باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان‌پاک‌منش -‌ استان لرستان با وسعتی در حدود ۳۰ هزار مترمربع در جنوب غربی کشور، با آب، و هوایی معتدل و طبیعتی چهارفصل و قرار گرفتن در دامان کوه‌های سترگ زاگرس، یکی از زیباترین استان‌های غرب ایران محسوب می‌شود به گونه‌ای که لقب "پایتخت طبیعت ایران" را به این استان سرشار از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی کم نظیر داده‌اند.

این استان به واسطه آب و هوایی معتدل و کوهستانی و به برکت زمستان‌هایی سرد و کوه‌هایی پوشیده از برف، آبشار‌های خروشان و کم نظیری را در دل خود جای داده است که همزمان با فصل تغییر و تحول طبیعت، زیباترین مناظر هستی را در دل طبیعت سبز و پرسخاوت بهار به تجلی می‌گذارد تا گردشگران این جاذبه‌های پرشکوه به این باور برسند که لرستان سرزمین جاذبه‌های گردشگری کم نظیر است.

مطابق آمار کارشناسان، در استان لرستان بیش از ۵۰ آبشار کوچک و بزرگ در دل لرستان جای دارد که اغلب آنها در مسیر رودخانه‌های این استان قرار دارند که از مهمترین و زیباترین این آبشار‌ها که در فصول گردشگری میزبان گردشگران بسیاری از جای جای کشور هستند می‌توان به آبشار بیشه، افرینه، گریت، آب سفید، چکان، وارک و نوژیان، تله زنگ، سرکانه، شیرز، وقت و ساعت، کول چپ، تاف (برنجه)، ازنادر، اشاره کرد.

در استان لرستان بیش از ۳۳ رودخانه دائمی جریان دارد که بر اساس حوضه آبریز به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند، رود‌های حوضه دز و رود‌های حوضه کرخه در مجموع ۹۶ درصد سطح استان را در بر می‌گیرند و رود‌های حوضه مرکزی که سطح کوچکی از شرقی‌ترین قسمت استان را به خود اختصاص داده‌اند. 

رودخانه سزار، تیره، رودخانه بختیاری، سرخاب، کشور، سبز، چم چیست، اسک، رودخانه الیگودرز و ازنا از جمله رودخانه‌های حوضه آبریز دز هستند. 

رودخانه سیمره، کشکان، کهمان، دره شهر، گند، خرم آباد و گرگانه نیز حوضه آبریز کرخه را تشکیل می‌دهند.

این در حالی است که وجود این رودخانه‌های بزرگ و پر آب موجب ایجاد آبشار‌های منحصر به فردی در مسیر جریان این رودخانه‌ها در دل صخره‌های این استان شده است. 

 آبشار‌های هفتگانه لرستان هر کدام در نوع خود آبشار‌های منحصر به فردی هستند که شاید نتوان مانند آنها را در دیگر نقاط کشور مشاهده کرد. 

آبشار «شوی یا تله زنگ»، آبشار «بیشه»، آبشار «آب سفید»، آبشار «نوژیان»، آبشار «چکان»، آبشار «سرکانه»، آبشار «وارک» و آبشار «افرینه» از جمله آبشار‌های لرستان هستند که هر کدام زیبایی‌های منحصر‌به‌فرد خود را دارند.

بسیاری از مردم ایران، استان لرستان را به آبشار‌های زیبایش می‌شناسند؛ استانی که به‌دلیل برخورداری از شرایط ویژه جغرافیایی، از هر منطقه آن چند آبشار جاری است. این‌درحالی‌است که تاکنون ۱۴۰ آبشار دراین استان شناسایی شده که ۷۰ آبشار دائمی و ۷۰ آبشار فصلی هستند. 

از این تعداد، ۷ آبشار به‌عنوان «میراث‌طبیعی» ثبت‌ملی شده‌اند، اما هنوز آن‌گونه که باید، به مردم ایران و حتی جهان معرفی نشده‌اند. اگر مسافران و گردشگران داخلی و خارجی این قابلیت‌ها را بشناسند، شاید به‌جای ایجاد ترافیک در برخی جاده‌های کشور، راه لرستان را در پیش بگیرند و به زیبایی‌های چشم‌نوازی برسند. 

لرستان سومین حوزه پرآب کشور 

آبشار‌ها درحالی به‌عنوان قابلیت ویژه‌ای در حوزه گردشگری لرستان مطرح می‌شوند که آمار‌های وزارت نیرو نشان می‌دهد لرستان سومین حوزه پرآب کشور است که حدود ۵/۱۲ میلیارد مترمکعب از آب‌های جاری کشور دراین استان جریان دارد. 

