باشگاه خبرنگاران جوان - تب دنگی در سیستان و بلوچستان دیگر یک هشدار مقطعی یا یک بیماری وارداتی محدود به چند مورد پراکنده نیست؛ روند ابتلا در جنوب این استان به‌ویژه شهرستان چابهار نشان می‌دهد این بیماری به یکی از مهم‌ترین چالش‌های حوزه سلامت در سواحل مَکُران تبدیل شده است.

ثبت صد‌ها مورد ابتلای قطعی و تداوم انتقال محلی بیماری، زنگ خطری است که ضرورت افزایش سطح مراقبت‌های بهداشتی و اقدامات پیشگیرانه را بیش از گذشته نمایان کرده؛ موضوعی که روز گذشته نیز در نشست ستاد پیشگیری، هماهنگی و فرماندهی عملیات پاسخ به بحران سیستان و بلوچستان مورد بررسی قرار گرفت و مسوولان اجرایی و حوزه سلامت استان درباره راهکار‌های مهار پشه آئدس و کنترل کانون‌های آلوده به تب دنگی به تبادل نظر پرداختند.

آنچه نگرانی‌ها را افزایش داده، تنها آمار مبتلایان نیست، بلکه فراهم بودن شرایط محیطی برای تداوم چرخه انتقال بیماری در برخی مناطق جنوبی سیستان و بلوچستان است. اقلیم گرم و مرطوب، بارندگی‌های فصلی، وجود آب‌های راکد، چالش‌های مرتبط با جمع‌آوری پسماند و دفع فاضلاب، توسعه سکونتگاه‌های حاشیه‌ای و همچنین رفت‌وآمد‌های گسترده تجاری و مرزی از جمله عواملی هستند که بستر مناسبی برای تکثیر پشه آئدس، ناقل اصلی تب دنگی، فراهم کرده‌اند که همین عوامل موجب شده است جنوب سیستان و بلوچستان در سال‌های اخیر بیش از سایر نقاط کشور در معرض تهدید این بیماری قرار گیرد.

بارندگی ۶۶ میلی‌متری فروردین‌ماه امسال شرایط مساعدتری برای فعال شدن کانون‌های تکثیر پشه آئدس ایجاد کرده است

گزارش‌های ارائه شده در نشست مدیریت بحران سیستان و بلوچستان نیز نشان می‌دهد که بارندگی ۶۶ میلی‌متری فروردین‌ماه امسال شرایط مساعدتری برای فعال شدن کانون‌های تکثیر پشه آئدس ایجاد کرده است. بر اساس بررسی‌های انجام شده، حدود هزار و ۲۵۰ کانون بالقوه زاد و ولد این پشه در منطقه شناسایی شده که پاکسازی، پایش و کنترل آنها در اولویت برنامه‌های مشترک دستگاه‌های اجرایی و حوزه بهداشت قرار گرفته است این آمار‌ها بیانگر آن است که مبارزه با تب دنگی تنها به مراکز درمانی محدود نمی‌شود و مدیریت محیطی، حذف آب‌های راکد و مشارکت عمومی در رعایت اصول بهداشتی، نقش تعیین‌کننده‌ای در قطع زنجیره انتقال بیماری دارد.

در چنین شرایطی، تب دنگی در سیستان و بلوچستان را نمی‌توان یک مسئله درمانی دانست؛ این بیماری اکنون به شاخصی برای سنجش میزان آمادگی نظام سلامت، کارآمدی مدیریت شهری و توان هماهنگی دستگاه‌های اجرایی در مواجهه با تهدید‌های نوپدید تبدیل شده است. تجربه ماه‌های گذشته نشان داده هر جا اقدامات میدانی، آموزش عمومی و پایش مستمر محیط با جدیت دنبال شده، روند کنترل بیماری موفق‌تر بوده و هر جا غفلت از کانون‌های تجمع آب و زیستگاه‌های پشه آئدس رخ داده، خطر گسترش بیماری افزایش یافته است.

موفقیت در مهار تب دنگی در جنوب سیستان و بلوچستان بیش از هر چیز به استمرار اقدامات پیشگیرانه، افزایش آگاهی عمومی و همکاری مردم با برنامه‌های بهداشتی وابسته است؛ راهبردی که می‌تواند از تبدیل شدن این بیماری به یک تهدید پایدار برای سلامت ساکنان سواحل مکران جلوگیری کند.

چابهار در کانون اقدامات فوری برای مهار پشه آئدس

افزایش موارد ابتلا به تب دنگی و شناسایی کانون‌های متعدد تکثیر پشه آئدس در جنوب سیستان و بلوچستان، چابهار را به محور اصلی برنامه‌های مقابله‌ای دستگاه‌های اجرایی تبدیل کرده است؛ رویکردی که نشان می‌دهد مدیریت استان تلاش دارد همزمان با مراقبت‌های درمانی، از طریق کنترل عوامل محیطی و حذف زیستگاه‌های پشه ناقل، روند انتقال بیماری را محدود کند.

