باشگاه خبرنگاران جوان؛ محمد مقتدری - استان فارس در دفاع‌های مقدس سه گانه (جنگ تحمیلی، جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان یا ۴۰ روزه) تمام قد در دفاع از مرز‌های این سرزمین تلاش کرده است و اعزام هزار رزمنده، تقدیم بیش از ۱۵ هزار شهید و ۴۵ هزار جانباز، به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین استان‌های کشور در این نبرد‌های سرنوشت‌ساز شناخته می‌شود. 

هرگاه از دفاع مقدس هشت ساله سخن گفته می‌شود، نام استان فارس و شهر شیراز در جایگاه یکی از نقاط قوت اصلی جبهه‌های نبرد می‌درخشد. رهبر شهید انقلاب اسلامی در دیدار با یگان‌های نیرو‌های مسلح استان فارس، خاطره یگان‌های ارتشی و سپاهی این استان را «چیزی که هیچ‌وقت از یاد انسان نمی‌رود» توصیف کرده و فرموده‌اند: «در بازدید از خرمشهر در آن روز‌های بسیار سخت و دشوار، جوانان جان‌برکفی را دیدم که آماده فداکاری و جانبازی بودند؛ گفتم: از کجا آمدید؟ گفتند: از شیراز». این جمله کوتاه، گویای جایگاه ویژه فارس در دفاع مقدس است.

بخش اول: یگان‌های نظامی فارس در دفاع مقدس

۱.۱ لشکر ۱۹ فجر؛ پرچمدار فتح شلمچه

لشکر ۱۹ فجر فارس در فروردین ۱۳۶۲ راه‌اندازی شد، اما رزمندگان فارس پیش از آن در قالب تیپ امام مهدی (عج)، تیپ ۲۲ بهمن و تیپ امام سجاد (ع) در جبهه‌ها نقش‌آفرینی می‌کردند. این لشکر در طول هشت سال دفاع مقدس در ۴۸ عملیات شرکت کرد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به کربلای چهار، کربلای پنج، والفجر ۸، والفجر ۱۰، خیبر و محرم اشاره کرد.

لشکر ۱۹ فجر در عملیات کربلای ۵ به عنوان محور اصلی عملیات انتخاب شد و پرچم فتح منطقه پنج‌ضلعی شلمچه را در این عملیات برافراشت. در عملیات والفجر ۸ نیز این لشکر با استعداد هشت گردان پیاده، واحد‌های ادوات، توپخانه، مخابرات، تخریب و یگان دریایی با استعداد ۱۷۵ قایق، حضوری برجسته و تأثیرگذار داشت. این لشکر در مجموع ۶ هزار و ۱۱۳ شهید را تقدیم انقلاب اسلامی کرد.

۱.۲ تیپ ۵۵ هوابرد شیراز؛ رکورددار جابه‌جایی در دفاع مقدس

تیپ ۵۵ هوابرد شیراز از روز‌های آغازین جنگ تحمیلی توانست نقش بزرگی در دفاع مقدس ایفا کند. این تیپ در ۲۳ عملیات آفندی و ۸ عملیات پدافندی شرکت کرد و با بیش از ۸۶۰ بار جابه‌جایی، رکورددار جابه‌جایی در دفاع مقدس شناخته می‌شود. تیپ ۵۵ هوابرد ارتش ۲ هزار و ۳۵۰ شهید تقدیم انقلاب کرده است؛ رقمی که به گفته فرمانده ارشد نظامی ارتش در استان‌های فارس و کهگیلویه و بویراحمد، از مجموع شهدای هفت استان کشور بیشتر است.

۱.۳ تیپ ۳۷ زرهی و سایر یگان‌ها

در نخستین سال جنگ که نیرو‌های مسلح با سختی‌ها و کمبود‌های فراوان دست‌وپنجه نرم می‌کردند، گسیل تیپ ۳۷ زرهی و تیپ ۵۵ هوابرد به اهواز، دل‌های مسئولان دفاع و مردم را خرسند می‌کرد. علاوه بر این، واحد‌های پشتیبانی، آموزشی، مرکز پیاده، مرکز زرهی و بخش‌های صنایع الکترونیک و پشتیبانی وزارت دفاع در استان فارس، هر یک در دوران دفاع مقدس نقش منحصر‌به‌فرد خود را ایفا کردند.

