باشگاه خبرنگاران جوان؛ کلثوم مومنی - علی محمدپناه، در نشست با خبرنگاران از اقدامات انجامشده در حوزه درمان، نگهداری، مقابله و صیانت پس از خروج معتادان سخن گفت و اظهار کرد: در حال حاضر آمار معتادان متجاهر استان یکهزار و ۲۰۰ نفر است که از این تعداد، حدود ۲۲۰ نفر در مرکز ماده ۱۶ سنندج و بین ۱۵ تا ۲۰ نفر در سقز نگهداری میشوند.
وی با اشاره به چالش لغزش مجدد معتادان بهبودیافته افزود: افرادی که از چرخه مصرف خارج و پاک میشوند، هنگام بازگشت به محیط بیرون در صورت مواجهه با همان شرایط و ارتباطات قبلی، دچار لغزش شده و بار دیگر به چرخه اعتیاد بازمیگردند؛ به همین دلیل، مراقبت و صیانت پس از خروج برای ما از اهمیت ویژهای برخوردار است.
محمدپناه افزود: سالانه بیش از یک تن و ۲۰۰ کیلوگرم مواد مخدر در استان کشف و بیش از ۲ هزار و ۳۰۰ نفر از خردهفروشان دستگیر میشوند.
تحول در الگوی درمان؛ از ماده ۱۶ تا «پایگاههای امید و زندگی»
دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان از تغییر رویکرد در مراکز درمانی استان خبر داد و گفت: در مراکز ماده ۱۶، الگوی درمانی پرهیزمدار اجرا میشود؛ به این معنا که در این مراکز از دارودرمانی با متادون یا شربت اپیوم استفاده نمیشود و فرآیند درمان بر پایه سمزدایی، رواندرمانی و توانمندسازی شغلی استوار است.
محمدپناه افزود: پس از تکمیل دوره درمان، طرح صیانت پس از خروج برای مراجعان اجرا میشود تا از لغزش مجدد آنان جلوگیری به عمل آید. در همین راستا، تاکنون ۸۳ نفر از بهبودیافتگان توانستهاند در مشاغل مختلف شاغل شوند و این رقم نشاندهنده اثربخشی برنامههای توانمندسازی شغلی است.
وی از برنامههای توسعه مراکز درمانی خبر داد و گفت: مراکز ماده ۱۶ در حال تبدیل به پایگاههای «امید و زندگی» هستند و خدمات این مراکز از درمان صرف به سمت آموزش، مهارتآموزی و صیانت بلندمدت گسترش مییابد.
درمان نگهدارنده با متادون؛ ۱۹۰ مرکز و ۲۱ هزار مراجع
دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان در بخش دیگری از سخنان خود به مراکز درمان نگهدارنده اشاره کرد و گفت: در سطح استان ۱۹۰ مرکز متادوندرمانی فعال است که خدمات درمان نگهدارنده با متادون و شربت اپیوم ارائه میدهند. در این مراکز، بیش از ۲۱ هزار نفر تحت درمان هستند.
وی تفاوت مراکز ماده ۱۵ و ۱۶ را تشریح کرد و گفت: مراکز ماده ۱۵ مراکز درمانی سرپایی هستند که خدمات درمان نگهدارنده ارائه میدهند، اما مراکز ماده ۱۶ مراکز نگهداری هستند که معتادان متجاهر به صورت شبانهروزی در آن نگهداری، درمان و توانمند میشوند.
مقابله؛ کشف سالانه ۱.۲ تن مواد مخدر و ۲۳۰۰ دستگیری
محمدپناه در حوزه اقدامات مقابلهای گفت: بخش قابلتوجهی از کشفیات مواد مخدر استان توسط پلیس مبارزه با مواد مخدر انجام میشود. با وجود تغییر ذائقه مصرفکنندگان از مواد سنتی به مواد صنعتی، شرایط مقابله نیز متفاوت شده است، اما اقدامات مقابلهای با جدیت ادامه دارد.
وی خاطرنشان کرد: میزان کشفیات مواد مخدر در استان سالانه بیش از یک تن و ۲۰۰ کیلوگرم است. در طول سال، چند صد طرح پاکسازی محلات در نقاط مختلف استان اجرا میشود و هر محل فروش مواد مخدر که شناسایی شود، با دستور قضایی پاکسازی میگردد.
دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان افزود: در طول سال گذشته، بیش از ۲ هزار و ۳۰۰ نفر از خردهفروشان مواد مخدر توسط پلیس دستگیر شدهاند که برخی آزاد شده، برخی در زندان و برخی در حال طی مراحل قضایی هستند.
وی با اشاره به پروفایل دستگیرشدگان گفت: بیشتر دستگیرشدگان در حوزه فروش مواد مخدر، از اقشار شاغل مانند راننده، کشاورز و کارگر هستند و خوشبختانه در سال گذشته هیچ موردی از دستگیری دانشآموز یا دانشجو در این حوزه در استان گزارش نشده است.
