باشگاه خبرنگاران جوان - اشغال خرمشهر در روز‌های آغازین جنگ، ضربه سنگینی بر پیکره کشور وارد کرد، اما عملیات غرورآفرین بیت‌المقدس در سال ۱۳۶۱، معادله را به نفع اراده ملت ایران تغییر داد.

نگاهی به بند ۶ تقویم بیانیه گام دوم انقلاب، ماهیت این دفاع را به‌روشنی تصویر می‌کند: "انقلاب اسلامی ملت ایران در هیچ معرکه‌ای حتی با صدام گلوله اول را شلیک نکرده و در همه موارد، پس از حمله دشمن از خود دفاع کرده و البته ضربت متقابل را محکم فرود آورده است. " علی‌رغم این رویکرد تدافعی بنیادی، آزادسازی خرمشهر معجزه‌ای شد که فراتر از دستاورد‌های نظامی، روح خودباوری را در کالبد جامعه دمید.

سلاح پنهان پشت جبهه‌ها: صبر، صرفه‌جویی و همدلی

کارشناسان مسائل اجتماعی معتقدند که در دوران دفاع مقدس، سبک زندگی مردم دستخوش تغییراتی شد که مهم‌ترین ویژگی آن، تاب‌آوری و مدیریت بحران بود. این سبک زندگی در سه محور اصلی قابل‌بررسی است: 

* صبر فعالانه: خانواده‌های شهدا، جانبازان و مردمی که زیر بمباران‌ها زندگی می‌کردند، صبری منفعلانه نداشتند. آنها باتکیه‌بر آموزه‌های دینی، ایستادگی را به موتور محرک جامعه تبدیل کردند.

* هنر مدیریت در تحریم: جنگ و تحریم، اقتصاد کشور را تحت‌فشار قرار داده بود. در این شرایط، مردم داوطلبانه به سمت مصرف بهینه، پرهیز از اسراف و اهدای کمک‌های مردمی (از نذورات خانگی تا اهدای طلا و جواهرات) روی آوردند. این رفتار، فرهنگ قناعت را در جامعه نهادینه کرد.

* همبستگی اجتماعی: در روز‌های بحران، مرز‌های طبقاتی رنگ باخت. مساجد و مدارس به پایگاه‌های پشتیبانی تبدیل شدند. همان گونه که در بند ۱۴ بیانیه گام دوم اشاره شده، همین همبستگی بود که تمامیت ارضی کشور را تضمین و معجزه پیروزی در جنگ هشت‌ساله را رقم زد.

نقش بی‌بدیل رهبری در ترویج ساده‌زیستی

در شکل‌گیری این انسجام ملی، نقش رهبری و هدایت‌های امام خمینی (ره) غیرقابل‌انکار است. ایشان با تبیین این موضوع که "جنگ ما جنگ عقیده است و جغرافیا نمی‌شناسد"، افکار عمومی را به سمت هدفی متعالی سوق دادند. تأکید بنیان‌گذار انقلاب اسلامی بر ساده‌زیستی و دوری از تجمل‌گرایی، خود بزرگ‌ترین الگو برای ترویج سبک زندگی مقاومتی در میان مسئولان و مردم بود.

از خرمشهر دیروز تا چالش‌های امروز

امروز و با گذشت بیش از چهار دهه از آن حماسه، پیام خرمشهر همچنان زنده است. رهبر معظم انقلاب در «بیانیه گام دوم»، بر ضرورت تداوم همین روحیه جهادی برای عبور از چالش‌های اقتصادی و فرهنگی تأکید دارند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که سبک زندگی ایثارگرانه و صرفه‌جویانه دهه ۶۰، امروز مختص به دوران جنگ سخت نیست. حمایت از تولید ملی، پرهیز از تجمل‌گرایی، تکیه بر توانمندی‌های داخلی و مدیریت صحیح منابع، مصادیق امروزی همان مقاومتی است که خرمشهر را آزاد کرد.

خرمشهر دیگر تنها نامی بر روی نقشه جغرافیا نیست؛ بلکه یک «درس‌نامه جامع» از مقاومت و پیروزی است. سالروز سوم خرداد به ما یادآوری می‌کند که باتکیه‌بر همان فرمولِ طلاییِ «ایمان، همدلی و مدیریت جهادی»، می‌توان از خرمشهر‌های پیش رو در عرصه‌های اقتصادی و جنگ نرم نیز با سربلندی عبور کرد.

منبع: فارس