باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش  - سمندر‌ها از جمله دوزیستان دمدار به شمار می‌روند. سمندر‌هایی که در ایران وجود دارند در دو خانواده Salamanderidae و Hynobiidae قرار می‌گیرند. از این دو خانواده، سمندر‌های کوهستانی لرستان در خانواده Salamanderidae هستند؛ این خانواده ۹۸ گونه در جهان و ۵ گونه در ایران دارد. 

به دلیل اینکه فردی به نام کایزر این گونه را در ایران گزارش کرد، نام آن به سمندر کوهستانی کایزر هم معروف است. مردم محلی، امّا این گونه را «حاجی باریک آب» و «چرق پرق» و «وقفی» هم می‌نامند. 

سمندر‌های کوهستانی معمولا در زیستگاه‌هایی با آب پراکسیژن و شفاف کوهستانی زندگی می‌کنند و از حشرات و نرمتنان موجود در آب تغذیه می‌کنند. 

با توجه به اینکه زیستگاه این جانور در آب‌های پاک است، حضورشان در آب نشانه تمیز بودن آب است. همچنین این گونه جانوری سبب می‌شود جکعیت حشرات اطراف رودخانه‌ها کنترل شود، زیرا این حشرات خوراک سمندر‌ها می‌شوند. لازم به ذکر است که این نوع مندر که اندمیک ایران است، از ذخایر ژنتیکی زیستی ارزشمند کشور محسوب می‌شود.

سمندر لرستانی به عنوان یکی از گونه‌های آندمیک و استراتژیک در چشمه‌های زلال زاگرس 

محسن امیری رئیس اداره حفاظت و مدیریت حیات وحش حفاظت محیط زیست استان گفت: این اقدام نظارتی در فصل بهار و هم‌زمان با دوره تکثیر و فعالیت‌های زیستی این گونه انجام گرفت که دارای ابعاد فنی و علمی متعددی بود. 

امیری اظهار داشت: سمندر لرستانی به عنوان یکی از گونه‌های آندمیک (بومی) و استراتژیک در چشمه‌های زلال زاگرس شناخته می‌شود که وضعیت  آن تحت نظارت و حمایت سازمان بین‌المللی حفظ طبیعت (IUCN) قرار دارد. هرگونه تغییر در کیفیت یا کمیت منابع آبی این مناطق، مستقیماً بر بقای این گونه حساس تأثیرگذار خواهد بود. 

امیری با توجه به نقش حیاتی سمندر لرستانی در زنجیره غذایی و تعادل بوم‌شناختی زاگرس، اظهار داشت: این گونه به دلیل حساسیت بالای خود به تغییرات محیطی، به عنوان یک شاخص زیستی (Bio-indicator) برای سلامت کلی اکوسیستم‌های آبی کوهستانی عمل می‌کند. حفاظت از این زیستگاه‌ها، فراتر از نجات یک گونه خاص، به معنای حفظ منابع آب شیرین و پایداری اکولوژیک منطقه است. 

علی آبسری نژاد رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان پلدختر نیز گفت: به منظور بررسی اثر برخی پارامتر‌های محیطی از جمله تغییرات اقلیمی، زیستگاه‌های سمندر لرستانی به صورت مستمر پایش‌ها می‌شوند. 

وی افزود: بررسی وضعیت کمی و کیفی منابع آبی به دقت انجام پذیرفت تا اطمینان حاصل شود که زیستگاه‌ها از آلودگی‌های انسانی و طبیعی مصون هستند.   

در جریان این بازدید میدانی، کارشناسان با انجام سرشماری‌های بهاره، داده‌های دقیقی از تراکم جمعیت، پراکنش جغرافیایی و وضعیت سلامت فیزیولوژیک نمونه‌های مشاهده‌شده ثبت کردند. 

تجارت و فروش این سمندر‌های بومی سبب می‌شود جمعیت آنها رو به کاهش رود و با خطر انقراض مواجه شود. هر سال تعدادی از افراد سودجو نزدیک نوروز این سمندر‌ها را در بازار‌های عیدانه به عنوان جانوران تزیینی به فروش می‌رسانند که این کار، خطری در بقای این موجودات ارزشمند محسوب می‌شود. 

تخریب چشمه‌ها، آبشار‌ها و رودخانه‌های فصلی که جزو زیستگاه‌های این جانوران محسوب می‌شود، تهدیدی برای بقای آنها در طبیعت به شمار می‌شود. بنابراین، با توجه به اینکه سمندر‌های کوهستانی اندمیک ایرانی جزو ذخایر ارزشمند ژنتیکی محسوب می‌شوند، لازم است در حفاظت از آنها بکوشیم.