باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - وحید ضرغامی در نشست خبری با تشریح مهم‌ترین دستاورد‌های این ستاد اظهار کرد: سند ملی مواد و ساخت پیشرفته که سال گذشته توسط رئیس‌جمهور ابلاغ شد، امروز به نقشه راه توسعه این حوزه تبدیل شده و اولویت‌های پژوهشی، آموزشی، تجاری‌سازی، همکاری‌های بین‌المللی و تقسیم کار ملی میان دستگاه‌های مختلف را مشخص کرده است.

وی افزود: بر اساس این سند، همکاری‌هایی با بنیاد ملی علم ایران برای تعیین اولویت‌های پژوهشی دانشگاه‌ها آغاز شده و برنامه‌هایی نیز برای بازنگری در محتوای آموزشی رشته‌های مرتبط، توسعه فناوری و تجاری‌سازی محصولات پیشرفته در دست اجراست.

دبیر ستاد توسعه فناوری‌های مواد و ساخت پیشرفته یکی از مهم‌ترین اقدامات یک سال اخیر را شناسایی اقلام راهبردی کشور ذیل ماده یک قانون جهش تولید دانش‌بنیان عنوان کرد و گفت: از میان ۶۷ قلم کالای راهبردی کشور، ۱۹ قلم به حوزه مواد و ساخت پیشرفته اختصاص دارد. این اقلام با همکاری دستگاه‌های اجرایی و به‌ویژه وزارت صنعت، معدن و تجارت شناسایی شده‌اند و فرآیند بومی‌سازی آنها در حال پیگیری است.

وی با اشاره به شکل‌گیری هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف برای توسعه فناوری‌های راهبردی افزود: امروز همکاری مؤثری میان معاونت علمی، وزارت صمت، گمرک و سایر نهاد‌های مرتبط شکل گرفته است تا موانع تولید، تأمین تجهیزات، تخصیص ارز و توسعه فناوری‌های راهبردی برطرف شود. به گفته وی، بلوغ جدیدی در ساختار اجرایی کشور ایجاد شده که موجب شده دستگاه‌های مختلف به‌جای اقدامات جزیره‌ای، در تکمیل زنجیره بومی‌سازی فناوری‌ها نقش‌آفرینی کنند.

ضرغامی در تشریح یکی از نمونه‌های موفق بومی‌سازی گفت: الکترود گرافیتی که سال‌ها یکی از گلوگاه‌های اصلی صنعت فولاد کشور محسوب می‌شد و سالانه نزدیک به دو میلیارد دلار ارزبری داشت، اکنون با تلاش شرکت‌های دانش‌بنیان و حمایت نهاد‌های مختلف در داخل کشور تولید می‌شود.

وی افزود: شرکت «نوین الکترود اردکان» در استان یزد موفق شده پس از سال‌ها وابستگی، فناوری تولید الکترود‌های گرافیتی مورد استفاده در کوره‌های قوس الکتریکی صنایع فولاد را بومی‌سازی کند. این پروژه با مشارکت مجموعه‌های بزرگ فولادی کشور و حمایت معاونت علمی به نتیجه رسیده و نمونه‌ای موفق از توسعه فناوری در زنجیره ارزش صنایع راهبردی به شمار می‌رود.

دبیر ستاد توسعه فناوری‌های مواد و ساخت پیشرفته تأکید کرد: هدف نهایی صرفاً تولید یک محصول نیست، بلکه دستیابی به استقلال در کل زنجیره ارزش است. به همین دلیل برنامه‌هایی برای بومی‌سازی مواد اولیه مورد نیاز از جمله «کک سوزنی» و سایر مواد پایه این صنعت در دستور کار قرار گرفته است.

وی همچنین از اجرای برنامه‌های توسعه زنجیره ارزش در حوزه‌هایی مانند محصولات پلیمری، منیزیم و سوپرآلیاژ‌ها خبر داد و گفت: سوپرآلیاژ‌ها از مواد راهبردی مورد استفاده در صنایع حساس از جمله پتروشیمی، فولاد و صنایع پیشرفته هستند و پروژه‌های متعددی برای بومی‌سازی آنها با همکاری شرکت‌های فناور آغاز شده است.

ضرغامی یکی دیگر از سیاست‌های مهم ستاد را مقابله با خام‌فروشی عنوان کرد و افزود: ایران از ظرفیت عظیم معدنی و مواد اولیه برخوردار است، اما همچنان بخش قابل توجهی از این منابع به صورت خام یا نیمه‌خام صادر می‌شود. در حالی که کشور‌های پیشرفته مواد اولیه را دریافت و آنها را به محصولات فناورانه با ارزش افزوده بالا تبدیل می‌کنند.

وی ادامه داد: هدف‌گذاری بلندمدت معاونت علمی آن است که اقتصاد کشور از خام‌فروشی فاصله گرفته و به سمت تولید و صادرات محصولات دانش‌بنیان و فناورانه حرکت کند. در همین راستا، ستاد مواد و ساخت پیشرفته پیگیری اصلاح تعرفه‌های صادراتی مواد خام و نیمه‌خام را در دستور کار قرار داده تا تولیدکنندگان به سمت تکمیل زنجیره ارزش و تولید محصولات نهایی سوق داده شوند.

دبیر ستاد توسعه فناوری‌های مواد و ساخت پیشرفته با اشاره به ارزش افزوده بالای محصولات فناورانه تصریح کرد: تبدیل مواد اولیه به محصولات دانش‌بنیان علاوه بر افزایش درآمد و ارزآوری، تاب‌آوری اقتصاد کشور در برابر تحریم‌ها را نیز افزایش می‌دهد؛ زیرا تحریم هزاران محصول فناورانه بسیار دشوارتر از محدود کردن صادرات چند ماده خام است.

وی همچنین از موفقیت شرکت‌های دانش‌بنیان در تولید آلیاژ‌های پیشرفته پزشکی خبر داد و گفت: یکی از دستاورد‌های مهم کشور، بومی‌سازی آلیاژ پزشکی F۷۵ بر پایه کبالت برای ساخت تجهیزات و ایمپلنت‌های پزشکی است که توسط یک شرکت دانش‌بنیان داخلی و با حمایت معاونت علمی به تولید رسیده است.

ضرغامی اعتبار مالیاتی را یکی از مهم‌ترین ابزار‌های توسعه فناوری در کشور دانست و افزود: این سازوکار امکان همکاری شرکت‌های بزرگ صنعتی با شرکت‌های دانش‌بنیان را فراهم کرده و منابع مالی لازم برای توسعه فناوری‌های راهبردی را در اختیار آنها قرار می‌دهد.

در ادامه این نشست، مرسیه رئیسی، کارشناس ستاد توسعه فناوری‌های مواد و ساخت پیشرفته، اعلام کرد: در سال گذشته بیش از هزار طرح مرتبط با اعتبار مالیاتی برای بررسی به این ستاد ارجاع شد که پس از ارزیابی‌های تخصصی، حدود ۹۰ درصد آنها مورد تأیید قرار گرفتند.

وی همچنین از تدوین و انتشار گزارش عملکرد ۱۰ ساله ستاد توسعه فناوری‌های مواد و ساخت پیشرفته خبر داد و گفت: در این گزارش، تمامی فعالیت‌ها، حمایت‌ها، پروژه‌های بومی‌سازی، محصولات توسعه‌یافته و شاخص‌های عملکردی ستاد از زمان تأسیس تاکنون مستندسازی شده است.