منبع آبی دیگر این استان بارش باران است؛ در لرستان سالانه شاهد حدود ۵۳۰ میلیمتر بارندگی هستیم که تقریبا از این مقدار ۵۰ درصد تبخیر، ۴۰ درصد روان‌آب و ۱۰ درصد نیز در منابع زیرزمینی ذخیره می‌شود. به عبارت دیگر، نیمی از این ۵۳۰ میلیمتر به شکل روان‌آب و ذخیره وارد دل زمین می‌شود. 

وجود ۹ هزارکیلومتر رودخانه در لرستان 

عطا حسن پور مدیرکل میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری لرستان پیش از این با بیان اینکه این استان حدود ۵ رودخانه بزرگ دارد که جزو حوضه آبریز کرخه و کارون محسوب و درنهایت وارد خوزستان می‌شوند، در ادامه گفت: حوضه کرخه و کارون ۵ رودخانه بزرگ به نام‌های «کشکان»، «سیمره»، «زال»، «سزار» و «بختیاری» دارد که در مسیر آنها آبشار‌های زیادی شکل گرفته است، اما شاخه‌های فرعی که این رودخانه‌ها را تشکیل می‌دهند، بیشترین آبشار‌ها را تشکیل داده‌اند؛ مانند رودخانه «سرخاب» که شاخه‌ای فرعی از رودخانه‌های اصلی لرستان به‌شمار می‌رود. 

عطا حسن‌پور افزود: لرستان حدود ۹ هزارکیلومتر رودخانه دارد که در کنار مساحت این استان که ۲۸ هزارکیلومترمربع است، حجم زیادی از رودخانه‌ها را شامل می‌شود. 

وی اظهار کرد: نیمی از این استان نیز کوهستانی است و وقتی وارد کوهستان می‌شویم، پستی و بلندی‌های زیادی دارد و در واقع توپوگرافیک است؛ بنابراین هرجا که آب به یک پرتگاه می‌رسد، آبشار تشکیل می‌شود. بنابرای ویژگی‌هایی مانند حجم زیاد روان‌آب‌ها، وجود رودخانه‌های بسیار و وضعیت توپوگرافی منطقه، سبب تشکیل آبشار‌های چشم‌نوازی می‌شود. 

حسن پور بیان کرد: در کنار اینها لرستان حجم قابل‌توجهی جنگل دارد که زمینه‌ساز ایجاد طبیعت زیبایی شده‌است؛ بنابراین همه این شرایط در این منطقه باعث شکل‌گیری این آبشار‌ها شده و ویژگی‌های منحصربه‌فردی برای رونق طبیعت‌گردی در این استان فراهم آورده‌است که می‌تواند نقشی محوری در توسعه اقتصادی لرستان ایفا کند. 

۱۴۰ آبشار دائمی و فصلی در لرستان 

مدیرکل میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری لرستان با بیان اینکه تاکنون حدود ۷۰ آبشار دائمی در لرستان شناسایی شده‌است اظهار می‌کند: این استان از حدود ۷۰ آبشار فصلی هم برخوردار است که دراین میان، ۷ آبشار بزرگ به‌عنوان «مناطق نمونه گردشگری» محسوب می‌شوند. 

حسن پور گفت: نخستین آنها آبشار «بیشه» و بعد آبشار‌های پلکانی «گریت» در خرم‌آباد، «آب‌سفید» در الیگودرز، «نوژیان» در خرم‌آباد، «وارک» در خرم‌آباد، «افرینه» در پلدختر و یکی هم «چکان» در الیگودرز است. 

وی ادامه داد: آبشار چکان یک ویژگی منحصر‌به‌فرد دارد؛ اینکه آب آن در فصل بهار با صدای مهیبی سرازیر می‌شود؛ یعنی صدای آبشار به‌قدری مهیب است که گویی بمب منفجر شده‌است. 

حسن‌پور توضیح داد: آبخوان این آبشار، یعنی جایی که آب در کوه سرچشمه می‌گیرد، با آبخوان دریاچه گهر مشترک است. این آبشار در زمستان یخ می‌بندد و در آغاز فصل بهار و هنگامی که زمین گرم می‌شود، در یک روز و ساعت نامشخص به یکباره سرازیر می‌شود که با صدای مهیب و انفجارگونه‌ای همراه است.

آبشار بیشه دلفریب میزبان گردشگران

آبشار بیشه را می‌توان به جرات نگین آبشار‌های کشور نامید چرا که این آبشار در منطقه‌ای بسیار زیبا و با طبیعتی دلفریب قرار دارد که چشمان هر گردشگری را مجذوب خود می‌نماید.

