از اراضی لرستان به سامانه نوین آبیاری 

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان لرستان از افتتاح دو پروژه در حوزه سامانه‌های نوین آبیاری خبر داد و گفت: با افتتاح این دو پروژه، در مجموع ۲۲۱ هکتار از اراضی استان به سامانه نوین آبیاری مجهز شدند. 

 نامدار صیادی در آیین افتتاح دو پروژه آبیاری تحت فشار که با حضور عباسی مشاور وزیر و مجری طرح سامانه‌های نوین آبیاری برگزار شد، اظهار داشت: امروز دو پروژه در حوزه سامانه‌های نوین آبیاری در شهرستان‌های ازنا و الیگودرز به بهره‌برداری رسید. 

وی افزود: پروژه مومن‌آباد شهرستان ازنا در سطح ۷۷ هکتار اجرا شده است که از مجموع اعتبار آن، ۱۰ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان سهم متقاضیان بوده که توسط بنیاد علوی تأمین شده و پنج میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان نیز از محل اعتبارات دولتی توسط جهاد کشاورزی تأمین شده است. 

صیادی بیان کرد: همچنین پروژه‌ای دیگر در شهرستان الیگودرز به مساحت ۱۴۴ هکتار افتتاح شد که ۱۰ میلیارد تومان از اعتبار آن سهم متقاضیان بوده و از سوی بنیاد علوی تأمین شده است و ۵ میلیارد تومان دیگر نیز توسط جهاد کشاورزی پرداخت شده است. 

رئیس سازمان جهاد کشاورزی لرستان با اشاره به مزایای آبیاری تحت فشار تصریح کرد: مهم‌ترین مزیت این نوع آبیاری، افزایش راندمان مصرف آب است؛ به‌گونه‌ای که راندمان آبیاری در روش بارانی از حدود ۳۵ درصد در روش سنتی به بیش از ۶۰ درصد می‌رسد و در روش قطره‌ای نیز از ۳۵ درصد به حدود ۹۰ درصد افزایش می‌یابد. 

صیادی با تأکید بر اهمیت توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، خاطرنشان کرد: با افزایش راندمان آبیاری می‌توان از منابع محدود آبی، به نحو مطلوب استفاده کرد. 

در استان لرستان که کشاورزی یکی از ارکان اصلی اقتصاد و معیشت مردم به شمار می‌رود، توسعه این سامانه‌ها می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش تولید، ارتقای بهره‌وری و تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی داشته باشد. هر پروژه‌ای از این دست، علاوه بر اثرات مستقیم اقتصادی، پیامی روشن نیز به همراه دارد؛ اینکه آینده کشاورزی ایران در گرو مدیریت علمی منابع، استفاده از فناوری‌های نوین و سرمایه‌گذاری هدفمند در زیرساخت‌هایی است که ارزش افزوده پایدار ایجاد می‌کنند. 

بی‌تردید استمرار این مسیر، نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت، تأمین اعتبارات کافی، آموزش مستمر بهره‌برداران و گسترش فرهنگ مصرف بهینه آب است. افتتاح پروژه‌های ازنا و الیگودرز را باید نه پایان یک طرح، بلکه آغاز مسیری دانست که ثمره آن در سال‌های آینده، حفظ منابع حیاتی آب، پایداری تولید و تقویت امنیت غذایی کشور خواهد بود؛ مسیری که منافع آن نه‌تنها برای کشاورزان امروز، بلکه برای نسل‌های آینده نیز ماندگار خواهد ماند.