بخش دوم: فرماندهان و شهدای شاخص استان فارس

۲.۱ سردار شهید غلامحسین غیب‌پرور

سردار شهید غیب‌پرور با شروع جنگ تحمیلی در زمره نخستین کسانی بود که در جبهه‌ها حضور یافت. وی به عنوان جانشین تیپ حضرت احمد بن موسی (ع) و مسئول عملیات لشکر ۱۹ فجر، نقش مهمی در هشت سال جنگ تحمیلی ایفا کرد.

پس از جنگ نیز به عنوان رئیس ستاد لشکر ۱۹ فجر منصوب شد و بعد‌ها به عنوان جانشین فرمانده کل سپاه در قرارگاه امنیتی امام علی (ع) مشغول خدمت بود.

۲.۲ سردار عبدالرحمن جزایری؛ چهره ماندگار مهندسی جنگ

سردار عبدالرحمن جزایری، فرمانده مهندسی رزمی جنگ جهاد سازندگی استان فارس، نقش کلیدی در مقاومت سنگرسازان بی‌سنگر در هنگام محاصره آبادان داشت. وی با آموزش جوانان داوطلب، ستاد پشتیبانی و مهندسی جنگ جهاد فارس را در آبادان تشکیل داد و ساخت «جاده وحدت» را برای پشتیبانی نیرو‌های حاضر در منطقه آبادان انجام داد که کمک بزرگی به پیروزی عملیات ثامن‌الائمه (ع) کرد.

۲.۳ سردار شهید مرتضی جاویدی

شهید مرتضی جاویدی در ۲۲ تیر سال ۱۳۳۷ در روستای جلیان فسا به دنیا آمد و در هفتم بهمن ۱۳۶۵ در عملیات کربلای ۵ به شهادت رسید. وی تنها فرمانده دفاع مقدس بود که پس از عملیات کربلای ۲، امام خمینی (ره) پیشانی او را بوسید.

۲.۴ امیر سرتیپ محمود رستمی

امیر سرتیپ محمود رستمی، بنیان‌گذار گروه مشترک جنگ‌های نامنظم عشایر غرب کشور در هفته نخست جنگ در استان کرمانشاه بود. وی با تلاش شبانه‌روزی و روحیه خستگی‌ناپذیر، امنیت و آرامش را در منطقه غرب کشور برقرار کرد و پرچم سه‌رنگ جمهوری اسلامی ایران را بر فراز پاسگاه‌های خلع‌سلاح‌شده ژاندارمری و مناطق مرزی غرب کشور به اهتزاز درآورد. او فرماندهی تیپ ۵۵ هوابرد شیراز و لشکر ۶۴ ارومیه را نیز در کارنامه خود دارد.

۲.۵ شهید سرلشکر خلبان عباس دوران؛ عقاب تیزپرواز ایران

شهید سرلشکر خلبان عباس دوران، یکی از برجسته‌ترین شهدا‌ی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در ۲۰ مهر ماه سال ۱۳۲۹ در شهر شیراز دیده به جهان گشود. 

با شروع جنگ تحمیلی، شهید دوران سر از پا نشناخته به دفاع از کیان جمهوری اسلامی پرداخت و با ۱۰۳ سورتی پرواز جنگی در طول عمر کوتاه، اما پربارش، یکی از قهرمانان دفاع مقدس شناخته شد.

وی در هفتم آذر ۱۳۵۹ در عملیات مروارید حماسه‌ای بزرگ آفرید و به کمک شهید خلبان حسین خلعتبری، پنج فروند ناوچه عراقی را در حوالی اسکله‌های الامیه و البکر منهدم ساخت و بقایای آن را به قعر آب‌های نیلگون خلیج فارس فرستاد.

