نصرت الله سیفی، مدیرعامل اسبق شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت مدیرعامل اسبق شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت  در نشست خبری امروز خود با تأکید بر اینکه ریشه‌های ناترازی بنزین به سال‌ها پیش از جنگ بازمی‌گردد، هشدار داد: آمارهای رسمی پس از جنگ مخدوش شده و وضعیت کنونی از ناترازی فراتر رفته و به یک «بحران سوخت» تبدیل شده است. وی با اشاره به جزئیات مصرف ۱۳۷ میلیون لیتری روزانه بنزین در آستانه جنگ، از قطع کامل واردات بنزین از بنادر جنوبی و کاهش تولید ستاره خلیج فارس خبر داد.

وی با تشریح ریشه‌های تاریخی ناترازی بنزین در کشور اظهار داشت: «متأسفانه وضعیت ناترازی از قبل از جنگ و حتی چند سال پیش از آن هم وجود داشت. اعداد و ارقام مربوط به قبل از جنگ گویای این واقعیت است، اما متأسفانه بعد از جنگ، بخش مصرف به هم ریخته و اطلاعات رسمی در دسترس نیست، به همین دلیل اگر بخواهم بیانیه بدهم احتمال اشتباه وجود دارد.»

مصرف ۱۳۷ میلیون لیتری بنزین در آستانه جنگ و رشد سالانه ۶ درصدی

سیفی با ارائه یک تصویر آماری از ترازنامه انرژی گفت: «در سال ۱۴۰۲، مصرف بنزین ما به طور متوسط ۱۵ میلیون لیتر در روز بود، اما این عدد گویای کل ماجرا نیست. طی دو دهه قبل از آن، سالیانه ۶ درصد افزایش مصرف داشتیم. برآورد بنده برای سال ۱۴۰۵ (سال جاری) که دو سه سال پیش انجام شد، مصرف ۱۳۷ میلیون لیتر در روز بود که آمارهای فعلی هم همین رقم را تأیید می‌کند.»

وی افزود: «در حالی که مصرف به ۱۳۷ میلیون لیتر رسیده، تولید بنزین در پالایشگاه‌های کشور افزایش پیدا نکرده و تنها اصلاحات جزئی در برخی موارد رخ داده است. متأسفانه به دلیل حملات به زیرساخت‌ها و تعطیلی برخی چاه‌های گاز، میعانات گازی بیرون نمی‌آید و خوراک پالایشگاه ستاره خلیج فارس کاهش یافته و در نتیجه تولید بنزین این پالایشگاه کم شده است.»

 قطع کامل واردات بنزین از جنوب و کاهش ذخایر بر اثر حملات

مدیرعامل اسبق شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت با اشاره به تغییرات شدید در واردات بنزین تصریح کرد: «پیش از جنگ، ما از جنوب و شمال کشور بنزین وارد می‌کردیم. واردات از شمال همچنان ادامه دارد اما به دلیل محدودیت بنادر، مقدار آن بسیار محدود است. اما واردات از جنوب (بنادر جنوبی) به دلیل محاصره دریایی که آمریکا علیه ایران انجام داده، کاملاً قطع شده است.»

وی ادامه داد: «علاوه بر این، در طول جنگ شاهد بودیم که بعضی از مخازن استراتژیک بنزین مورد هدف قرار گرفت و ذخایر آنها به کلی سوخت. در نتیجه، نه تنها تراز انرژی ما بهتر نشده، بلکه بدتر هم شده است. اگر قبل از جنگ با مصرف ۱۳۷ میلیون لیتر، روزانه ۲۵ تا ۳۰ میلیون لیتر کسری داشتیم، الان این کسری کمتر نشده و با یک بحران واقعی روبه‌رو هستیم.»

  از سیاست‌گذاری کم‌هزینه تا اقدامات فنی پرهزینه

سیفی در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از رویکردهای موجود، به دسته‌بندی راهکارهای برون‌رفت از بحران پرداخت و گفت: «جنس راهکارها متفاوت است؛ بعضی سیاستی (نظیر قیمت‌گذاری پلکانی و کارت سوخت)، بعضی فنی و برخی فرهنگ‌سازی است. کم‌هزینه‌ترین راهکارها، راهکارهای سیاست‌گذاری و سپس فرهنگ‌سازی هستند. متأسفانه بسیاری از مردم حتی روش درست مصرف سوخت را بلد نیستند و کسی به آنها آموزش نداده است.»

وی افزود: «راهکارهای فنی پرهزینه‌ترین هستند، اما پایداری بالایی دارند. برای مثال، ما در سال ۱۳۷۹ که شرکت بهینه‌سازی تأسیس شد، خودرو پیکان با تکنولوژی دهه ۶۰ میلادی را تولید می‌کردیم که مصرف ۱۴ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر داشت. با حذف پیکان و ورود خودروهای انژکتوری مصرف بهینه شد، اما این راهکارها نیازمند سرمایه‌گذاری گسترده است.»

 تکذیب راهکار «فقط افزایش قیمت» و لزوم سبد ۱۰۰ پروژه‌ای

مدیرعامل اسبق شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت با رد رویکردهای تک‌بعدی تأکید کرد: «اگر کسی به شما بگوید هیچ راهی جز افزایش قیمت بنزین وجود ندارد، یا دروغ می‌گوید یا بی‌سواد است. به او اعتماد نکنید. حداقل ۵ طبقه کاری و ۱۰۰ پروژه برای مدیریت مصرف بنزین وجود دارد که هر کدام طرح و پروژه خاص خود را می‌طلبد.»

