حکمرانی علم بدون دادهتحلیل ممکن نیست
رئیس ISC در همایش «حکمرانی مطلوب در تمدن نوین اسلامی» تأکید کرد: سیاستگذاری مؤثر در حوزه علم و فناوری نیازمند رصد دقیق، تحلیل دادهها و ارزیابی مستمر نظام علمی کشور است.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ مریم رضایی - محمدمهدی علویانمهر در دومین همایش «حکمرانی مطلوب در تمدن نوین اسلامی» با اشاره به پیشنهاد رهبر شهید انقلاب برای تأسیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام اظهار کرد: امروز بسیاری از کشورهای اسلامی از جمله قطر، عراق، پاکستان و مالزی خواهان ایجاد نمایندگی این مؤسسه در کشور خود هستند.
او با بیان اینکه حکمرانی علم، فناوری و آموزش عالی بدون دادهتحلیل، رصد دقیق و ارزیابی مستمر امکانپذیر نیست، افزود: تصمیمگیری در حوزه علم و فناوری زمانی اثربخش خواهد بود که بر پایه اطلاعات معتبر و شاخصهای دقیق انجام شود؛ در غیر این صورت، سیاستها ممکن است با واقعیتهای نظام علمی کشور فاصله پیدا کنند.
رئیس ISC ادامه داد: حکمرانی علمی نیازمند نهادهایی است که بتوانند وضعیت علمی کشور را بهطور مداوم پایش کنند، روندها را تحلیل کنند، نقاط قوت و ضعف را نشان دهند و مسیر آینده را برای سیاستگذاران روشن سازند. ISC در این میان نقشی کلیدی و اثرگذار دارد.
علویانمهر تأکید کرد: این مؤسسه تنها یک پایگاه نمایهسازی مقالات نیست، بلکه نهادی دادهمحور و تحلیلی است که مأموریت آن تبدیل داده به بینش، بینش به تصمیم و تصمیم به اقدام مؤثر است.
او با اشاره به ضرورت شناخت دقیق از وضعیت دانشگاهها و پژوهشگاهها گفت: سیاستگذار باید بداند تولیدات علمی کشور در چه حوزههایی رشد کرده، کدام رشتهها نیازمند حمایتاند، سطح همکاریهای علمی بینالمللی چگونه است و جایگاه ایران در منطقه و جهان اسلام در چه وضعیتی قرار دارد.
رئیس ISC افزود: دادههای استنادی، رتبهبندی دانشگاهها، ارزیابی مجلات، تحلیل روند تولید علم، بررسی اثرگذاری پژوهشها، پایش همکاریهای علمی و شناسایی حوزههای نوظهور، همگی ابزارهایی حیاتی برای حکمرانی علمی هستند. یکی از مهمترین نقشهای ISC نیز کمک به سیاستگذاری مبتنی بر شواهد است.
او ادامه داد: ISC میتواند نشان دهد کشور در چه حوزههایی مزیت علمی دارد، کدام بخشها با رکود مواجهاند، چه دانشگاههایی نقش پیشران دارند و چه ظرفیتهایی برای توسعه همکاریهای علمی وجود دارد.
علویانمهر با تأکید بر اینکه در حکمرانی علم تنها کمیت تولیدات علمی اهمیت ندارد، گفت: کیفیت، اثرگذاری، حل مسئله، استنادپذیری و همکاریهای بینرشتهای و بینالمللی نیز شاخصهای مهمی هستند. ISC میتواند با توسعه شاخصهای بومی و دقیقتر، نظام علمی کشور را از نگاه صرفاً کمی به سمت ارزیابی کیفی و اثرمحور هدایت کند.
او افزود: حکمرانی مطلوب باید ظرفیت دانشگاهها و مراکز پژوهشی سراسر کشور را شناسایی کند؛ برخی دانشگاهها در مناطق کمتر برخوردار فعالیت میکنند، اما توانمندیهای ارزشمندی دارند که باید دیده شود. دادههای ISC میتواند زمینه حمایت هدفمندتر از این مراکز را فراهم کند.
علویانمهر گفت: گزارشها و تحلیلهای ISC میتواند به رؤسای دانشگاهها و مدیران آموزش عالی کمک کند تا در زمینه توسعه رشتهها، حمایت از پژوهشگران، ارتقای مجلات، تقویت همکاریهای بینالمللی و جهتدهی به پژوهشهای مسئلهمحور تصمیمهای دقیقتری اتخاذ کنند.
او، همچنین یکی از نقشهای مهم ISC را پشتیبانی از دیپلماسی علمی و حکمرانی منطقهای علم دانست و افزود: جهان اسلام برای تبدیل ظرفیتهای پراکنده علمی به قدرت علمی مؤثر، نیازمند داده، ارزیابی، رتبهبندی و شبکهسازی مشترک است و ISC میتواند یکی از نهادهای مرجع در این مسیر باشد.