موضوع مقابله با پشه آئدس و مدیریت کانون‌های آلوده در همین راستا در دستور کار نشست ستاد پیشگیری، هماهنگی و فرماندهی عملیات پاسخ به بحران سیستان و بلوچستان قرار گرفت؛ نشستی که با حضور مدیران دستگاه‌های اجرایی و متولیان حوزه سلامت برگزار و راهکار‌های عملیاتی برای کنترل شرایط در مناطق درگیر، به‌ویژه شهرستان چابهار، بررسی شد.

معاون سیاسی و اجتماعی استاندار سیستان و بلوچستان با اشاره به سهم بالای چابهار در موارد ابتلا و استقرار بخش قابل توجهی از کانون‌های هدف، این شهرستان را اولویت نخست برنامه‌های مقابله‌ای استان دانست و گفت: ساماندهی پسماندها، بهسازی محیط شهری، پاکسازی نقاط مستعد تجمع آب و حذف کانون‌های آلوده از جمله اقداماتی است که با مشارکت دستگاه‌های مختلف در حال اجراست.

علیرضا شهرکی با اشاره به نقش لاستیک‌های فرسوده در ایجاد زیستگاه مناسب برای پشه آئدس، از تعیین مهلت ۷۲ ساعته برای جمع‌آوری این پسماند‌ها توسط شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و شورا‌های اسلامی خبر داد و افزود: ظرفیت بخش خصوصی نیز برای تسریع در اجرای این برنامه‌ها به کار گرفته خواهد شد.

وی مقابله با تب دنگی را فراتر از وظایف حوزه سلامت دانست و بیان کرد: شهرداری‌ها، دستگاه‌های خدمات‌رسان، محیط زیست، بنادر، گمرکات، آموزش و پرورش و رسانه‌ها هر یک در کاهش کانون‌های تولید پشه و ارتقای آگاهی عمومی نقش دارند و موفقیت برنامه‌های پیشگیرانه به هماهنگی و مشارکت همه این بخش‌ها وابسته است.

معاون سیاسی و اجتماعی استاندار سیستان و بلوچستان به ضرورت تقویت زیرساخت‌های درمانی در جنوب استان اشاره کرد و گفت: برخی مسائل و نیاز‌های حوزه سلامت در چابهار و کنارک از طریق دستگاه‌های ملی در حال پیگیری است تا ظرفیت خدمات بهداشتی و درمانی متناسب با شرایط منطقه افزایش یابد.

وی از تأمین و توزیع اقلام مورد نیاز برای اقدامات پیشگیرانه به عنوان یکی دیگر از اولویت‌های مدیریت سیستان و بلوچستان نام برد و افزود: هماهنگی میان دستگاه‌های مرتبط در حوزه سلامت، درمان و بیمه برای تسریع در روند تأمین این اقلام و پشتیبانی از برنامه‌های مقابله با تب دنگی در دستور کار قرار دارد.

همزمان با اجرای برنامه‌های میدانی برای شناسایی و حذف کانون‌های آلوده، استاندار سیستان و بلوچستان نیز خواستار بسیج همه ظرفیت‌های اجرایی، خدماتی و بهداشتی استان برای کنترل سریع شرایط شد و قطع زنجیره انتقال بیماری را مهم‌ترین اولویت دستگاه‌های مسئول دانست.

منصور بیجار اظهار کرد: در شرایط کنونی همه ظرفیت‌های سیستان و بلوچستان باید برای کنترل وضعیت به کار گرفته شود و دستگاه‌ها برنامه‌های خود را در ۲ بخش کوتاه‌مدت و میان‌مدت تدوین کنند نخستین هدف در اقدامات فوری، محدودسازی و قطع زنجیره انتقال بیماری است؛ موضوعی که باید با محوریت فرمانداران و مشارکت همه دستگاه‌های مسئول در سطح شهرستان‌ها دنبال شود.

وی با اشاره به لزوم مشارکت دستگاه‌های ملی در مدیریت شرایط افزود: کنترل بیماری نیازمند همکاری فراتر از سطح استان است و سازمان مدیریت بحران کشور و سایر نهاد‌های مسئول باید در پشتیبانی از برنامه‌های مقابله‌ای نقش‌آفرینی کنند.

استاندار سیستان و بلوچستان ظرفیت دستگاه‌های اجرایی، خدمات‌رسان، نظامی و انتظامی را بخشی از توان عملیاتی استان برای مهار بیماری عنوان کرد و گفت: در مناطق درگیر، امکانات موجود می‌تواند در حوزه‌هایی مانند سم‌پاشی، پاکسازی محیط، کنترل کانون‌های آلوده و اجرای برنامه‌های بهداشتی به کار گرفته شود.