شهید دوران در سحرگاه ۳۰ تیر ماه سال ۱۳۶۱ رهبری دسته پرواز را به عهده داشت و به قصد ضربه زدن به شبکه دفاعی و امنیتی نفوذناپذیر مورد ادعای صدام، با پنج نفر از زبده‌ترین خلبانان نیروی هوایی به پالایشگاه الدوره یورش بردند.

رژیم بعثی عراق به منظور برگزاری کنفرانس سران کشور‌های غیرمتعهد، بغداد را از نظر پدافند هوایی دژ تسخیرناپذیر معرفی و نزدیک شدن هر هواپیمایی به بغداد را غیرممکن اعلام کرده بود؛ در چنین شرایطی شهید عباس دوران انجام یک عملیات نظامی را در قلب بغداد پذیرفت و با انجام آن عملیات، امنیت بغداد را زیر سؤال برده و تشکیل کنفرانس غیرمتعهد‌ها را برهم زد.

او به جای ایجکت کردن و خروج از هواپیما، در آخرین لحظات با یک عملیات استشهادی، هواپیما را به ساختمان هتل بغداد کوبید و در ۳۰ تیرماه ۱۳۶۱ به شهادت رسید.

بخش سوم: نقش عشایر فارس در دفاع مقدس

۳.۱ گروه مشترک جنگ‌های نامنظم
عشایر فارس با روحیه سلحشوری، تجربه کار با اسلحه و بستن پیمان با امام خمینی (ره)، از نخستین گروه‌هایی بودند که به تشکیل بسیج اقدام کردند. عشایر استان فارس در هشت سال دفاع مقدس ۲ هزار شهید سرافراز تقدیم انقلاب اسلامی کردند و همچنین ۱۱۳ جانباز و ۱۴۷ آزاده، برگ زرین دیگری از نقش عشایر در دفاع مقدس است.

حضور عشایر فارس در دفاع مقدس صرفاً به جبهه‌های غرب و جنوب محدود نبود. نیرو‌های عشایری فارس در قالب «گروه مشترک جنگ‌های نامنظم» (گمجن) در غرب کشور، در کنار نیرو‌های سپاه، ارتش و ژاندارمری، در آزادسازی مناطق اشغالی کردستان و آذربایجان غربی نقش‌آفرینی کردند.

۳.۲ روستای شهیدآباد خرم‌بید؛ نگین ایثار و شهادت استان فارس

در میان روستا‌های استان فارس، روستای شهیدآباد از توابع بخش مشهدمرغاب شهرستان خرم‌بید، به‌عنوان نماد ایثار و فداکاری روستاییان این استان شناخته می‌شود.

این روستا که پیش‌تر «چم‌بیان» نام داشت، به یاد رشادت‌ها و ایثارگری رزمندگانش به «شهیدآباد» تغییر نام یافت. روستای شهیدآباد در فاصله ۱۵۰ کیلومتری شمال شیراز قرار دارد و جمعیت آن در دوران دفاع مقدس حدود ۷۰۰ نفر بود.

آمار شگفت‌انگیز ایثار در یک روستای کوچک

روستای شهیدآباد در دوران هشت سال دفاع مقدس ۴۶ شهید و بیش از ۶۰ جانباز و آزاده تقدیم انقلاب اسلامی کرده است. نکته قابل توجه آنکه از میان ۷۰۰ نفر جمعیت این روستا، بیش از ۳۰۰ نفر از مردان آن که حدود ۹۰ درصد جمعیت مردان بالای ۱۲ سال را تشکیل می‌دادند به جبهه‌های نبرد اعزام شدند.

رهبر شهید انقلاب اسلامی، روستای شهیدآباد را با دقت نظر و طبع ادیب خود، «نگین و ستاره استان فارس» و «مایه جلب رحمت و برکات الهی» نام نهاده‌اند.

بخش چهارم: حضور رزمندگان فارس در مرز‌های غربی، شرقی و جنوبی

۴.۱ جبهه‌های غرب کشور

رزمندگان فارس در جبهه‌های غرب کشور، به‌ویژه در استان‌های کرمانشاه، کردستان و آذربایجان غربی، حضوری فعال داشتند. رزمندگان فارس در عملیات‌های متعددی در غرب کشور از جمله آزادسازی مناطق اشغالی کردستان و آذربایجان غربی مشارکت داشتند.