علویانمهر با اشاره به اهمیت شناخت محیط بینالمللی علم گفت: هیچ کشوری بدون رصد روندهای نوظهور مانند هوش مصنوعی، زیستفناوری، علوم داده، فناوریهای کوانتومی، انرژیهای نو، سلامت دیجیتال و تغییرات اقلیمی نمیتواند برای آینده علمی خود برنامهریزی کند. ISC میتواند با تحلیل این روندها به سیاستگذاران کمک کند تا کشور در برابر تحولات جهانی منفعل نباشد.
او افزود: یکی از مسئولیتهای مهم ISC، تقویت شفافیت در نظام علمی است. دادههای دقیق و قابلاعتماد امکان ارزیابی عملکرد، مقایسه وضعیت، شناسایی خلأها و اصلاح مسیر را فراهم میکند و به افزایش اعتماد عمومی و اعتماد جامعه علمی کمک میکند.
رئیس ISC با تأکید بر اینکه دادهها باید درست فهمیده و تحلیل شوند، گفت: یکی از آسیبهای حکمرانی علمی، استفاده سطحی یا نادرست از شاخصهاست. رتبه، تعداد مقاله یا تعداد استناد هدف نهایی نیست؛ این شاخصها زمانی ارزشمندند که در کنار کیفیت آموزش، اثر اجتماعی پژوهش، اخلاق علمی، حل مسائل کشور و توسعه فناوری دیده شوند.
او در پایان تأکید کرد: ISC باید مرجع دادههای معتبر علمی، فراهمکننده ابزار سیاستگذاری مبتنی بر شواهد، پایشگر عملکرد علمی دانشگاهها و پژوهشگاهها، شناساییکننده مزیتهای علمی کشور، تقویتکننده کیفیت و اثرگذاری پژوهشها، پشتیبان دیپلماسی علمی و نهادی برای آیندهنگری علمی باشد. آینده علم کشور در گرو تصمیمهای امروز ماست و اگر بتوانیم داده را به خدمت سیاستگذاری درآوریم و پژوهش را به حل مسائل واقعی پیوند بزنیم، میتوان به آیندهای روشنتر برای نظام علمی ایران امیدوار بود.
شهید رئیسی، الگوی «عمقنگری» در حکمرانی بو
آیتالله لطفالله دژکام امام جمعه شیراز هم اظهار کرد: ما خواهان حکمرانی جامعه بر اساس اراده الهی هستیم و دنیا همواره تناقضنمای مردمسالاری و خداسالاری را به رخ ما کشیده است.
او افزود: باید پاسخ دقیقی به این مساله داده و تبیین شود که مردمسالاری از دل اسلامی بیرون میآید و منافاتی با خداسالاری ندارد.
نماینده ولی فقیه در فارس بیان کرد: در نظام جمهوری اسلامی ایران، مردم در قالب حکومت دینی به جایگاهی رسیدهاند که مظهر اراده الهی هستند.
آیتالله دژکام ادامه داد: چنانکه فیلسوفان اروپایی نیز مطرح کردهاند، ممکن است که خواسته مردم بر آنچه که خدا میخواهد منطبق شود و امروز خواست ملت مبعوث ایران منطبق با خواست خداوند است.
او با بیان اینکه مردم ایران در خیابانها نوعی مردمسالاری همراه با خداسالاری را به رخ دنیا میکشند، بیان کرد: این تناقضنما با وساطت عشق به خداوند حل شده و جمهوری اسلامی نشان داده که میتوان حکومت را خداسالارانه و همزمان مردمسالارانه اداره کرد.
نماینده ولی فقیه در فارس گفت: جلوه این انطباق در این است که ۳۲ میلیون نفر، اعلام کردهاند که جان فدای ایران هستند.
آیتالله دژکام ادامه داد: متاسفانه امروز در فضای علمی، تحقیقات بنیادی مورد کملطفی قرار میگیرد و تنها به دنبال پژوهشهای کاربردی هستیم، در حالی که اگر نیازهای جامعه به پژوهشهای بنیادی پاسخ داده نشود، پژوهشهای علمی نیز آنچه مورد نیاز است نخواهد شد.
او تاکید کرد: باید به مبنای نظری حکمرانی بپردازیم و مدیران نیز از این پژوهشها حمایت کنند؛ چرا که پژوهشی که مورد حمایت قرار نگیرد، سبب دلسردی پژوهشگران میشود.
نماینده ولی فقیه در فارس گفت: هنوز مسائل بسیاری در مبانی تمدنسازی انقلاب اسلامی مطرح است که نیازمند پاسخهای دقیق و عمیق است.