هماهنگی لازم برای تقویت نظارت‌های مرزی و کاهش احتمال انتقال بیماری از طریق تردد‌های مرزی در حال انجام است

وی ساماندهی لاستیک‌های فرسوده را یکی از محور‌های مهم کنترل پشه آئدس دانست و افزود: استفاده از ظرفیت شهرداری‌ها، سازمان همیاری شهرداری‌ها، گمرک، بخش صنعت و پیمانکاران برای جمع‌آوری، انتقال و تعیین تکلیف این پسماند‌ها در دستور کار قرار گرفته است.

بیجار با اشاره به موقعیت مرزی سیستان و بلوچستان، کنترل و پایش مبادی ورودی را از دیگر بخش‌های مهم برنامه مقابله با تب دنگی برشمرد و عنوان کرد: هماهنگی لازم برای تقویت نظارت‌های مرزی و کاهش احتمال انتقال بیماری از طریق تردد‌های مرزی در حال انجام است.

وی اطلاع‌رسانی و آموزش عمومی را نیز از ارکان اصلی پیشگیری دانست و اظهار کرد: آگاهی‌بخشی از طریق رسانه‌ها، فضای مجازی و ظرفیت‌های محلی باید به گونه‌ای دنبال شود که مشارکت مردم در حذف کانون‌های تکثیر پشه و رعایت توصیه‌های بهداشتی افزایش یابد.

استاندار سیستان و بلوچستان از اختصاص ۲۰۰ میلیارد ریال برای پشتیبانی از اقدامات فوری مقابله با تب دنگی در مناطق جنوبی استان خبر داد و خاطرنشان کرد: این منابع در کنار برنامه‌های دستگاه‌های اجرایی برای تقویت عملیات کنترل بیماری و مدیریت کانون‌های آلوده به کار گرفته خواهد شد.

مهار تب دنگی در گرو حذف زیستگاه‌های پشه آئدس

دستگاه‌های اجرایی سیستان و بلوچستان در حالی بر پاکسازی کانون‌های آلوده و مدیریت عوامل محیطی تمرکز کرده‌اند که به گفته مسئولان حوزه سلامت مقابله با تب دنگی بدون از بین بردن زیستگاه‌های پشه آئدس به نتیجه مطلوب نخواهد رسید؛ زیرا تجربه کشور‌های درگیر این بیماری نشان داده که درمان بیماران به تنهایی قادر به قطع چرخه انتقال نیست.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی زاهدان نیز در نشست ستاد پیشگیری، هماهنگی و فرماندهی عملیات پاسخ به بحران سیستان و بلوچستان با اشاره به ماهیت این بیماری اظهار کرد: تب دنگی از جمله بیماری‌هایی است که کنترل آن تنها از مسیر درمان مبتلایان امکان‌پذیر نیست و برای مهار مؤثر آن باید چرخه زندگی پشه ناقل در محیط شکسته شود.

محمدحسن محمدی با اشاره به شرایط اقلیمی جنوب سیستان و بلوچستان عنوان کرد: رطوبت هوا، بارندگی‌های فصلی، وجود آب‌های راکد و برخی چالش‌های زیرساختی از جمله عواملی است که زمینه مناسب برای تکثیر پشه آئدس را فراهم می‌کند و به همین دلیل مدیریت محیطی در کنار مراقبت‌های درمانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

وی با اشاره به گروه‌های در معرض خطر تصریح کرد: اگرچه بسیاری از مبتلایان دوره بیماری را بدون عارضه جدی پشت سر می‌گذارند، اما سالمندان، بیماران دارای بیماری‌های زمینه‌ای و مادران باردار در برابر عوارض احتمالی آسیب‌پذیرتر هستند و به همین دلیل افزایش آگاهی عمومی و رعایت توصیه‌های پیشگیرانه ضرورت دارد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی زاهدان نقش مشارکت عمومی را در کنترل بیماری تعیین‌کننده دانست و افزود: مدیریت پسماند، پاکسازی محیط، حذف محل‌های تجمع آب، آموزش همگانی و نظارت بر نقاط پرخطر از جمله اقداماتی است که باید با همکاری دستگاه‌های اجرایی و همراهی مردم دنبال شود.

وی خاطرنشان کرد: هر اندازه کانون‌های تکثیر پشه آئدس سریع‌تر شناسایی و حذف شوند، احتمال انتقال بیماری نیز کاهش خواهد یافت و به همین دلیل برنامه‌های مراقبتی و اقدامات محیطی باید به صورت مستمر و همزمان اجرا شود.

منبع: ایرنا