۴.۲ جزایر خلیج فارس و تنگه هرمز

نیرو‌های تیپ ۵۵ هوابرد شیراز در اوایل مهر ۱۳۵۹ برای کمک به تکاوران دریایی در جزایر تنب بزرگ و کوچک مستقر شدند و به دفاع از این مناطق پرداختند. این تیپ در عملیات خیبر در اسفند ۱۳۶۲ نیز شرکت کرد که با فتح جزیره مجنون همراه بود و در عملیات بدر در اسفند ۱۳۶۳ در منطقه جزایر مجنون حضور داشت. شهید ولی نوری نیز مسئولیت حراست از تنگه هرمز و دفاع از جزایر خلیج فارس را بر عهده داشت.

بخش پنجم: تداوم حضور؛ از دفاع مقدس تا پاسداری امروز

۵.۱ مأموریت‌های مرزی لشکر ۱۹ فجر

لشکر ۱۹ فجر فارس امروز نیز به عنوان یکی از موفق‌ترین لشکر‌های کشور، وظیفه صیانت و برقراری امنیت در ۱۳۵ کیلومتر از مرز‌های شرقی کشور را بر عهده دارد. پس از مجاهدت رزمندگانی همچون نیرو‌های لشکر ۱۹ فجر، مرز‌های جنوب شرق کشور به وسعت بیش از هزار و ۸۰۰ کیلومتر از امن‌ترین مرز‌های کشور شده‌اند. این لشکر پس از دفاع مقدس در مواقعی همزمان در دو جبهه جنوب شرق کشور و دفاع از حرم در سوریه حاضر شده است.

در روز‌های دفاع مقدس ۱۲ روزه و ۴۰ روزه نیز فارسی‌ها نقش خود را به خوبی ایفا کردند که همین رشادت‌ها باعث رانده شدن ارتشی تروریستی آمریکا از مرز‌های مختلف این سرزمین است.

۵.۲ حضور در جزایر و مرز‌های آبی

حضور نیرو‌های جان‌برکف استان فارس در جزایر خلیج فارس و مرز‌های آبی جنوب کشور، تداوم همان روحیه‌ای است که در دوران دفاع مقدس داشتند. حضور این نیرو‌ها در مناطق مختلف، آنان را به یکی از نیرو‌های کلیدی دفاعی کشور در حفاظت از مرز‌های آبی و جزایر خلیج فارس تبدیل کرده است.

بخش ششم: ایثار مردم فارس در جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه

۶.۱ جنگ ۱۲ روزه (خرداد ۱۴۰۴)

در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی علیه ایران، استان فارس ۲۴ شهید تقدیم انقلاب اسلامی کرد که از این تعداد، ۷ نفر در تهران و ۱۷ نفر در شهر‌های مختلف استان فارس به خاک سپرده شدند. از میان شهدای استان فارس در این جنگ، پنج نفر از مجموع هفت شهید دانشمند هسته‌ای کشور بودند.

سردار شهید منصور صفرپور، از فرماندهان نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، و شهید آزاد زارعپور، از کارکنان خدوم فضای سبز شهرداری شیراز، از جمله شهدای شاخص استان فارس در این جنگ بودند که در جریان حمله رژیم صهیونیستی به شهادت رسیدند.

از شهدای ارتش در جنگ ۱۲ روزه نیز می‌توان به سروان جعفر شهبازی، ستوان‌یکم جواد شادی، ستوان‌یکم اکبر خسروی، ستوان‌دوم محسن آین و ستوان‌دوم احسان باقری اشاره کرد.

همچنین سرتیپ دوم غلامعلی نجفی و ستوان رضا پارسا مقدم از شهدای سرافراز پدافند هوایی ارتش بودند که در نخستین شب جنگ ۱۲ روزه به فیض شهادت نائل آمدند. شهید علیرضا بوستان‌افروز، قهرمان ملی جودو و افسر متعهد پدافند هوایی ارتش، نیز در پی حملات رژیم صهیونیستی به تهران به شهادت رسید.