آبشار بیشه با قرار گرفتن در ۶۵ کیلومتر خرم‌آباد –دورود در کنار راه‌آهن تهران- جنوب، حوالی ایستگاه بیشه قرارداد و سالانه پذیرای گردشگران بسیاری از سراسر کشور است.

این آبشار با ارتفاع ۴۸ متر و عرض ۲۰ متر یکی از عریض‌ترین آبشار‌های کشور محسوب می‌شود. در بالای آبشار بیشه چشمه‌های پُر آب متعددی از دل کوه می‌جوشد که در وسط ایستگاه قطار آبشار بیشه را تشکیل می‌دهد و به رودخانه سزار می‌پیوندد.

رود‌های خروشانی که از جوشش آبشار جان گرفته‌اند، طراوتی غیرقابل وصف به درختان سر به فلک کشیده و طبیعت منطقه بخشیده‌اند که دل هر گردشگری را مجذوب خود می‌کند

فاصله آبشار بیشه تا شهرستان دورود که یکی از مسیر‌های ارتباطی آن است حدود ۳۰ کیلومتر است و امکان برقراری ارتباط در این مسیر فقط از طریق راه آهن امکانپذیر است و راه ارتباطی آن با خرم آباد از طریق ایستگاه سپید دشت است.

قرارگیری این آبشار در کنار جنگل‌های بلوط، روستای بیشه و ایستگاه راه آهن بیشه منطقه‌ای دیدنی و خیره کننده را برای گردشگران ایجاد کرده است.

آبشار "آب سفید" عروس آبشار‌های ایران

آبشار آب سفید الیگودرز را عروس آبشار‌های ایران نامیده‌اند. این آبشار در جنوب شرقی استان لرستان، در دامنه کوه‌های زاگرس و در کنار کوه بلند قالی کوه در بخش بشارت ذلقی از شهرستان الیگودرز قرار دارد

ارتفاع آبشار آب سفید ۷۰ متر و عرض تاج آن در فصول پرآب حدود ۸ متر است که از داخل تونلی در دل یک کوه سنگی بیرون می‌آید و به رود رودبار لرستان پیوسته و سپس به دز می‌ریزد که در کنار پوشش جنگلی و گیاهی اطراف آبشار زیبایی خیره کننده‌ای را به این منطقه بخشیده است.

در وصف آبشار آب سفید الیگودرز گفته شده که آب آن به صورت مخلوط با هوا و در اثر برخورد با سنگ‌ها به شکل حباب سفید درمی‌آید و به همین دلیل به "آب سفید" معروف است و در فصل بهار پذیرای گردشگران زیادی از سراسر کشور است.

تنها مسیر دسترسی به این آبشار از روستا‌های کاکلستان و قلیان می‌گذرد و آب آن یکی از بهترین و سالم‌ترین آب‌های معدنی به شمار می‌رود.

در امتداد مسیر دسترسی به آبشار آب سفید، زیارتگاه "مومد حسن" قرار دارد که در میان ساکنان مناطق بختیاری‌نشین از جایگاه و احترام خاصی برخوردار است.

افرینه، پرآب‌ترین آبشار ایران

آبشار "افرینه" پلدختر را پرآب‌ترین آبشار ایران لقب داده‌اند، این آبشار در جوار روستای افرینه در جاده خرم‌آباد – اندیمشک قرار دارد، سرچشمه آبشار افرینه در ۳۸ کیلومتری جنوب خرم‌آباد است، این آبشار عریض و پر آب از تلاقی رود‌های چشمک و افرینه تشکیل‌شده و پس از عبور از دره پرپیچ‌وخم چولهول آبشار افرینه را می‌سازد و در فصل بهار پذیرای گردشگران بسیاری است.

"نوژیان" مرتفع‌ترین آبشار ایران

آبشار نوژیان در ۳۸ کیلومتری جنوب شرقی خرم‌آباد در بخش پاپی به ارتفاع ۹۵ متر و عرض تاج ۵ متر قرار گرفته است و آب آن از چشمه‌های بالادست آبشار تأمین می‌شود و به یکی از زیباترین مناظر طبیعی لرستان تبدیل‌شده است.

گردشگاه جنگلی نوژیان که در بالای کوه تاف قرار دارد هرساله در فصل بهار و تابستان بسیاری از گردشگران را برای تماشای این آبشار زیبا و جمع‌آوری گیاهان دارویی به این منطقه بکر و بی نظیر گردشگری می‌کشاند.

"تله زنگ" نیاگارای ایران

آبشار تله زنگ در میان رشته‌کوه زاگرس در منطقه سردشت در مسیر راه‌آهن سراسری تهران- جنوب در دره‌ای بین کوه چهل‌ویک و سالن کوه قرار دارد.