وی به عنوان نمونه به اقدامات ساده اما مؤثر اشاره کرد: «تنظیم باد لاستیک تا ۳ درصد، تعویض به موقع فیلتر هوا ۳ تا ۵ درصد، و پایین نبودن شیشه در سرعت بالای ۷۰ کیلومتر، مصرف بنزین را کاهش می‌دهد. همچنین خودروهای تک‌سرنشین و موتورسیکلت‌های بنزینی در شهرها از معضلات اصلی هستند که با جایگزینی موتورسیکلت برقی می‌توان مصرف بنزین تهران را تا نصف کاهش داد.»

 انتقاد از کیفیت جاده‌ها و آسفالت غیراستاندارد

سیفی در پایان با اشاره به تأثیر زیرساخت‌ها بر مصرف سوخت خاطرنشان کرد: «آسفالت نامناسب و دستاندازهای غیر فنی می‌تواند تا ۵ درصد مصرف سوخت را افزایش دهد. متأسفانه به دلیل قاچاق قیر، از آسفالت سوخته (مرغوب) استفاده نمی‌شود و جاده‌ها زود پوک می‌شوند. اصلاح هندسی جاده‌ها و کوتاه کردن مسیرهایی مثل جاده تهران-شمال که طراحی آن ۱۶۰ کیلومتر را به ۹۰ کیلومتر کاهش می‌دهد، هنوز پس از دهه‌ها به سرانجام نرسیده است. شهر بزرگ شده، اما زیرساخت حمل‌ونقل همان جا قفل مانده است.»

وی تأکید کرد: «برای غلبه بر این بحران، باید یک حرکت بحران‌زدا با ترکیبی از راهکارهای سیاستی، فرهنگ‌سازی گسترده و سرمایه‌گذاری فنی آغاز شود.»

وی ادامه داد: در خصوص خودروهای غیربنزینی، CNGسوز، LPG‌سوز و برقی هم باید پروژه‌های مناسب و راهکارها را در نظر گرفت.

مدیرعامل اسبق شرکت بهینه سازی مصرف سوخت تصریح کرد: فرض کنیم که دولت نمی‌خواهد، یا نمی‌تواند قیمت بنزین را بالا ببرد، چه باید کرد؟ اگر فردی گفت هیچ راهی جز افزایش قیمت بنزین نیست، بدانید یا این فرد دروغ می‌گوید و یا بی‌سواد است؛ چرا که ده‌ها و صدها راهکار کوچک و بزرگ غیرقیمتی برای اصلاح روند مصرف بنزین وجود دارد.

وی افزود: یک آسفالت با روکش غلط و غیراستاندارد، تا 5درصد مصرف بنزین را بالا می‌برد، از  ۳۵ سال پیش مشکل قاچاق قیر را داریم و هنوز هم ادامه دارد، قیر سوخته بعضا در روکش جاده ها ریخته می‌شود که پوکمی‌شود و علاوه بر خرابی سیستم تعلیق اتومبیل‌ها، موجب افزایش مصرف بنزین می‌شود.

سیفی با بیان اینکه "اصلاح هندسی جاده‌ها و کاهش مسیرهای تردد، از راهکارهای مهم کاهش مصرف بنزین محسوب می‌شود"، گفت: توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی یکی از الزامات اصلاح روند مصرف بنزین در کشور است؛ در این زمینه اقداماتی انجام شده اما کافی نیست.

وی ادامه داد: بحث سیاست‌زدگی در اقدامات هم از معضلات بزرگ کشور است، سال ۹۳ مصوبه‌ای آماده شده بود که امکان تزریق 5.5میلیارد دلار بودجه به متروی تهران را می‌داد اما چون آقای قالیباف شهردار بود، این مصوبه به امضای شورای اقتصاد نرسید، وقتی سال ۹۶ آقای قالیباف از شهرداری تهران رفت، این مصوبه به تصویب رسید؛ ۳ سال زمان را در بهترین سال‌ها از دست دادیم، درحالی که می‌توانستیم با تزریق این پول، ۳ میلیون سفر نفر در روز به تردد متروی تهران اضافه کنیم و به موازات آن از مصرف بنزین کاهش دهیم.

سیفی با بیان اینکه کارهای زیادی در زمینه اصلاح روند مصرف بنزین انجام شده اما کافی نبوده، گفت: یکی از دستاوردها، همین مسئله CNG است که امروز مصرف آن، 20 میلیون لیتر از مصرف بنزین را جایگزین کرده است و اگر CNG نبود، فاجعه بسیار بیشتر از این بود.

وی افزود: کرونا با همه بدی‌اش به ما یاد داد که می‌توان بسیاری از کارها را از دور انجام داد و از تعداد سفرهای شهری کاست که به کاهش تردد و مصرف بنزین منجر می‌شود.

سیفی با بیان اینکه "برای رفع بحران ناترازی بنزین راهکار وجود دارد"، گفت: مهمتر از راهکار، شیوه‌های اجرایی است، باید برای رفع بحران بنزین، یک ستاد و قرارگاه متمرکز تشکیل داد و یک فرد مسئول آن قرارگاه باشد که هم توانمند و مدبر باشد و هم اختیارات کامل در این خصوص داشته باشد؛ با کارهای پراکنده و اینکه هیچ کسی سهم و پاسخگویی‌اش مشخص نباشد، نمی‌توان بحران بنزین را حل کرد.

وی ادامه داد: با یک فرماندهی واحد، می‌توان با اتخاذ راهکارهای متعدد، در یک بازه زمانی 5 ساله، بحران ناترازی بنزین را حل کرد.