۶.۲ جنگ ۴۰ روزه (جنگ رمضان – اسفند ۱۴۰۴)

در جنگ ۴۰ روزه که با تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران شکل گرفت، استان فارس ۲۴۹ شهید و ۹۰۰ مجروح تقدیم دفاع از ایران اسلامی کرد. در میان شهدای این جنگ، ۵ نفر از جامعه پزشکی استان فارس بودند که از جمله آنها می‌توان به خانم دهدشتی از لامرد، شهیدان ترک‌علیا، چرخنده و محمدی از پایگاه اورژانس زیباشهر و خانم قالی، ماما، که در جریان بمباران شیراز به شهادت رسیدند، اشاره کرد.

امیر سرتیپ دوم خلبان مجید کاظمی؛ قهرمان سوخو ۲۴

شهید امیر سرتیپ دوم خلبان مجید کاظمی، یکی از خلبانان دلیر سوخو ۲۴ نیروی هوایی ارتش و اهل شهر شیراز، در جریان عملیات ۱۱ اسفند ۱۴۰۴، همراه با دو فروند بمب‌افکن سوخو ۲۴ از پایگاه هوایی شهید دوران شیراز برخاستند و پس از عبور از سد سامانه‌های شناسایی پیشرفته و مواضع راداری متعدد دشمنان، اقدام به بمباران پایگاه العدید قطر کردند که به انهدام زیرساخت‌ها و تجهیزات نظامی ارتش تروریستی آمریکا انجامید.

این خلبان شیرازی در مسیر بازگشت به وطن به درجه رفیع شهادت نائل آمد و پیکر مطهرش پس از ماه‌ها دوری از خاک میهن، با آزمایش‌های تخصصی و بررسی DNA به کشور بازگشت. مراسم تشییع پیکر این شهید والامقام در پایگاه هوایی شهید دوران شیراز و از حرم مطهر شاهچراغ به سمت گلزار شهدای شیراز برگزار شد.

شهید امیر سرتیپ مسعود زارع خفری؛ فرمانده پدافند هوایی

شهید امیر سرتیپ مسعود زارع خفری، از فرماندهان پدافند هوایی ارتش، در ۲۹ اسفند سال ۱۳۵۷ در نورآباد ممسنی دیده به جهان گشود و پس از پایان تحصیلات متوسطه در رشته ریاضی فیزیک، سال ۱۳۷۶ وارد دانشگاه افسری امام علی (ع) شد و تحصیل در رشته فیزیک هسته‌ای را آغاز کرد.

وی به عنوان فرمانده دانشکده پدافند هوایی ارتش و فرمانده تیم‌های واکنش سریع پدافند هوایی ارتش مستقر در جنوب اصفهان، در سحرگاه ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ دلاورانه با اولین شلیک با سلاح دوش‌پرتاب به هواپیمای C ۱۳۰ آمریکایی در واقعه دشت مهیار اصفهان، آغازگر شکست مفتضحانه این ارتش تروریستی شد و نام پرافتخار او برای همیشه در تاریخ این سرزمین ماندگار خواهد بود.

 اولین شلیک مؤثر توسط خود امیر مسعود زارع انجام شد؛ شلیکی سرنوشت‌ساز، چرا که او استاد بود، متخصص بود و می‌دانست چه زمانی، از چه مسافتی و به چه هدفی شلیک کند.

نیرو‌های مسلح استان فارس که از دل خانه‌های با ایمان و معرفت پرورش یافته‌اند در طول تاریخ ایران، تمام تلاش خود را برای سربلندی این سرزمین کرده‌اند، امروز نیز همانند دوران دفاع مقدس، دژ امنیت ملی ایران اسلامی هستند و با حضور خود در مرز‌های دور و نزدیک، آرامش و امنیت را برای ملت ایران به ارمغان می‌آورند.

همان‌گونه که رهبر شهید انقلاب فرمودند: بنا به گفته‌ی امام سجاد (علیه السلام) «نیروی مسلح، دژ امنیت ملی است» و این دژ، اگر قدرتمندانه خود را سربلند و استوار بدارد، ملت احساس امنیت و آرامش خواهد کرد.