آبشار تله زنگ یکی از بزرگ‌ترین و زیباترین آبشار‌های ایران محسوب می‌شود، بلندای آبشار حدود ۱۰۰ متر و پهنای آن ۴۰ متر است و از آن به نیاگارای ایران یاد می‌شود.

آبشار تله زنگ از درون یک غار بیرون می‌آید و از گردنه‌ای بلند به پایین سرازیر می‌شود و در نزدیکی این آبشار، آبشار بزرگ دیگری هم وجود دارد که از آن به آبشار دوم "شوی" هم یاد می‌شود.

این آبشار همواره در فصل بهار گردشگران بسیاری را به خود جذب می‌کند.

"چکان" آبشاری با ارتفاع ۳۰ متر

آبشار چکان با ارتفاع ۳۰ متر و عرض تاج ۴ متر، یکی از آبشار‌های زیبای شهرستان الیگودرز است که مشرف بر دره چکان و نزدیکی روستا‌های حسین‌آباد و دهقادی قرار گرفته است.

آبشار چکان از درون غاری مشرف به زمین‌های زراعی منطقه چکان بیرون می‌آید و فوران آن ده‌ها متر طول دارد و پس از بیرون آمدن از تونلی زیبا و ریزش از ارتفاع ۳۰ متری با شیبی متوسط در دشت چکان جاری می‌شود.

اطراف این آبشار و امتداد رودخانه پوشیده از درختان میوه همچون گردو، بلوط و گلابی است و کوه‌های اطراف آبشار زیستگاه پرندگانی همچون بلبل، کبک، کبوتر و انواع حیوانات وحشی مانند خرس، پلنگ، گرگ و گراز است.

آبشار "وارک" تلاقی صخره و سنگ

آبشار وارک در جنوب شرقی شهرستان خرم‌آباد در بخش پاپی و دهستان کشور در کنار روستای دار خاتون و در نزدیکی آبشار نوژیان قرار گرفته است.

آبشاروارک از نوع دو قلو است، سرچشمه این آبشار یک صخره سنگی است که پس از طی حدود ۱۵ متر، از صخره دوم فرومی‌ریزد و آبشار دوم را ایجاد می‌کند.

حداکثر ارتفاع آبشار وارک به ۵۷ متر می‌رسد و عرضی معادل ۵۰ متر را در بر می‌گیرد و یکی از زیباترین مناظر را در این منطقه به وجود می‌آورد.

آبشار وارک در دل طبیعتِ جنگلی قرار دارد که مملو از درختان بلوط است و زیبایی بی نظیری به این منطقه بخشیده و پذیرای گردشگران بسیاری از سراسر استان و کشور است.

فاصله آبشار از سه راهی پلیس راه خرم آباد – بروجرد ۴۰ کیلومتر است و چنانچه از پلیس راه حدود ۱۴ کیلومتر در جاده کمربندی خرم آباد به سمت جنوب بروید، به یک سه راهی خواهید رسید که تابلوی راهنمای آبشار نوژیان در سمت مقابل جاده نصب شده است، که برای رسیدن به آبشار وارک از همین جاده استفاده می‌شود.

آبشار "کول چپ" زیستگاه سمندر لرستانی

کمتر از یکصد کیلومتری آزادراه خرم‌آباد ـ پل زال نرسیده به تونل دره "کی" تنگه‌ای زیبا با آبشار‌های کوتاه و بلند به‌نام "کول چپ" وجود دارد.

کول چپ نام روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان پلدختر است. این روستا در دهستان جلوگیر قرار دارد.

دره کول چپ با صخره‌های زیبا و بی‌نظیر و آبشار کول چپ کنار غار‌های تاریخی از جاذبه‌های این منطقه محسوب می‌شوند.

بنابر اظهارات برخی کارشناسان، "کول چپ" دره‌ای عمیق و کوهستانی است که به‌علت ریزش کوه به‌وجود آمده است.

در کنار این آبشار، آبشارهای فصلی کوچک و بزرگی وجود دارد که از دیدنی‌های دره کول چپ محسوب می‌شوند که به‌صورت پلکانی به پایین ریخته و حوضچه‌های مختلفی را به‌وجود می‌آورند. دره و آبشار کول چپ یکی از مهمترین زیستگاه‌های سمندر لرستانی است.

این آبشار به دلیل واقع شدن در مسیر آزادراه پل زال در فصل بهار میزبان گردشگران بسیاری است.

علاوه بر آبشار‌های گفته شده، ده‌ها آبشار زیبا در دل طبیعت سرسبز لرستان جای دارند که در فصل بهار زیبایی‌های خود را به رخ گردشگران می‌کشانند. در فصل دل انگیز بهار اگر به استان لرستان سفر کردید، بازدید از آبشار‌های رویایی این دیار را از دست ندهید.