او ادامه داد: به عنوان نمونه، اگر ما خواهان حکمرانی مطلوب هستیم باید جایگاه توحید به عنوان اصل اول دین و حکمرانی توحیدی مدنظر تبیین شود و تفاوت آن با تئوکراسی منتج به دیکتاتوری یا خداسالاری غربیها روشن گردد.
آیتالله دژکام اظهار کرد: این مسائل برای دنیایی که غرق دنیاپرستی شده، تازگی دارد و کار خوب این همایش آن است که حلقه میانی را به میدان آورده است.
نماینده ولی فقیه در فارس با اشاره به دومین سالروز شهادت شهید جمهور، گفت: شخصیت شهید رئیسی از این جهت برای من عزیز بود که عمیق میفهمید و هنگامی که موضوعی طرح میشد، از مبانی آن را خوب میچید تا به نتیجه برسد.
سیدرضی حدائق رئیس مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی فارس، با اشاره به برگزاری نخستین دوره این همایش در سال گذشته افزود: سال گذشته بیش از حد تصور، همایش نتیجه داد و شش موضوع محوری و کلان در آن سال پیگیری شد.
وی ادامه داد: موضوعات محوری مقالات این همایش در سال گذشته شامل حکمرانی الهی بر مبتنی بر همآمیختگی دین و دنیا، الگوی حکمرانی مردم در اقتصاد سیاسی الهی، حکمرانی الهی پیشران گذار از تمدن مادی به تمدن اسلامی، تحلیل جامعهشناسی نظام اقتصادی انقلابی، بازخوانی علم سیاست مدرن در پرتو حکمرانی تمدنگرا و تأملی بر بلندای اندیشه حکمرانی آیتالله جوادی آملی بود.
رئیس مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی فارس اظهار کرد: پس از همایش سال گذشته، هیئت علمی به صورت هفتگی و دبیرخانه همایش جلسات منظمی برگزار کرده و ۶ پیشنشست برای ایجاد هماهنگی جهت برگزاری همایش امسال تشکیل گردید.
حدائق گفت: در همایش امسال و از جمله بعد از جنگ تحمیلی سوم، موضوعات جدیدی در سه محور وارد این همایش شد که شامل بینش تمدنی در حکمرانی اسلامی، حکمرانی مردمی در حوزه اجتماعی و حکمرانی در جنگ تحمیلی سوم است.
حدائق افزود: توانمندسازی مدیران موجود و شناسایی مدیران آینده از جمله مواردی است که در دستور کار مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی فارس قرار دارد.
دومین همایش تخصصی حکمرانی اسلامی با محوریت بررسی نقش ایران در نظم نوین جهانی، الگوی تمدنی شهید رئیسی و مسجدمحوری در حکمرانی اجتماعی، به میزبانی مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام در شیراز آغاز به کار کرد.
این همایش صبح چهارشنبه (۳۰ اردیبهشت) کار خود را آغاز کرد و قرار است در قالب ۹ پنل تخصصی طی دو روز ادامه یابد.
عصر امروز پنلهای تخصصی دومین همایش تخصصی حکمرانی اسلامی آغاز میشود؛ در پنل نخست، نقش ایران در نظم نوین حکمرانی جهانی توسط روحالله شهنازی، نادری و فتحالله کلانتری مورد بحث و بررسی قرار میگیرد.
پس از آن، پنل دوم با موضوع الزامات تحقق نظام امت و امامت در برابر الگوهای دولت مدرن غربی برگزار خواهد شد؛ سپس نوبت به پنل سوم میرسد که به جایگاه حلقههای میانی عمومی - تخصصی در حکمرانی اجتماعی اختصاص دارد.
پنلهای چهارم تا ششم نیز عصر امروز برگزار میشوند؛ در پنل چهارم، موضوع مسجدمحوری در حکمرانی اجتماعی مورد بحث و بررسی قرار میگیرد؛ پنل پنجم به نقد و بررسی طرح سند سومین حرم اهل بیت (علیهم السلام) اختصاص دارد و پنل ششم نیز به نقد و بررسی طرح احیای محلات با محوریت مسجد میپردازد.
روز دوم همایش بر حکمرانی دفاعی، جنگ ترکیبی و مدیریت شهری متمرکز خواهد بود.
در روز دوم این همایش، سه پنل تخصصی جداگانه برگزار میشوند؛ پنل نخست با موضوع بعثت مردم در حکمرانی جنگ تشکیل میگردد؛ دومین پنل به بررسی حکمرانی دفاعی - امنیتی در جنگ تحمیلی سوم میپردازد و سومین پنل به تبیین الگوی حکمرانی شهری در جنگ ترکیبی اختصاص مییابد.
آیین اختتامیه همایش روز پنجشنبه برگزار خواهد شد؛ پایانبخش دومین همایش تخصصی حکمرانی اسلامی، ارائه گزارش دبیران پنلها در آیین اختتامیه خواهد بود.
