باشگاه خبرنگاران جوان؛ الهام قبادی - علی دارابی معاون میراث فرهنگی و قائم مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در نشست رسانه‌ای روز جهانی موزه و هفته میراث فرهنگی گفت:  به دلیل تمهیداتی که قبل از جنگ انجام داده بودیم و اشیا را به مخازن امن فرستاده بودیم، اشیاء تاریخی ما در ایام جنگ مورد آسیب قرار نگرفت.

او درباره برنامه‌های این وزارتخانه برای هفته میراث فرهنگی گفت: از فردا ویژه برنامه‌های میراث‌فرهنگی آغاز می‌شود. در برنامه ریزی‌ها به ۳۱ استان سفر کرده و طرح‌ها و پروژه‌هایی را افتتاح خواهیم کرد و نشستی با چهره‌های ماندگار میراث فرهنگی درباره مرمت آثار تخریب شده از جنگ می‌گذاریم.

وی افزود: برنامه مشترکی با بنیاد نشر و حفظ آثار دفاع مقدس نیز خواهیم داشت و از چند اثر ثبت شده در این حوزه رونمایی خواهیم کرد. همچنین سند ملی موزه و موزه داری در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شد و این افتخار جمهوری اسلامی است.

وی افزود: ۱۴۹ اثر تاریخی در ۱۸ استان کشور در جنگ رمضان آسیب دید و نزدیک به ۵۴ موزه، ۷ بافت تاریخی و ۵ اثر ثبت جهانی نیز خسارت دید.

دارابی با اشاره به اقدامات بین‌المللی انجام‌شده در این زمینه عنوان کرد: ما در این مدت ۱۷ مکاتبه با نهاد‌های بین‌المللی از جمله یونسکو، ایسسکو و مجمع تمدن‌های کهن داشتیم تا صدای زخم واردشده بر میراث فرهنگی ایران را به گوش جهانیان برسانیم.

دارابی درباره چالش‌های بازگشایی موزه‌ها در دوران جنگ و شرایط فعلی گفت: ما از همین حالا سناریو‌های آینده را در نظر گرفته‌ایم و این انتخاب، حق طبیعی ماست که وزارت میراث فرهنگی درباره جابه‌جایی یا ارتقای مدیران خود تصمیم‌گیری کند؛ این موضوع یک مسئله کارشناسی داخلی است.

وی افزود: افرادی که اکنون حضور ندارند، نباید درباره‌شان کیفرخواست صادر کنیم. به‌هرحال کشور در شرایط بحرانی، سناریو‌های مختلف و جایگزین‌های متعددی را تعریف می‌کند و ما نیز بر همان اساس پیش می‌رویم.

معاون میراث فرهنگی با اشاره به تعطیلی موزه‌ها اظهار داشت: موزه‌ها از زمان جنگ ۱۲روزه تاکنون بسته هستند و اشیای تاریخی به مخازن امن منتقل شده‌اند. طبیعتاً اکنون در حال بررسی سازوکار‌ها هستیم تا در شرایط ثبات، موزه‌ها بازگشایی شوند؛ البته این موضوع نیز متأثر از تصمیم و هماهنگی با نهاد‌های ذی‌ربط خواهد بود.

وی درباره میزان خسارت‌های واردشده نیز گفت: برآورد فعلی ما از خسارت‌ها حدود ۷.۵ همت است که رقمی بیش از بودجه وزارتخانه محسوب می‌شود.

دارابی ادامه داد: البته بسیاری از خسارت‌ها هنوز به‌طور دقیق قابل ارزیابی نیست، چراکه بخشی از آثار و آسیب‌ها در موزه‌های نظامی قرار دارد و امکان بازدید مستقیم برای ما فراهم نشده است؛ بنابراین گزارش کاملی از آنها در دست نداریم.

وی با دعوت از مردم برای مشارکت در روند مرمت آثار تاریخی گفت: چه اشکالی دارد که مردم عزیز ما در داخل و خارج از کشور به‌صورت داوطلبانه و بدون هیچ تعهدی برای کمک به کشور وارد میدان شوند و از ظرفیت‌های موجود برای مرمت استفاده کنیم.

