باشگاه خبرنگاران جوان؛ نرگس امام‌جمعه - آئین بازگشایی متمرکز مدارس استثنایی با حضور مسئولان آموزش و پرورش و مقامات کشوری صبح امروز برگزار شد.

در این آئین سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور،  با یادآوری خاطره تلخ شهادت ۱۶۸ دانش‌آموز دختر و پسر در حوادث اخیر، اظهار کرد: در حالی که بازگشایی مدارس حس شادمانی به همراه دارد، اما یادآوری این شهدا، حسی از غم و اندوه را در وجود انسان‌ها ایجاد می‌کند که این دوگانگی، بخشی از واقعیت‌های امروز ماست.

وی در ادامه با اشاره به نقش کلیدی سازمان آموزش و پرورش استثنایی در ساختار نظام تعلیم و تربیت، این سازمان را مینیاتور کوچک‌شده کل نظام آموزشی» نامید و افزود: «آموزش و پرورش استثنایی علاوه بر فرآیندهای آموزشی و پرورشی، فرآیند توان‌بخشی را نیز در بر می‌گیرد که آن را از سایر بخش‌های آموزشی متمایز می‌کند.

حسینی با تکیه بر دیدگاه‌ها قاسمی، دبیر ستاد مناسب‌سازی، تأکید کرد که معیار اصلی موفقیت یا شکست یک نظام آموزشی، میزان کیفیت خدمات‌رسانی به کودکان استثنایی است. 

وی گفت: اگر می‌خواهید بدانید یک جامعه از سلامت اجتماعی و سرمایه اجتماعی برخوردار است یا خیر، باید کیفیت نظام آموزش و پرورش کودکان استثنایی را بررسی کنید؛ چرا که آینده جامعه از مدارس امروز نشأت می‌گیرد.

رئیس سازمان بهزیستی با انتقال از مدل «پزشکی» به مدل «اجتماعی» در برخورد با توان‌خواهان، خاطرنشان کرد: «امروزه نباید تنها به دنبال رفع کمبودهای جسمانی افراد بود، بلکه باید جامعه و مدرسه را فراگیر کرد. اگر جامعه و مدرسه برای همه، فارغ از توانایی‌ها، عادلانه، در دسترس و بدون مانع نباشد، آن جامعه و آن محیط، بیمار است.

وی در پایان، با پیشنهاد تغییر رویکرد در مدیریت محیطی، از ضرورت جایگزینی مفهوم «مناسب‌سازی» با «دسترس‌پذیری» سخن گفت و تأکید کرد که این تغییر مفهوم، نشان‌دهنده حرکت به سوی جامعه‌ای دوستدار انسان و محیط انسان‌دوست است.

در ادامه این آئین غلامعلی افروز، بنیان‌گذار سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی، با تأکید بر اهمیت تغییر نگاه جامعه و سیاست‌گذاران، خواستار سرمایه‌گذاری گسترده دولت در مسیر پیشگیری و آموزش به‌هنگام شد تا دانش‌آموزان با نیازهای خاص بتوانند به بالاترین سطح خودکفایی و توانمندی دست یابند. 

افروز در آیین آغاز سال تحصیلی در مجتمع استثنایی سروش اظهار داشت: «این باور قلبی من است که در تمامی کشورهای رشدیافته، بیشترین توجه به دانش‌آموزان و خانواده‌های استثنایی می‌شود؛ چراکه این کشورها بودجه‌های بسیار کلانی را برای آن‌ها تدوین کرده‌اند و خانواده‌ها نیز در این مسیر با مطالبه‌گری، مسیر پیشرفت را هموار می‌کنند.» 

تغییر واژگان؛ گامی به سوی تغییر باورها

بنیان‌گذار سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی با اشاره به لزوم اصلاح مفاهیم، از جایگزینی واژه‌هایی نظیر «کم‌توان» یا «عقب‌مانده» با واژه زیبای «آهستگان» حمایت کرد. وی با استناد به فرهنگ ایرانی گفت: «رهرو آن است که آهسته و پیوسته رود؛ این دانش‌آموزان در مراکزی با سابقه بیش از ۲۵ سال، توانمندی‌های شگرفی در ورزش‌های باستانی و هنرهای خلاق از خود نشان داده‌اند.» وی همچنین تأکید کرد که تغییر نام تابلوهای مدارس استثنایی، نخستین اقدام او در دوران مسئولیت بوده است، زیرا باور دارد «نام‌های غلط، باور غلط و رفتار غلط ایجاد می‌کنند.» 

آموزش فراگیر و تبادل تجربیات میان مدارس

افروز در ادامه به ضرورت ترویج آموزش فراگیر و تلفیقی پرداخت و گفت: «کودک استثنایی در تمام دنیا در مدارس عادی نیز حضور دارد. ما باید میان ذهنیت‌های عادی و استثنایی توحید ایجاد کنیم.» وی پیشنهاد کرد برای تقویت این روند، کلاس‌های مدارس عادی نیز باید در مدارس استثنایی برگزار شود تا دانش‌آموزان عادی بتوانند از نزدیک با اراده و خلاقیت همسالان خود آشنا شوند. 

چالشگری؛ عبور از موانع برای رسیدن به اوج

بنیان‌گذار سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی با بازخوانی ریشه واژه «چالشگری»، این گروه از دانش‌آموزان را «چالشگران هوشمند» نامید. وی با اشاره به موفقیت‌های بین‌المللی این عزیزان گفت: «چالشگر یعنی دانش‌آموزی که با وجود محدودیت، به یک نخبه جهانی بدل می‌شود. ما گروهی از این بچه‌های چالشگر را برای مسابقات هنر به تایلند اعزام کردیم که رتبه اول جهان را کسب کردند.» 

ضرورت تقویت نیروی انسانی و آموزش به‌هنگام

افروز در بخش پایانی سخنان خود، به چالش‌های موجود در حوزه نیروی انسانی اشاره کرد و گفت: «در برخی کشورها برای هر کودک استثنایی حداقل دو مربی پیش‌بینی شده است، در حالی که در کشور ما گاهی برای کلاسی با ۵ یا ۶ دانش‌آموز، تنها یک معلم حضور دارد. ما نیازمند تقویت حضور مربیان، دستیاران و حتی حمایت والدین هستیم.» 

وی تأکید کرد که دولت باید تمرکز خود را بر «آموزش به‌هنگام» و پیشگیری دقیق از بروز آسیب‌ها قرار دهد تا این فرزندان بتوانند به شکوفایی برسند و یادآور شد که این کودکان، «بهشتیان روی زمین» هستند که وظیفه همه ماست تا در مسیر پیشرفت آنان گام برداریم.