محمدپناه از نقش مردم در گزارشدهی نیز سخن گفت و افزود: شهروندان از طریق سامانه ۱۲۸ پلیس مبارزه با مواد مخدر، گزارشهای خود را ارائه میدهند و گشتهای محلهمحور نیز در همین راستا فعال هستند.
پیگیری قضایی و مصادره اموال
دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان با اشاره به اقدامات حقوقی و قضایی گفت: در کمیته حقوقی و قضایی که با ریاست دادستان استان فعالیت میکند، موضوع اموال ناشی از فروش مواد مخدر، احضار افراد، تکمیل پروندهها و برخورد سختگیرانه پیگیری میشود. مطابق قانون، هر مالِ حاصل از فروش مواد مخدر به نفع دولت مصادره میشود.
وی افزود: نظارت بر مرکز ماده ۱۶ نیز از سوی دادستانی انجام میشود تا مراکز درمانی خدمات لازم را ارائه دهند. همچنین برخی خلأهای قانونی در قالب لایحهای از سوی دولت به مجلس ارائه شده تا قوانین بازدارندگی بیشتری پیدا کنند.
مرکز صیانت ویژه بانوان
محمدپناه از تشکیل کمیته بانوان در سطح استان خبر داد و گفت: در این کمیته، بانوان فعالیتهای گستردهای را انجام میدهند و برای بانوان درگیر اعتیاد، یک مرکز ویژه در قالب تبصره ۲ در استان در نظر گرفته شده است. همچنین با همکاری انجامشده، ساختمانی در اختیار قرار گرفته که به عنوان مرکز صیانت پس از خروج بانوان مورد استفاده قرار خواهد گرفت تا زنانی که دوره درمان و نگهداری را پشت سر گذاشتهاند، در مسیر بازگشت به زندگی عادی مورد حمایت قرار گیرند.
خانواده؛ مهمترین کانون پیشگیری
دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان با تأکید بر نقش محوری خانواده در پیشگیری از اعتیاد گفت: خانواده مهمترین کانون برای تربیت و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی است. اگر خانوادهها مراقب فرزندان خود باشند و ارتباط صمیمانهای با آنان برقرار کنند، این بلای خانمانسوز به درون خانواده راه نمییابد.
وی افزود: ما نیازمند ارتباط صمیمانه والدین با فرزندان هستیم. والدین باید نسبت به سنین نوجوانی و جوانی که آسیبپذیرتر است، حساس باشند و هر یک تا دو هفته یکبار از اوضاع تحصیلی، حضور در مدرسه و رفتارهای فرزند خود در جریان باشند. هر رفتاری که منجر به گوشهگیری شود باید مورد حساسیت قرار گیرد و در صورت نیاز از مشاوران مدرسه کمک گرفته شود.
محمدپناه با اشاره به خطرات فضای مجازی گفت: فضای مجازی به درون خانوادهها راه یافته است و مراقبت از فرزندان در این حوزه ضروری است. اگر رابطه والدین با فرزندان صمیمانه باشد، مشکلات در درون خانواده مطرح و به صورت دلسوزانه حل خواهد شد.
دروازه ورود به اعتیاد؛ سیگار و قلیان
دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان با هشدار نسبت به مصرف دخانیات گفت: سیگار و قلیان دروازه ورود به اعتیاد هستند. بسیاری از مصرفکنندگان مواد مخدر ابتدا مصرف دخانیات را تجربه کردهاند و پس از مدتی سیگار دیگر جواب نمیدهد و فرد به سمت مواد مخدر سنگینتر گرایش پیدا میکند.
دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان افزود: سیگار عامل ۹۰ درصد سرطان ریه در مردان و ۷۰ درصد در خانمها، ۶۰ تا ۸۰ درصد بیماریهای تنفسی و ۲۰ درصد بیماریها به طور کلی است؛ در ایران سالانه حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان هزینه بهداشتی و درمانی ناشی از مصرف دخانیات انجام میشود.
قلیان خطرناکتر از سیگار
محمدپناه با رد باورهای غلط درباره کمخطر بودن قلیان گفت: مصرف یک وعده قلیان معادل ۷۰ تا ۱۰۰ نخ سیگار ضرر دارد. در قلیان از تنباکو خیس استفاده میشود که بیشتر در ریه افراد باقی میماند و تصور اینکه آب باعث تصفیه دود میشود، کاملاً غلط است. مصرف قلیان همچنین منجر به بیماریهای قلبی و عروقی در مصرفکنندگان میشود.
الگوی مصرف مواد مخدر در استان
دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان در پایان به الگوی مصرف مواد مخدر در استان اشاره کرد و گفت: بیشترین مصرف مواد مخدر در سطح استان مربوط به تریاک و مشتقات آن با ۳۵ درصد و پس از آن شیشه با ۲۴ درصد است.
محمدپناه افزود: همچنین از میان شهرستانهای استان، سنندج بیشترین میزان آلودگی به مواد مخدر را دارد و پس از آن سایر شهرستانها قرار میگیرند.