دارابی تاکید کرد: مرمت بنا‌های تاریخی زیر نظر شورای فنی هر استان و همچنین شورای فنی وزارتخانه و براساس دستورالعمل‌های تخصصی انجام می‌شود و تیم‌های کارشناسی نیز برای بازدید‌های میدانی و بررسی خسارت‌ها تشکیل شده‌اند.

علی دارابی همچنین درباره وضعیت حفاظت از آثار تاریخی و مقابله با قاچاق اشیا گفت: گزارش‌هایی از ایست‌های بازرسی به ما رسیده، اما گزارش مستقیمی درباره کشف اشیای قاچاق در اختیار نداریم و این موضوع را باید از یگان حفاظت پیگیری کرد تا مشخص شود شرایط به چه صورت بوده است.

وی با اشاره به تقویت یگان حفاظت میراث فرهنگی افزود: امسال هزار نیروی جدید به یگان حفاظت اضافه می‌کنیم، اما در شرایط جنگی، بحث امنیت با دشواری‌ها و موانع زیادی همراه است. با این حال، با مجوز‌های قبلی صادرشده، این اتفاق امسال عملی خواهد شد.

دارابی ادامه داد: در همین مجموعه سعدآباد، ۱۴ موزه دچار تخریب شد. به همین دلیل این امکان را فراهم کردیم که از محوطه‌های پیرامونی موزه‌ها استفاده شود. آرزوی ما این است که جنگ پایان یابد، چراکه اکنون در شرایط صلح مسلح و پیچیده قرار داریم.

معاون میراث فرهنگی درباره میزان خسارت‌های واردشده اظهار کرد: برآورد اولیه ما برای خسارت‌های واردشده به ۱۴۹ اثر تاریخی، حدود ۷.۵ همت است.

وی افزود: سه اقدام اصلی را در دستور کار قرار دادیم که نخستین آن، برآورد مرمت اضطراری بود؛ رقمی حدود دو همت برای این بخش پیش‌بینی شد و دستور تخصیص اعتبار به استان‌ها نیز براساس اولویت‌ها صادر شده است.

دارابی با اشاره به بازدید رئیس‌جمهور از آثار آسیب‌دیده گفت: رئیس‌جمهور نیز از این مناطق بازدید کردند. البته دشمن اعلام کرده که ۱۳ هزار و ۵۰۰ هدف را در کشور بمباران کرده است.

وی ادامه داد: در حوزه میراث فرهنگی با خیرین و انجمن‌های مرتبط در ارتباط هستیم و برخی استان‌ها نیز پای کار آمده‌اند. استان‌های البرز و گلستان اعلام آمادگی کرده‌اند که از محل کمک خیرین، روند مرمت آثار آسیب‌دیده آغاز شود.

در ادامه این نشست، طوسی درباره روند مرمت آثار تاریخی گفت: ما یک حوزه خسارت داریم و یک حوزه آسیب. موضوع مرمت و حفاظت، امری نیست که صرفاً با قیمت‌گذاری مشخص شود؛ این کار، یک هنر تخصصی است.

وی تاکید کرد: برآورد‌های فعلی، اولیه هستند و براساس نوع آسیب، موضوع و سوژه موردنظر، تخمین‌ها و مواد اولیه موردنیاز تعیین می‌شود.

طوسی افزود: در حال حاضر حدود ۱.۶ همت اعتبار برای این منظور توزیع کرده‌ایم که براساس برآورد‌های اولیه صورت گرفته است.

وی همچنین گفت: اعتبار اولیه‌ای برای مرمت‌سازی به استان‌ها اختصاص داده‌ایم که البته اولویت‌بندی نیز در آن لحاظ شده است. برای مثال در تهران، سه نهاد اعلام آمادگی کرده‌اند که با هماهنگی میراث فرهنگی، بنا‌های آسیب‌دیده را مرمت کنند و اگر این موضوع محقق شود، کمک مؤثری برای ما خواهد بود.